“Τον καιρό της μεγάλης στέγνιας,
―σαράντα χρόνια αναβροχιά―
ρημάχτηκε όλο το νησί·
πέθαινε ο κόσμος και γεννιούνταν φίδια.
Μιλιούνια φίδια τούτο τ’ ακρωτήρι,
χοντρά σαν το ποδάρι ανθρώπου
και φαρμακερά.
Το μοναστήρι τ’ Αϊ-Νικόλα τό είχαν τότε
Αγιοβασιλείτες καλογέροι
κι ούτε μπορούσαν να δουλέψουν τα χωράφια
κι ούτε να βγάλουν τα κοπάδια στη βοσκή·
τους έσωσαν οι γάτες που αναθρέφαν.
Την κάθε αυγή χτυπούσε μια καμπάνα
και ξεκινούσαν τσούρμο για τη μάχη.
Όλη μέρα χτυπιούνταν ώς την ώρα
που σήμαιναν το βραδινό ταγίνι.
Απόδειπνα πάλι η καμπάνα
και βγαίναν για τον πόλεμο της νύχτας.
Ήτανε θαύμα να τις βλέπεις, λένε,
άλλη κουτσή, κι άλλη στραβή, την άλλη
χωρίς μύτη, χωρίς αυτί, προβιά κουρέλι.
Έτσι με τέσσερεις καμπάνες την ημέρα
πέρασαν μήνες, χρόνια, καιροί κι άλλοι καιροί.
Άγρια πεισματικές και πάντα λαβωμένες
ξολόθρεψαν τα φίδια μα στο τέλος
χαθήκανε· δεν άντεξαν τόσο φαρμάκι.
Ωσάν καράβι καταποντισμένο
τίποτε δεν αφήσαν στον αφρό
μήτε νιαούρισμα, μήτε καμπάνα.
Γραμμή!

Τι να σου κάνουν οι ταλαίπωρες
παλεύοντας και πίνοντας μέρα και νύχτα
το αίμα το φαρμακερό των ερπετών.
Αιώνες φαρμάκι· γενιές φαρμάκι».

Απόσπασμα από το ποίημα του Γιώργου Σεφέρη “Οι Γάτες τ’ Αϊ-Νικόλα”, γραμμένο καταμεσίς της δικτατορίας, το 1969.

Με ρωτάνε οι φίλοι, γιατί αραίωσαν τα γραπτά μου. Είναι απ’τη στέγνια. Και κάθε τόσο γυρεύω από κάπου να κρατηθώ. Και δε βρίσκω τίποτα πιό πολύτιμο από αυτές τις αρχαίες κολόνες. Που χρόνια τώρα, αιώνες, όχι μόνο αντέχουν το αίμα το φαρμακερό των ερπετών, αλλά προσφέρουν πηγή έμπνευσης σε όποιον μπορεί πραγματικά να τις αντικρύσει. Ένας από αυτούς είναι και ο αμερικανός αρχιτέκτονας Louis Kahn, που όπως μου υποδεικνύει ο καλός αναγνώστης stathis αυτού του ιστολογίου που μου έστειλε και τη φωτογραφία του πίνακα, είναι ένας από τους σημαντικότερους αρχιτέκτονες του προηγούμενου αιώνα με τεράστιο έργο στην Αμερική και την Ασία. Τον πίνακα σκαρίφησε στη διάρκεια ενός ταξιδιού του στην Κόρινθο, το 1951. Οι εμπνεύσεις του από τα αρχαία μνημεία, χαρακτήρισαν το έργο του στη συνέχεια. Έχω πάνω από 20 χρόνια που πηγαίνω και κοιτώ αυτές τις κολόνες και προσπαθώ να καταλάβω πώς καταφέρνουν και κρύβουν τον όγκο τους. Πώς γίνεται τόση σεμνότητα στις πέτρες!
Μετά αναγκάζομαι να επιστρέψω σε μια πόλη γεμάτη σκουπίδια. Κάποια από αυτά, κινούμενα με έπαρση. Μα όσο υπάρχουνε αυτά τα αγκωνάρια, θα ζούμε με την προσμονή του τέλους της ξηρασίας.

