Γιατί, αλήθεια, πώς παράγονται οι ‘μεγάλες ιδέες’ της πολιτικής; Νομίζω, πως είναι ακριβώς μέσα στις μεγάλες σχολές των ανθρωπιστικών επιστημών που τίθενται τα θεμέλιά τους. Κατόπιν, αναλύονται, εξελίσσονται, αναπτύσονται με τον διεπιστημονικό διάλογο μέσα σε συνέδρια, ειδικά περιοδικά κτλ, αλλά και στις μεγάλες δεξαμενές σκέψης (think tanks). Σε ένα τρίτο στάδιο γίνονται αντικείμενο -διστακτικής και πειραματικής στην αρχή- εφαρμογής. Από την έννοια της διαβουλευτικής δημοσκόπησης των Fishkin και Luskin από το Austin του Texas (παράδειγμα προοδευτικού εργαλείου πολιτικής), μέχρι τα Personal Health Savings Accounts που εφαρμόστηκαν πρωτοπόρα στη Σιγκαπούρη (παράδειγμα συντηρητικού εργαλείου πολιτικής), όλες οι νέες ιδέες παράγονται με τον ίδιο τρόπο και περνούν από τα ίδια στάδια.

Συχνά παρατηρείται μια σύγχυση ανάμεσα σε αυτά τα εργαλεία πολιτικής και τα συνθήματα που θα ‘μιλήσουν’ στην καρδιά του πολίτη, θα ξυπνήσουν τον επαναστατικό του εαυτό και θα πολλαπλασιάσουν το κοινό αίσθημα για ανατροπές. Τις περισσότερες φορές όμως, δεν υπάρχει αναλογία. Το σύνθημα ‘Αλλαγή’ που συνέγειρε εκατομμύρια πολίτες στην ευρώπη το 1980, σήμαινε τα πάντα και τίποτα. Ο εκσυγχρονιστικός ορθολογισμός του Σημίτη που ενέπνευσε τα δυναμικά στρώματα της κοινωνίας μετά το 1996, επίσης. Το 1981 στη χώρα μας επικράτησε η ‘Αλλαγή’ αλλά όχι απαραίτητα και τα ιδεολογήματα που τη συνόδευαν όπως η έννοια του κοινωνικού ελέγχου. Αυτό καθόλου δε σημαίνει πως η σημαντική αυτή έννοια πρέπει σήμερα να αντιμετωπίζεται ως ξεπερασμένη, παρωχημένη ή κοινότυπη.

Αλλά ας μείνουμε προς το παρόν στην πρόταση του Edwards.

——————————————————————————————————

Η ιδέα ότι η κυβέρνηση θα έπρεπε να συνομιλεί άμεσα με τους πολίτες για πολιτικά ζητήματα και ότι οι πολίτες θα έπρεπε επίσης να συζητούν μεταξύ τους, έχει τη δυναμική να αναζωογονήσει την αμερικανική δημοκρατία. Η συμμετοχή των πολιτών μέσα από σημαίνοντα πολιτικά γεγονότα όπως ένα Συνέδριο Πολιτών, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τρεις κρίσιμες αστοχίες του πολιτικού συστήματος.

Πρώτον, οι πολίτες έχουν συχνά αντικρουόμενες αντιλήψεις, αντιφατικές προτιμήσεις, και παραπληροφορημένες απόψεις. Πολλοί θέλουν και χαμηλούς φόρους αλλά και καλά σχολεία, εξαιρετικό σύστημα υγείας και βελούδινους δρόμους. Οι καλά οργανωμένες διαβουλεύσεις μπορούν να παράσχουν στους πολίτες έγκυρη και ισορροπημένη πληροφόρηση και να τους βοηθήσουν να κατακτήσουν αυτό που ο Daniel Yankelovich ονόμασε σωστή «δημόσια κρίση». Μέσα από τη διαβούλευση, πολίτες με συγκρουόμενες προτεραιότητες και απόψεις μπορούν να εκτιμήσουν τους λόγους και τα επιχειρήματα της άλλης πλευράς.