Έφτασα στο σπίτι. Ήταν 12:30 περίπου. Άνοιξα την πόρτα. Με αργά βήματα ήρθε να με υποδεχτεί. Δεν είχε δυνάμεις. Άλλοτε χοροπηδούσε μέχρι το πόμολο της πόρτας, μέχρι να τον σηκώσω στην αγκαλιά μου. Κάθισα στο καναπέ. Κάθισε κι αυτός απέναντι μου και με κοιτούσε.
«Γιατί θέλεις να φύγεις ρε σκυλάκι, γιατί; δεν περνάμε καλά οι δυό μας;»
Τον ρωτούσα και δάκρυα κυλούσαν από τα μάτια μου. Με κοιτούσε έκπληκτος. Πλησίασε κι ακούμπησε το κεφάλι του στο γόνατο μου. Ήθελε να με παρηγορήσει. Συνήθιζε να το κάνει όταν με έβλεπε στεναχωρημένο.
«Χάρη, μέχρι ποιά ώρα θα είσαι στο ιατρείο;»
«Έως τις δύο»
«Έρχομαι»

Μάζεψα τα πιάτα με τα φαγητά, που ούτε είχε πλησιάσει. Άδειασα και το κύπελλο με το νερό στη γλάστρα με το σπαθίφυλλο. Τα έβαλα όλα σε μια πλαστική σακούλα. Δεν τα χρειάζονταν πια. Μάζεψα και τα φάρμακα να τα δώσω στο γιατρό. Κάπου θα ήταν χρήσιμα. Τέλος του έβγαλα το λουρί της πλάτης, ξεκρέμασα και το μακρύ λουρί από την κρεμάστρα και μαζί με τα παιχνίδια του, τα φύλαξα ψηλά σ΄ένα ράφι.
«πάμε βόλτα», του είπα.
Έδειξε να χαίρεται στη μαγική λέξη ‘βόλτα’
Τον πήρα αγκαλιά, κρατώντας και ένα μικρό σεντόνι και μπήκαμε στο αυτοκίνητο.
Βρήκα θέση ακριβώς απέναντι από το ιατρείο. Ο γιατρός μας περίμενε. Τον έβαλα να καθίσει στο ψηλό μεταλλικό τραπέζι που άλλοτε έκανε τα εμβόλια και η γυναίκα του γιατρού – κτηνίατρος κι εκείνη – τον κούρευε για να τον κάνει ‘όμορφο’, όπως έλεγε.
Ο γιατρός έπιασε το αριστερό μπροστινό του πόδι και έψαξε για φλέβα. Έτριψε το σημείο με ένα μπαμπάκι με οινόπνευμα και έβαλε τη βελόνα με το λαστιχένιο σωλήνα.
«Το οινόπνευμα τί χρειάζεται Χάρη; μήπως μολυνθεί και πεθάνει;» χαμογέλασα πικρά.
«Από συνήθεια», μου απάντησε.
Τον κρατούσα και του χάιδευα το κεφάλι. Τα μάτια του ήταν καρφωμένα επάνω μου. Ζητούσε προστασία.
«Χάρη σε πόση ώρα;»
«Σχεδόν αμέσως»
Στην άκρη του σωλήνα έβαλε τη σύριγγα, μ΄ ένα καφέ υγρό και πίεσε το έμβολο.
Εγώ του χάιδεψα το κεφάλι κι αυτός με κοιτούσε.
«Χάρη με βλέπει;»
«Όχι, έφυγε» μου απάντησε.
Εγώ του χάιδευα το κεφάλι, κι αυτός με καρφωμένα μάτια, με «κοιτούσε»…

Τον τύλιξα στο μικρό σεντόνι και έβγαλα το πορτοφόλι να πληρώσω. Ο Χάρης με χτύπησε φιλικά στη πλάτη.
«Δεν χρωστάς τίποτα» μου είπε.
Τον ακούμπησα στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου. Αυτή ήταν η θέση του. Για πρώτη φορά δεν χοροπηδούσε και δεν γαύγιζε τους περαστικούς.

Στην πίσω άκρη του περιβολιού με τις πορτοκαλιές, το έδαφος δεν ποτίζονταν και ήταν σκληρό. Με κόπο άνοιξα ένα μικρό λάκκο. Τον έφερα από το αυτοκίνητο, κρατώντας τον στοργικά στην αγκαλιά μου. Ήταν ελαφρύς. Πολύ ελαφρύς. Τον σκέπασα με το χώμα, το ίσιωσα, και έβαλα επάνω λίγα ξερά κλαράκια που υπήρχαν εκεί γύρω. Έφτασα με αργά βήματα, που έσερναν το σώμα, αλλά και τη ψυχή μου, στο ξέφωτο στην αρχή του περιβολιού που περίμενε το αυτοκίνητο. Ο ήλιος έκαιγε ανελέητα. Έπιασα το χερούλι της πόρτας που ζεματούσε και την άνοιξα. Κοντοστάθηκα. Κοίταξα πίσω. Δεν ερχόταν κανείς…

Μιά βαθιά λύπη λιώνει τη ψυχή μου. Κανείς άλλος εκτός από μένα δεν δάκρυσε γι΄αυτό το σκυλάκι. Είναι άραγε έπαρση, παραλογισμός, ματαιοδοξία ή μοναξιά; Απέραντη μοναξιά, ανάμεσα στον κόσμο…

————————————————————————————————-
Το κείμενο αυτό μου εμπιστεύτηκε ένας γνωστός μου που επιθυμεί να μείνει ανώνυμος. Αλλά τα αισθήματα δεν εξαρτώνται από τα ονόματα. Και πόσο διαφορετικό είναι αυτό το κείμενο από την αθλιότητα που βαραίνει τις τελευταίες μέρες την πόλη μας!

«στο σεμινάριο θα συμμετάσχουν 100 τελειόφοιτοι και μεταπτυχιακοί φοιτητές από διάφορες χώρες και θα διδάξουν 20 καθηγητές από ελληνικά, βαλκανικά και ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Ο Δήμος της Κόνιτσας θα καλύψει τη φιλοξενία φοιτητών και διδασκόντων. Όλοι οι διδάσκοντες προσφέρουν τις υπηρεσίες τους εθελοντικά.»

Μάλιστα. Ο Δήμος Κόνιτσας. Μια πόλη που ο πληθυσμός της μετά βίας αγγίζει τους 3.000 κατοίκους. Ένας δήμος 7.000 κατοίκων. Μακριά από πολυσύχναστους οδικούς άξονες και μητροπολιτικά κέντρα.
Είναι σημαντικό να καταλάβει ο δήμαρχος (και λέω ο δήμαρχος και όχι η πλειοψηφία γιατί φαίνεται πως επιβάλλει την ενός ανδρός αρχή) ότι η πόλη μας έχει πολύ υψηλότερες απαιτήσεις στο χώρο των γραμμάτων και του πολιτισμού από συναυλίες λαϊκής μουσικής. Τι προσφέρουν οι τελευταίες; Αφού όποιο ραδιόφωνο κι αν ανοίξεις λαϊκά ακούς. Χάθηκε ο κόσμος να συνεργαστεί με τη σχολή κοινωνικής και εκπαιδευτικής πολιτικής που εδρεύει στην πόλη μας και να διοργανώσει κάτι εξίσου ενδιαφέρον; Δεν τον ενδιαφέρει να επισκεφθούν την πόλη μας έλληνες και ξένοι ακαδημαϊκοί και φοιτητές; Να παραχθεί μια είδηση που θα ταξιδέψει μακριά μεταφέροντας το όνομα της πόλης μας; Που θα μνημονεύεται στα επιστημονικά fora;
Αλλά φαίνεται ότι η ικανότητα διάκρισης ανάμεσα στα εφήμερα γεγονότα με ανύπαρκτη προστιθέμενη αξία και στα ιστορικά -για την τοπική μας κοινωνία- γεγονότα που θα προσθέσουν στη συλλογική μας παιδεία και στο συλλογικό μας ήθος, είναι πέραν των προδιαγραφών μας.

…The best lack all conviction, while the worst
Are full of passionate intensity…

ή αν μου επιτρέπετε την πρόχειρη μετάφραση,

…Οι ικανοί δεν πείθουν κανένα, ενώ οι ανίκανοι
βρίθουν εμπάθειας…

«Ασπιδοφόρος ο ήλιος ανέβαινε πολεμώντας
κι από το βάθος της σπηλιάς μιά νυχτερίδα τρομαγμένη
χτύπησε πάνω στο φώς σάν τη σαΐτα πάνω στο σκουτάρι:
“Ασίνην τε Ασίνην τε…”. Νά’ ταν ο βασιλιάς της Ασίνης
που τον γυρεύουμε τόσο προσεχτικά σε τούτη την ακρόπολη
αγγίζοντας κάποτε με τα δάκτυλά μας την αφή του πάνω στις πέτρες.»

Πρόκειται για ένα ιδεώδες που ενώνει όλους τους ανώνυμους ΠΟΛΙΤΕΣ αυτού του τόπου, αδιάφορα από χρόνο και μας προσφέρει σαν διαμαντικό, έναν νέο τρόπο αντίληψης της ζωής, και άρα ένα νέο τρόπο ζωής.
Επικίνδυνα πράγματα…

1) το παλάτι των τεχνών ‘βασίλισσα Σοφία’, μιά όπερα και αίθουσα παραστάσεων
2) το Ημισφαιρικό, ένα πολυμεσικό auditorium,
3) έναν σκιασμένο κήπο (L’ Umbracle),
4) το αλληλεπιδραστικό μουσείο επιστημών ‘πρίγκηπας Φίλιππος’ και
5) ένα ανοιχτό ωκεανογραφικό πάρκο με περισσότερα από 500 θαλάσσια είδη, το μεγαλύτερο στην ευρώπη.