Δεύτερον, το πολιτικό σύστημα παράγει πολλούς νόμους και πολιτικές που ωφελούν συγκεκριμένα συμφέροντα σε βάρος της πλειονότητας των αμερικανών: βιομήχανους έναντι καταναλωτών, επιχειρηματίες της παιδείας έναντι των σπουδαστών και των γονέων τους, ασφαλιστές και παρόχους ιατρικών υπηρεσιών έναντι των ασθενών και των οικογενειών τους και πολιτικούς έναντι των ψηφοφόρων. Με τους κανόνες που ρυθμίζουν τις εκλογές, οι ψηφοφόροι έχουν ένα κίνητρο να δημιουργήσουν ανταγωνιστικές εκλογές ώστε να κάνουν τους υποψηφίους να τους εκπροσωπούν καλύτερα. Οι πολιτικοί που κατέχουν αξιώματα, από την άλλη πλευρά, έχουν ένα ισχυρό κίνητρο να δημιουργήσουν τέτοιους κανόνες που να εξασφαλίζουν την επανεκλογή τους. Επειδή όμως τους κανόνες τους δημιουργούν οι πολιτικοί και όχι οι ψηφοφόροι, οι κοινοβουλευτικοί που επωάζουν την επανεκλογή τους, κερδίζουν 98 στις 100 φορές.

Τρίτον, οι αμερικανοί εμπιστεύονται όλο και λιγότερο το πολιτικό τους σύστημα, το οποίο βρίσκουν νόθο. Σε μια έρευνα το Μάρτιο του 2007, μόνο 34% των αμερικανών δήλωσε ότι πιστεύει πως η κυβέρνηση ‘νοιάζεται για το τι πιστεύουν άνθρωποι όπως εγώ’, ποσοστό που το 1987 ήταν στο 47%. Σύμφωνα με άλλη μελέτη, τον Ιούλιο του 2007, το ποσοστό των αμερικανών που πιστεύει ότι μπορεί να εμπιστεύεται την κυβέρνηση να κάνει το σωστό ‘σχεδόν πάντα’ ή ‘τις περισσότερες φορές’, μειώθηκε στο 24% από περίπου 75% πού ήταν νωρίς στη δεκαετία των ’60. Το 1969, μόνο 29% των αμερικανών πίστευαν ότι ‘ η κυβέρνηση έχει διαφθαρεί από μεγάλα συμφέροντα που ενδιαφέρονται μόνο για τον εαυτό τους’, σε αντίθεση με το ότι ‘λειτουργεί για το κοινό καλό’. Το 2004, το ποσοστό αυτό έφτασε το 56%.

Εάν καταστούν εξέχοντα και έγκυρα, τα Συνέδρια Πολιτών έχουν τη δυναμική να βοηθήσουν στην επανασυγκόλληση των σχέσεων των πολιτών με την κυβέρνηση και να αυξήσουν την εμπιστοσύνη στους κρατικούς θεσμούς. Εάν οι αμερικανοί μπορέσουν να διαβουλεύονται με ευαισθησία γύρω από κρίσιμα θέματα και οι πολιτικοί ηγέτες λαμβάνουν σοβαρά υπόψιν τα λεγόμενά τους, αυτό θα είναι μια προφανής επιβεβαίωση ότι η κυβέρνηση πραγματικά νοιάζεται γι αυτό που σκέφτονται οι απλοί πολίτες.

Οι μετακινήσεις στα αστικά κέντρα: συνεργασία για το «πρασίνισμα» των πόλεων

“Για μία νέα κουλτούρα μετακινήσεων στην πόλη” είναι ο τίτλος της πράσινης βίβλου που υιοθετήθηκε σήμερα από την Επιτροπή προκειμένου να εγκαινιαστεί διάλογος για τα σημαντικότερα ζητήματα που αφορούν την μετακίνηση στην πόλη: εύρυθμη κυκλοφορία και «πρασίνισμα» των μικρών και μεγάλων πόλεων, ευφυέστερες μετακινήσεις στα αστικά κέντρα και προσβάσιμο και ασφαλές, από κάθε άποψη, δίκτυο αστικών μεταφορών για όλους τους ευρωπαίους πολίτες. Με την παρούσα πράσινη βίβλο, η Επιτροπή επιδιώκει να εντοπίσει, σε συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, τα υφιστάμενα εμπόδια στις μετακινήσεις στην πόλη καθώς και τους τρόπους άρσης τους.

“Οι ευρωπαϊκές πόλεις είναι βέβαια διαφορετικές, τα προβλήματα όμως που αντιμετωπίζουν είναι παρόμοια: συμφόρηση, αλλαγή του κλίματος, ρύπανση, ασφάλεια. Η πράσινη βίβλος θα στρέψει την προσοχή της Ευρώπης στην αστική διάσταση της πολιτικής μεταφορών και θα αναδείξει τις καινοτόμες πολιτικές των ευρωπαϊκών πόλεων που βρίσκονται στην πρωτοπορία”, δήλωσε ο αντιπρόεδρος Jacques Barrot, αρμόδιος για τις μεταφορές Επίτροπος. “Στόχος μου είναι να διερευνήσω τις δυνατότητες που έχει η Ευρώπη να στηρίξει τις πολιτικές αυτές”

Στην πράσινη βίβλο εκτίθεται σειρά προβλημάτων πολιτικής που αφορούν τις μετακινήσεις στα αστικά κέντρα και περιλαμβάνονται 25 ερωτήματα που αφορούν τις σχετικές επιλογές. Για παράδειγμα, τα ερωτήματα αφορούν τους τρόπους βελτίωσης της ποιότητας των μαζικών μέσων μεταφοράς, τους τρόπους χρησιμοποίησης καθαρών και ενεργειακά αποδοτικών τεχνολογιών, τους τρόπους προώθησης του πεζοπορίας και της χρήσης του ποδηλάτου και τους τρόπους προστασίας των δικαιωμάτων των επιβατών των μαζικών μέσων μεταφοράς. Άλλα ερωτήματα αφορούν την ιδέα συστήματος “επισήμανσης” για τις πρωτοπόρες πόλεις, την κατάρτιση κατευθυντηρίων γραμμών για τις πράσινες ζώνες με τη χρήση περιοριστικών μέτρων και την προαγωγή της ιδέας της χρέωσης της χρήσης του οδικού δικτύου στα αστικά κέντρα.

Η πράσινη βίβλος καθορίζει ένα ευρωπαϊκό θεματολόγιο για τη μετακίνηση στα αστικά κέντρα, ενώ, εκ παραλλήλου, σέβεται τις εν προκειμένω αρμοδιότητες των τοπικών, περιφερειακών και εθνικών αρχών. Η Επιτροπή επιθυμεί να δρομολογήσει συζήτηση για τους βέλτιστους τρόπους ανάπτυξης μιας νέας κουλτούρας όσον αφορά τη μετακίνηση στα αστικά κέντρα της Ευρώπης.

Στο πλαίσιο της κατάρτισης της πράσινης βίβλου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οργάνωσε σύντονες διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη στο διάστημα Ιανουάριος – Ιούνιος 2007. Η προσπάθειά της αυτή απέδωσε δύο διασκέψεις των ενδιαφερομένων μερών, τέσσερα τεχνικά εργαστήρια καθώς και διάλογο στο ίντερνετ. “Τα χρήσιμα στοιχεία που συγκεντρώσαμε μας βοηθούν να κατανοήσουμε καλύτερα την πραγματικότητα των ευρωπαϊκών πόλεων και τις προσδοκίες των πολιτών και των ενδιαφερομένων μερών. Πιστεύω ότι είμαστε σήμερα σε θέση να παρουσιάσουμε ένα ισόρροπο έγγραφο “, δήλωσε ο Επίτροπος Barrot.

Η πράσινη βίβλος εγκαινιάζει μια νέα φάση διαβουλεύσεων και θα συζητηθεί από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Οι πολίτες και τα ενδιαφερόμενα μέρη καλούνται να ανταλλάξουν απόψεις με την Επιτροπή μέχρι τις 15 Μαρτίου 2008. Στις αρχές του φθινοπώρου του 2008 θα ακολουθήσει σχέδιο δράσης για τις μετακινήσεις στην πόλη. Για κάθε προτεινόμενη δράση που περιλαμβάνει, το σχέδιο θα καθορίζει χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και τις αρμοδιότητες των διαφόρων φορέων, τηρουμένης πλήρως της αρχής της επικουρικότητας.

Η δημοσίευση της παρούσας πράσινης βίβλου εξαγγέλθηκε στην ενδιάμεση ανασκόπηση της λευκής βίβλου για τις μεταφορές, συγκαταλέγεται δε στις 21 στρατηγικές προτεραιότητες της Επιτροπής για το έτος 2007.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την πράσινη βίβλο και τη διαδικασία διαβουλεύσεων, απευθυνθείτε σε αυτόν το δικτυακό τόπο.

Υπόμνημα/07/379

Δημοσιεύτηκε αρχικά στο 5ο φύλλο της εφημερίδας της “Κίνησης Πολιτών”.
Τη φωτογραφία του Ηρακλή με το ρόπαλό του βρήκα στο flickr υπό τον τίτλο “the exercise of power without deliberation is brutality”.