Το έργο αρχιτεκτονικά επιμελήθηκε ο σπουδαίος αρχιτέκτονας Santiago Calatrava. (Τι ειρωνεία, τα εκπληκτικά έργα του Calatrava στο ΟΑΚΑ είναι κλειστά στο κοινό και το σύμπλεγμα αποκομένο από τον αστικό ιστό, σε αντίθεση ακριβώς με αυτό της Βαλένθια).
Εκτός από τους χιλιάδες Βαλεντσιάνους που απολαμβάνουν καθημερινά αυτά τα αποκτήματα, 25 εκατομμύρια επισκέπτες του πάρκου μέχρι σήμερα, έχουν μετατρέψει τη Βαλένθια σε έναν από τους πιό δημοφιλείς προορισμούς συνεδριακού τουρισμού ή και βραχείας αναψυχής.

Πρόσφατα, μεταξύ 2 και 6 Οκτωβρίου, 2000 ειδικοί περί το διάστημα, παρακολούθησαν εκεί το διεθνές αστροναυτικό συνέδριο (international astronautical congress), ενώ του χρόνου, η πόλη θα φιλοξενήσει το America’s cup, την διάσημη αυτή επίδειξη τεχνολογίας μέσα από έναν ιστορικό ιστιοπλοϊκό αγώνα (το sponsoring του συγκεκριμένου αγώνα θα αποδώσει 1 δις ευρώ!).

Με όλα αυτά, η πόλη κατάφερε να στρέψει τα μάτια όλου του κόσμου επάνω της. Αλλά για να το πετύχει αυτό χρειάστηκε πρώτα να στρέψει αυτή τα δικά της προς τον κόσμο!
(προσοχή: κάθε ομοιότης με τον Ξηριά, την ποσειδωνία, τον ισθμό κτλ είναι τυχαία και η όποια σύνδεση αυτών με τα ανωτέρω, σαφώς κακοήθης!).

Αυτό που καταλαβαίνω από το παραπάνω απόσπασμα, είναι ότι αυτοί που έχουν οράματα, καταναλώνονται κυνηγώντας τα. Και ακόμα και αν τα κατακτήσουν, άλλοι είναι αυτοί που θα τα απολαύσουν. Ένας τέτοιος άνθρωπος, ένας λεβέντης, θέλησε να συμμετάσχει στις τωρινές εκλογές σε ένα ψηφοδέλτιο. Του το είχα πει ότι θα τον ξεσκίσουν τα αγριόσκυλα.. Αυτός όμως είχε πιό πολύ το νου του στο όραμα παρά στις νουθεσίες. Και τον ξέσκισαν. Η δική μου γνώμη είναι ότι συνέβαλλε με την προσπάθειά του όχι στην εκπλήρωση του οράματος, αυτό το βλέπει άλλωστε μόνο αυτός, αλλά στην άνοδο στην εξουσία των αγριόσκυλων. Αν το καταλαβαίνει τότε δεν πειράζει, έκανε λάθος. Αν όμως δεν το καταλαβαίνει, τότε έκανα λάθος εγώ.
Δεν έχω σχεδόν καμία αμφιβολία ότι ζούμε έναν πολιτικό μεσαίωνα. Όπου κανένα ήθος δε θριαμβεύει. Όπου η πολιτική ηθική ταπεινώνεται για χάρη της μωροφιλοδοξίας. Όπου μόνο κάποιοι εξαιρεταίοι ή νεοφερμένοι στο στίβο μεταγγίζουν γνώση, νιότη, φρεσκάδα, ψυχή. Κι αυτοί αντέχουν συνήθως λίγο. Μερικοί απ’αυτούς, καθώς περνά ο χρόνος εξελίσονται σε επαγγελματίες. Και τότε, επενδύονται τις σκατωμένες πορφύρες του ψευδοαξιώματός τους και κοιτώντας το κατουρημένο τσαντήρι τους ονειρεύονται αυνανιστικά πως κυβερνούν ένα ιμπέριουμ. Ο εαυτός τους έχει πάρει τη θέση του Λόγου. Κι ας το έχει πεί ο Αριστοτέλης εδώ και χιλιάδες χρόνια, ότι δεν δίνουμε την εξουσία στον άνθρωπο αλλά στο Λόγο, γιατί ο άνθρωπος ασκεί την εξουσία για τον εαυτό του και γίνεται τύραννος («Ουκ εώμεν άρχειν άνθρωπον αλλά τον λόγον, ότι εαυτώ τούτο ποιεί και γίνεται τύραννος»).

Το σχέδιο στην αρχή είναι του Coronelli από το 1685 και φιλοξενείται στη Γεννάδειο βιβλιοθήκη της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα.