MyStigma

1. Αρχική
2. Πολιτική
3. Υγεία
4. Πολιτισμός
5. Πόλη
6. About
7. Επικοινωνία

Την Τρίτη, 22 Ιουνίου 2010, έλαβε χώρα το 2ο Ετήσιο Συνέδριο Digital HealthCare, στο συνεδριακό κέντρο της Εθνικής Ασφαλιστικής στην Αθήνα. Είχα την τιμή να συμμετέχω ως ομιλητής στο ένα από τα δύο συνολικά workshops του συνεδρίου. Η ομιλία μου αφορούσε την Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση ως Αφετηρία του e-Health στη χώρα, δηλαδή ως το πρώτο βήμα σε έναν μακρύ και επίπονο δρόμο για την ψηφιοποίηση υπηρεσιών και διαδικασιών στο χώρο της υγείας με στόχο τον εκσυγχρονισμό του συστήματος, τη μείωση του κόστους και την αύξηση της ποιότητας. Όποιος ενδιαφέρεται, μπορεί να δει παρακάτω τις διαφάνειες που χρησιμοποίησα για να στηρίξω την ομιλία μου.

Επειδή το αντικείμενο είναι συναφές, παραθέτω και την παρουσίαση από ομιλία μου για την Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση στα μέλη της ‘Πρωτοβουλίας για την Υγεία και την Κοινωνική Πολιτική’.

…

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ: Η τελευταία(;) ευκαιρία για δημοσιοοικονομική πειθαρχία και αναγνώριση της συμβολής του στην υγεία και την κοινωνική συνοχή

Κυριάκος Σουλιώτης, Δρ. Πολιτικής και Οικονομικών της Υγείας

Λέκτορας Σχολής Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Από τις πρώτες κιόλας ανακοινώσεις της κυβέρνησης η οποία προέκυψε από τις εθνικές εκλογές της 4^ης Οκτωβρίου 2009, έγινε σαφές ότι ο τομέας της υγείας περιλαμβάνεται στις περιοχές εκείνες των δημόσιων πολιτικών που χρειάζονται εκτεταμένες παρεμβάσεις. Στη βάση αυτών, αναμένονται –αλλά και απαιτούνται– τομές και θαρραλέες αποφάσεις, καθώς, δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι εικοσιπέντε και πλέον χρόνια από τη συγκρότηση του ΕΣΥ, η βιωσιμότητα του συστήματος δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη, ιδιαίτερα κάτω από την πίεση της παγκόσμιας –και ιδίως της εθνικής– οικονομικής κρίσης, η οποία έχει σημαντικότατες παρενέργειες (και) στην οικονομική λειτουργία του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

Είναι ενδεικτικό, άλλωστε, ότι τα τελευταία χρόνια, στην πολιτική, κοινωνική και επιστημονική συζήτηση γύρω από τα θέματα υγείας, αναδεικνύονται ως πρωταγωνιστές η κακοδιαχείριση, τα ελλείμματα, τα συσσωρευμένα χρέη, η χρονική καθυστέρηση των πληρωμών, η απουσία ελέγχων, η σπατάλη, η πλάνη των αριθμών…

Οι απόπειρες δε για τον εντοπισμό των αιτιών των παραπάνω –όχι κατ’ ανάγκη με την έννοια της απόδοσης ευθυνών– οδηγούν σε μια πρωτόγνωρη «αλυσίδα δικαιολογιών», τις οποίες συναντά κανείς σε όλα τα επίπεδα ευθύνης του υγειονομικού τομέα στη χώρα μας, και όχι μόνο. Διαχρονικά μάλιστα!

Συγκεκριμένα:

• Συχνά, οι κυβερνήσεις επικαλούνται τις «καταστροφικές επιλογές των προηγούμενων κυβερνήσεων». Ανεξάρτητα από την επιβεβαίωση ή διάψευση του παραπάνω, είναι ενδεικτικό ότι στην υγειονομική ιστορία της χώρας σχεδόν ποτέ μία κυβέρνηση δεν συνέχισε το έργο της προηγούμενης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η περίπτωση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, με την επιμονή της μη εφαρμογής του υφιστάμενου από το 2004 θεσμικού πλαισίου (Ν. 3235).
• Σχεδόν πάντα, ο υπουργός υγείας –ορθώς– επικαλείται τους «περιορισμένους οικονομικούς πόρους» που του διατίθενται, οι οποίοι με τη σειρά τους περιορίζουν και τις διαθέσιμες επιλογές της πολιτικής υγείας.
• Η απάντηση που, εύλογα, λαμβάνει από τον ομόλογό του, υπεύθυνο για τα οικονομικά, περιλαμβάνει επίκληση των «δυσμενών οικονομικών συνθηκών» που δεν επιτρέπουν υπερβάσεις στους προϋπολογισμούς.
• Οι διοικήσεις των νοσοκομείων επισημαίνουν τα ελλείμματα  των μονάδων τους και επικαλούνται τους περιορισμένους πόρους τους οποίους κυρίως αποδίδουν στην «καθυστέρηση των πληρωμών των νοσηλίων από τα ασφαλιστικά ταμεία αλλά και στην μικρή θεσμοθετημένη αποζημίωση σε σύγκριση με το πραγματικό κόστος λειτουργίας».
• Οι διοικήσεις των ασφαλιστικών ταμείων επικαλούνται τα ελλείμματα που προκαλούνται στους οργανισμούς τους λόγω της εισφοροδιαφυγής και της «ελλιπούς κρατικής χρηματοδότησης».
• Ο υπουργός κοινωνικής ασφάλισης παραπέμπει στον κρατικό προϋπολογισμό ο οποίος βέβαια συντάσσεται με τους περιορισμούς που αναφέρονται παραπάνω.
• Οι προμηθευτές υγειονομικών υλικών συχνά υπερτιμολογούν τα είδη με τα οποία προμηθεύουν τα νοσοκομεία του ΕΣΥ επικαλούμενοι την καθυστέρηση στην εξόφληση των τιμολογίων τους.
• Οι διοικήσεις των νοσοκομείων απαντούν και σε αυτό επικαλούμενοι το πρόβλημα ρευστότητας το οποίο οφείλεται στην «καθυστέρηση στην πληρωμή των νοσηλίων από τα ασφαλιστικά ταμεία».
• Οι ιατροί συχνά λαμβάνουν από τους πολίτες –και όχι μόνο– αμοιβές πέραν των νομίμων, επικαλούμενοι το ύψος των μισθών το οποίο όντως δεν ανταποκρίνεται στην επένδυση σε γνώση, στο έργο που παρέχουν και στην ευθύνη που αυτό εμπεριέχει.
• Οι πολίτες συχνά –και όχι μόνο– καταβάλλουν αυτές τις πρόσθετες αμοιβές επικαλούμενοι την (δυστυχώς πολλές φορές επιβεβαιωμένη) άποψη ότι «αν δεν δώσεις κάτι παραπάνω δεν γίνεσαι καλά».
• Οι επαγγελματίες υγείας επικαλούνται τα σοβαρά προβλήματα στελέχωσης τα οποία πράγματι δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για σωστή άσκηση των καθηκόντων τους. 
• Ο υπουργός υγείας απαντά στο πρόβλημα της στελέχωσης των μονάδων υγείας, παραπέμποντας, για μία ακόμα φορά, στους «περιορισμένους πόρους» αλλά και στις «αργές διαδικασίες επιλογής προσωπικού».
• Οι ιδιώτες προμηθευτές υπηρεσιών υγείας προβαίνουν συχνά σε προκλητή ζήτηση υπηρεσιών, επικαλούμενοι τις «παγωμένες αμοιβές που διέπουν τις συμβάσεις με τα ασφαλιστικά ταμεία» οι οποίες σε κάποιες περιπτώσεις παραμένουν σταθερές για πάνω από 15 χρόνια!
• Η κεντρική διοίκηση κρατά παγωμένες τις τιμές αυτές επικαλούμενη την «αδυναμία ελέγχου της προκλητής –και όχι μόνο αυτής– ζήτησης»!

Ο κατάλογος αυτός θα μπορούσε να συνεχιστεί κι άλλο. Άλλωστε, με όλα τα παραπάνω, συμπεριλαμβανομένων και των δικαιολογιών, δεν μπορεί κανείς παρά να συμφωνήσει!

Ωστόσο, κάτω από το ασφυκτικό πλαίσιο δημοσιοοικονομικής πειθαρχίας το οποίο αναπόφευκτα καθορίζει όλες σχεδόν τις πτυχές της κυβερνητικής πολιτικής αλλά και της καθημερινότητας, αυτό που έχει πλέον σημασία δεν είναι τόσο η «διαγνωστική» προσέγγιση του προβλήματος, όσο η «θεραπευτική». Οι «ειδικοί» έχουν κατά καιρούς καταθέσει καινοτόμες προτάσεις, με εμπειρική και επιστημονική τεκμηρίωση από διεθνείς καλές πρακτικές, συνοδευόμενες όμως από ένα αίσθημα ματαίωσης το οποίο προκαλεί η βεβαιότητα ότι «πάλι δεν θα γίνει τίποτα»…

Ενδεικτικά αναφέρονται:

• Αλλαγή του τρόπου χρηματοδότησης των νοσοκομείων από τα ασφαλιστικά ταμεία: κατάργηση του ημερήσιου νοσηλίου και προ-αγορά υπηρεσιών, ανεξαρτήτως από τον όγκο των παρεχόμενων φροντίδων.
• Διανομή των οικονομικών πόρων από το υπουργείο υγείας στα νοσοκομεία του ΕΣΥ στη βάση επιστημονικών κριτηρίων αλλά και κριτηρίων παραγωγικότητας και αποδοτικότητας.
• Προγραμματισμός προμηθειών ανά νοσοκομείο και αποκεντρωμένη διενέργεια των σχετικών διαγωνισμών. Υποστήριξη του εγχειρήματος από το υπουργείο υγείας με έρευνες αγοράς και καθορισμό τιμών αναφοράς. Τήρηση των συμβάσεων για το χρόνο αποπληρωμής των προμηθειών και διαπραγμάτευση για ευνοϊκότερους όρους στη βάση του όγκου των πωλήσεων.
• Προγραμματισμός των αναγκών σε ανθρώπινο δυναμικό, διαρκής προσαρμογή των οργανισμών των νοσοκομείων στα νέα δεδομένα και αποκεντρωμένες προσλήψεις, με ενιαίους όμως κανόνες επιλογής.
• Αλλαγή της πολιτικής μισθών με την υιοθέτηση μικτών συστημάτων πάγιων αμοιβών και αμοιβών κατά πράξη (κίνητρα). Σύνδεση της μισθολογικής πολιτικής με την επιδότηση των νοσοκομείων στη βάση της παραγωγικότητας.
• Επένδυση στην έρευνα και στη συνεχιζόμενη εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας. Συμμετοχή των τελευταίων στην εκ των πραγμάτων διεπιστημονική διαδικασία της χάραξης της πολιτικής υγείας.
• «Αναγνώριση» και έλεγχος των δομών του ιδιωτικού τομέα και αξιοποίησή τους στον εθνικό σχεδιασμό για την υγεία.
• Αξιοποίηση των υποδομών του ΙΚΑ και των άλλων ασφαλιστικών ταμείων καθώς και των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την ολοκλήρωση του υπο-συστήματος της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.

Φυσικά, η αντιμετώπιση όλων αυτών των ζητημάτων απαιτεί χρόνο και πολλή προσπάθεια. Επιπλέον, η αξιολόγηση των επιδόσεων όλων όσοι εμπλέκονται στην οργάνωση, τη διοίκηση και την οικονομική λειτουργία του συστήματος υγείας, απαιτεί επίγνωση του εξαιρετικά δυσμενούς οικονομικού περιβάλλοντος. Τα δεδομένα, άλλωστε, είναι αμείλικτα: δαπάνη υγείας σταθερά πάνω από 9% του ΑΕΠ και με ετήσιο ρυθμό αύξησης μεγαλύτερο του 6%, χρέη των νοσοκομείων ύψους 6 δις € και των κλάδων υγείας των ασφαλιστικών ταμείων πάνω από 3 δις €, μέσο κόστος νοσηλείας μεγαλύτερο από 600 € και με ετήσιο ρυθμό αύξησης που υπερβαίνει το 30%… Ωστόσο, μια σωστή ιεράρχηση των προτεραιοτήτων μπορεί και να επιφέρει άμεσα αποτελέσματα και να συμβάλει στη χάραξη μιας σταθερής, μακροπρόθεσμης πορείας για το ΕΣΥ.

*     *     *

Σε κάθε περίπτωση, είναι καιρός να υλοποιηθούν κάποιες από τις κατατεθειμένες προτάσεις. Στη συνέχεια να επαναξιολογηθούν, χωρίς ιδεοληψίες και δογματισμούς, αλλά με τη συμμετοχή όλων και στη βάση των αδιάψευστων τεκμηρίων που παρέχει η επιστημονική έρευνα. Εν κατακλείδι, το ΕΣΥ, ειδικά εν μέσω μιας οικονομικής κρίσης με ανυπολόγιστες προεκτάσεις, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα διατήρησης της κοινωνικής συνοχής. Χρειάζεται όμως στήριξη, δηλαδή δράση, τομές, αλλαγές συνηθειών και εγκατεστημένων συμπεριφορών. Σε όλα τα επίπεδα και χωρίς δικαιολογίες…

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε σε ειδικό ένθετο της εφημερίδας ΗΜΕΡΗΣΙΑ, το Μάρτιο 2010.

Ο Γιάννης Δατσέρης είναι -εκτός από φίλος- διευθυντής του τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής στο νοσοκομείο ‘Ευαγγελισμός’. Συνεπής στην παράδοση της γενιάς του, πολιτικοποιήθηκε νωρίς και διετέλεσε πρόεδρος των φοιτητών της ιατρικής σχολής στη Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια πρόεδρος της ΦΕΑΠΘ. Από το 1987 έως το 1991 διετέλεσε επιστημονικός συνεργάτης στην Ευρωπαΐκή Επιτροπή για θέματα υγείας. Εκλέχθηκε δύο φορές στην Κεντρική Επιτροπή του ΠΑΣΟΚ, το 1996 και το 2000, και υπήρξε γραμματέας της επιτροπής υγείας της ΚΕ από το 1998 έως το 2002. Αυτή τη στιγμή είναι αντιπρόεδρος του ΚΕΣΥ.
Πριν από περίπου ένα μήνα, κατέθεσε σε διυπουργική επιτροπή μια εισήγησή του για την ψηφιοποίηση των υπηρεσιών υγείας. Την εισήγηση αυτή φιλοξενώ ευχαρίστως στο ιστολόγιό μου, διότι νομίζω ότι συμβάλλει στην αντίληψη ότι όπως κάθε εποχή έχει τα εργαλεία της, έτσι και τούτη, η μεταβιομηχανική, έχει τις ψηφιακές τεχνολογίες, που συνιστούν ΤΟ κρίσιμο εργαλείο για την οργάνωση των υπηρεσιών υγείας. Ασφαλώς, η χρήση του και μόνο δεν εξασφαλίζει την επιτυχία. Δεν θέλει μόνο κόπο αλλά και τρόπο. Η τραγική εμπειρία με τα ΟΠΣΥ όπου χάθηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια πολύτιμων ευρώ λόγω της ανυπαρξίας εθνικού σχεδίου αλλά και της αδυναμίας να ενσωματωθεί τεχνογνωσία για τα παραδοτέα εντός των ίδιων των οργανισμών για τα οποία υλοποιήθηκαν, θέτει επιτακτικά, πρώτα την πρώτη προϋπόθεση: αυτή του εθνικού σχεδιασμού.
Η εισήγηση του Γιάννη Δατσέρη κατατείνει προς το στόχο και δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη. Την παραθέτω, αλλά όποιος επιθυμεί μπορεί να την ‘κατεβάσει’ από εδώ.

Η ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Εισήγηση Γιάννη Δατσέρη,
Πυρηνικού Ιατρού, Διευθυντή ΕΣΥ, ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός», Αντιπροέδρου του ΚΕΣΥ
17 Φεβρουαρίου 2010

Ένα πρόγραμμα ψηφιοποίησης των υπηρεσιών υγείας αποσκοπεί στην παροχή υγειονομικών πληροφοριών στο σωστό πρόσωπο, στο σωστό τόπο και χρόνο, μέσω ασφαλούς ηλεκτρονικού τρόπου. Η εφαρμογή επιδιώκει να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα των παρεχομένων υπηρεσιών υγείας.

Την προηγούμενη δεκαετία σχεδόν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και άλλες αναπτυγμένες χώρες ξεκίνησαν να υλοποιούν προγράμματα e-health χρονικού ορίζοντα τριετίας έως δεκαετίας, αναλόγως της διάρθρωσης του υγειονομικού και κοινωνικου/ασφαλιστικού τους συστήματος , καθώς και της διείσδυσης του διαδικτύου στις χώρες τους.
Αρκετές από τις χώρες αυτές, στο σχεδιασμό των προγραμμάτων τους αντιμετώπισαν το πρόβλημα των εγκατεστημένων και σε εξέλιξη περιφερειακών, μικρότερων τοπικών ή κατά φορέα προγραμμάτων. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων τα προγράμματα αυτά έχουν διαφορετικές αφετηρίες , προσεγγίσεις και επιλογές. Είναι τελικά αποσπασματικά. Το κυριότερο: Δεν έχουν τη δυνατότητα να επικοινωνήσουν μεταξύ τους.
Αυτή είναι και η Ελληνική εμπειρία , με μεγαλύτερο όμως κατακερματισμό. Έχουμε προσπάθειες Ασφαλιστικών Φορέων( με πρώτη του ΙΚΑ) , δεκάδων Νοσοκομείων, φορέων του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης ( ΕΚΕΒΥΛ, ΚΕΕΛΠΝΟ , ΕΟΦ κλπ), τομέων της κεντρικής κυβέρνησης ( προμήθειες, στρατιωτικά Νοσοκομεία), αλυσίδων ιδιωτικών φορέων και ιδιωτικών κλινικών και τέλος της ΕΕ ( πρόγραμμα e-health EU).
Από την εμπειρία των άλλων χωρών προκύπτει ότι όσο τα διαφορετικά συστήματα προχωρούν και αυξάνονται , τόσο δυσκολότερα θα συνενωθούν. Θα κοστίζουν δε ακριβότερα τόσο η διατήρησή τους, όσο και οι προσπάθειες σύζευξής τους.
Από όσο γνωρίζω, όσες χώρες εφαρμόζουν προγράμματα e-health επέλεξαν ΝΕΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ.

Άποψή μου είναι ότι αυτή πρέπει να είναι και η Ελληνική επιλογή.

Ένα εθνικό πρόγραμμα ψηφιοποίησης των υπηρεσιών υγείας συνιστά σημαντική διαρθρωτική παρέμβαση και μεταρρύθμιση, γιατί
- μπορεί να ελέγξει τις ροές χρηματοδότησης και των δαπανών
- μπορεί να αποτρέψει σε σημαντικό βαθμό τη τεχνητή ζήτηση υπηρεσιών υγείας και τη διαφθορά (εξυγίανση)
- θα καταγράψει για πρώτη φορά το υγειονομικό δυναμικό της χώρας
- θα καταγράψει για πρώτη φορά δημογραφικά στοιχεία
- κυρίως όμως θα προσφέρει εύκολη πρόσβαση, ταχύτητα εξυπηρέτησης, ασφάλεια και καλύτερη ποιότητα παροχής υπηρεσιών στον πολίτη.

Χρειάζεται η εφαρμογή μιας εθνικής πύλης στο διαδίκτυο που οδηγεί σε μια «λεωφόρο» με υποδομές και κανόνες που να επιτρέπουν τις υγειονομικές πληροφορίες να διακινούνται (πρόσβαση-διανομή) με ενιαίο τρόπο.
Οι πληροφορίες δεν μπορούν να διακινηθούν στο δίκτυο αν δεν υπάρχουν: κοινά ή ευθυγραμμισμένα πρότυπα, πρωτόκολλα , κανόνες και γλώσσα. Ταυτόχρονα πρέπει να αποφευχθεί η δημιουργία μονοπωλιακών καταστάσεων, κίνδυνο που διέτρεξαν κάποιες χώρες. Σημαίνει ότι στην βασική κεντρική υποδομή και το αρχικό λογισμικό τίθενται οι απαραίτητοι κανόνες, κώδικες, στους οποίους προσαρμόζονται οι μελλοντικοί πάροχοι ηλεκτρονικών υπηρεσιών σε οργανισμούς, ιδρύματα, νοσοκομεία ή οι πάροχοι νέων προγραμμάτων.

Για τη σύνδεση στο δίκτυο και το περιεχόμενο των πληροφοριών πρέπει να διέπεται από την αρχή όσα περισσότερα προβλέψουμε, τόσο το καλύτερο.

Κάθε επιλογή πρέπει να είναι απλή και εύχρηστη για τους τελικούς αποδέκτες.

Τι συνδέεται
- Κεντρική Διοίκηση και οι Ειδικές σχετικές Υπηρεσίες Υπουργείων Εσωτερικών ,Διοίκησης και e-διακυβέρνησης, Οικονομικών, Οικονομίας, Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Προστασίας του Πολίτη.
- Ασφαλιστικοί Οργανισμοί με όλα τα παραρτήματά και τα υποκαταστήματά τους.
- Περιφερειακές Διοικήσεις Υγείας
- ΕΚΑΒ
- Νοσοκομεία κάθε νομικού καθεστώτος , με όλα τα Τμήματα και τις μονάδες τους
- Κέντρα Υγείας κάθε νομικού καθεστώτος, με όλα τα Τμήματα και τις μονάδες τους
- Προνοιακοί Φορείς που παρέχουν υπηρεσίες υγείας
- Κλινικές με όλα τα Τμήματα και τις μονάδες τους
- Ιδιωτικά διαγνωστικά και κάθε μορφής πρωτοβάθμια ιδιωτικά ιατρικά κέντρα
- Ιατρικούς, οδοντιατρικούς και φαρμακευτικούς συλλόγους
- Φαρμακεία
- Ιδιωτικά Ιατρεία
- Ιδιωτικά Οδοντιατρεία

Τι περιέχει/διακινεί
- Μητρώα Υγειονομικών Μονάδων κάθε μορφής, ανά περιοχή ( με όλα τα τμήματά τους)
- Μητρώα Ιατρών, Οδοντιάτρων, Φαρμακοποιών, ανά περιοχή
- Συνταγές φαρμάκων, που τις διακινεί ηλεκτρονικά
- Παραπομπές ασθενών προς άλλη υγειονομική μονάδα ή ιατρό
- Παραπομπές ασθενών για βιοπαθολογικές εξετάσεις
- Παραπομπές ασθενών για απεικονιστιικές εξετάσεις

- Γνωματεύσεις βιοπαθολογικών εξετάσεων*
- Γνωματεύσεις απεικονιστικών εξετάσεων*
- Εισιτήρια προς κάθε υγειονομική μονάδα*
- Περιληπτικά εξιτήρια από κάθε υγειονομική μονάδα*
- Χρήση υγειονομικού υλικού ανά ασθενή ,ανά νοσηλεία*
* Προβλέπεται αυτόματη ενημέρωση του Ασφαλιστικού φορέα και αν απαιτείται άμεση εκκαθάριση λογαριασμών.
- Εθνικό Συνταγολόγιο και λίστα Φαρμάκων
- Εθνική Ονοματολογία Ιατρικών πράξεων (όχι κοστολόγιο , πλην τιμών ΦΕΚ), επαφή με SNOMED (Systematized Nomenclature of Medicine) ;
- Υποστήριξη Ιατρών για σωστές αποφάσεις στην κλινική πράξη
- Υποστήριξη Ιατρών για σωστή επιλογή εργαστηριακών εξετάσεων
- Εθνικά πρωτόκολλα θεραπευτικών επιλογών
- Εθνική ιατρική Βιβλιοθήκη
- Προκηρύξεις θέσεων υγειονομικών επαγγελμάτων
- Δημογραφικά στοιχεία ( περιγεννητικά, αρχείο νεοπλασιών, παρατηρητήριο χρόνιων παθήσεων κλπ)
- Τηλεϊατρική συμβουλευτική ιατρική προς απομακρυσμένα νησιά και ακτοπλοία
- Απλές συμβουλές προς πολίτες ( επιδημίες, θέματα δημόσιας υγείας)
- Τέλος, τον εξατομικευμένο ηλεκτρονικό φάκελο υγείας [ κάρτα υγείας ] με ανοικτές επιλογές στοιχείων και αυξητικές πληροφοριακές δυνατότητες.
- Παρατηρητήριο τιμών κάθε μορφής υγειονομικής υπηρεσίας και υλικού.
- Παρατηρητήριο χρονίων παθήσεων

Τι πρέπει να περιέχεται ή να μπορεί οπωσδήποτε να συζευχθεί
- Μητρώο προμηθευτών υγειονομικού υλικού
- Μητρώο προμηθευτών γενικού υλικού προς υγειονομικές μονάδες του δημοσίου
- Μητρώο κατασκευαστών υγειονομικών μονάδων
- Κωδικοί υγειονομικού υλικού
- Προδιαγραφές κάθε κωδικού υγειονομικού υλικού
- Πρότυπα διακηρύξεων διαγωνισμών για κάθε κωδικό
- Προκηρύξεις και διεξαγωγή e-διαγωνισμών κάθε μορφής

Προϋποθέσεις
- Ισχυρή διοίκηση. Ο/Η έχων την υπευθυνότητα να είναι υψηλόβαθμο κυβερνητικό στέλεχος ώστε να εισακούεται από όλους τους εμπλεκόμενους.
- Φορέας: του ΥΥΚΑ ευέλικτος από συνένωση προσωπικού υφισταμένων υπηρεσιών.
- Νομοθεσία: Υποχρεώσεων- Δικαιωμάτων -Υπηρεσίας- Προστασίας Δεδομένων-Διαπίστευσης.Αυστηρότητα μεταβατικών περιόδων προσαρμογής και συμμόρφωσης.
- Μέθοδοι αναγνώρισης/πρόσβασης στο δίκτυο ( κωδικοί ; ,κάρτα; ή και τα δύο;)

Χρηματοδότηση
- Κεντρική υποδομή , αρχικά προγράμματα και αρχικές δράσεις ΕΣΠΑ , ΠΔΕ
- Εκτροπή ,όπου είναι δυνατό , υπαρχόντων δράσεων ή προσπάθειες συζεύξεων όπου δεν είναι.
- Νοσοκομεία από υποχρεωτική δέσμευση τμήματος των κωδικών της ολοήμερης λειτουργίας (τα 78 που έχουν). Περιφερειακά ΕΣΠΑ τα άλλα

Χρονοδιάγραμμα πρώτης τριετίας
- Χρειάζεται ανάθεση μελέτης σε σύμβουλο; Ή εισήγηση ολιγομελούς επιτροπής στελεχών κυβέρνησης και φορέων. Η γνώμη μου είναι εισήγηση με προθεσμία ένα μήνα.
- 2010:Νομοθεσία – Προκήρυξη με μορφή κατεπείγοντος για κεντρική υποδομή/δίκτυο/προγράμματα – δημιουργία φορέα.
- 2011 Α Εξάμηνο: Υλοποίηση διαδικασιών καταγραφής /διαπίστευσης- Μητρώα–
Βασική εκπαίδευση
Σύνδεση Νοσοκομείων- ΚΥ
Διαγωνισμοί προμηθειών
Προκηρύξεις θέσεων υγειονομικών επαγγελμάτων
Β Εξάμηνο: Σύνδεση Φαρμακείων και Ηλεκτρονική συνταγογράφηση,
Συνταγολόγιο και Λίστα
Σύνδεση φορέων ιδιωτικού τομέα
Υλοποίηση,εισιτηρίων,εξιτηρίων,παραπομπών σε απεικονιστικές
εξετάσεις, γνωματεύσεις απεικονιστικών
Δημογραφικά στοιχεία

- 2012: Α εξάμηνο Παραπομπές και γνωματεύσεις βιοπαθολογικών
Χρήση υγειονομικού υλικού ανά ασθενή ,ανά νοσηλεία
Ονοματολογία πράξεων
Συμβουλές στο κοινό
Ιατρική υποστήριξη
- Β εξάμηνο Προδιαγραφές κάθε κωδικού υγειονομικού υλικού
Πρότυπα διακηρύξεων διαγωνισμών για κάθε κωδικό
e-Διαγωνισμοί
Λήξη μεταβατικής περιόδου/ Αξιολόγηση

- 2013: Προς Κάρτα Υγείας, Τηλεϊατρική, Πρωτόκολλα, Παρατηρητήρια

Βασικές επισημάνσεις
1. Η βασικότερη και δυσκολότερη ενέργεια του προγράμματος είναι η πρώτη, δηλαδή η δημιουργία του μητρώου με τις ηλεκτρονικές ταυτότητες γιατρών, οδοντιάτρων, φαρμακοποιών. Πρέπει να υπάρχει νομοθετική σαφήνεια , κίνητρα, αυστηρότητα και ποινές αν χρειάζεται. Π.χ τα ταμεία δεν χρηματοδοτούν αν δεν υπάρχουν e- ή έγγραφα παραστατικά των ταυτοτήτων ιατρών ή φορέων υπηρεσιών υγείας
2. Η Ηλεκτρονική ταυτότητα γιατρών, οδοντιάτρων πρέπει να περιλαμβάνει οπωσδήποτε
Ιατρικό σύλλογο-Ειδικότητα/αύξων αριθμός ειδικότητας- Κατηγορία απασχόλησης ( ΕΣΥ, Πανεπισημιακός, ΙΚΑ κλπ), Όχι αριθμό ΤΣΑΥ, ΑΜΚΑ κλπ
3. Σε κάθε άλλη λειτουργία ( παραπομπή, εξιτήριο , κλπ ) πρέπει να παρουσιάζεται η
ηλεκτρονική ταυτότητα του θεράποντα.
3. Στη μεταβατική περίοδο υπάρχουν έγγραφα (εκτύπωση e- εγγράφων). Υπάρχει επιβάρυνση του φορέα που τα εκδίδει π.χ το Ταμείο παρακρατεί ένα συμβολικό ποσό γιατί εγγράφει αυτό στο σύστημα ένα εξιτήριό αντί της κλινικής ή του Νοσοκομείου.
4. Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση (βάση το Σουηδικό μοντέλο)
- e-Ταυτότητα γιατρού-Διάγνωση- ΑΜΚΑ ασθενή
- Συμβατότητα διάγνωσης/φαρμάκου
- Μέγιστη επιτρεπτή δόση για τον χρόνο εκτέλεσης της συνταγής
- Χρόνος= ημέρες, εβδομάδες
- Συνέργιες φαρμάκων
- Ο ασθενής επιλέγει ελεύθερα φαρμακείο. Η e-συνταγή εκτυπώνεται στη μεταβατική περίοδο.
- Έντυπα συνταγών για επισκέψεις κατ’ οίκον

Επικοινωνία/Όνομα προγράμματος
Χωρίς ταλαιπωρία-Χωρίς λάθη-Χωρίς σπατάλη-Ποιότητα στο ΕΣΥ-
Ταχύτητα-Εύκολη πρόσβαση- «Με ένα κλικ»

Α. Σχέδιο Αίγλη ή Πανάκεια ( Αδελφές της Υγείας) ή Τελεσφόρος ( η άλλη –εκτός της Υγείας-συνοδός θεότητα του Ασκληπιού )
Β. Σχέδιο Ήρα κατά αντιστοιχία του Δία των Τραπεζών.

Την Παρασκευή 05 Μαρτίου 2010, είχα την τιμή και την ευκαιρία να απευθύνω περιληπτικά σκέψεις μου για την ψηφιακή Υγεία σε μια ημερίδα του Υπουργείου Υγείας στην οποία αναφέρθηκα σε προηγούμενη ανάρτηση. Παρακάτω, παραθέτω την εισήγησή μου που σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί πλήρης, λόγω της ολιγόλεπτης δυνατότητας που μου παρασχέθηκε για να την εκθέσω. Θα μπορούσε να πει κανείς πως πρόκειται μόνο για κάποιες προκαταρκτικές σκέψεις και σαν τέτοιες οφείλουν να ιδωθούν. Θα επιθυμούσα επί παραδείγματι να αναφερθώ στο ρόλο των πολιτών στην ψηφιακή υγεία, αλλά αυτό δεν ήταν εφικτό στη συγκεκριμένη ευκαιρία, θα δοθούν όμως αρκετές παρόμοιες στο μέλλον.

“Ευχαριστώ θερμά το Υπουργείο Υγείας και προσωπικά τον κο Συγγελάκη Αριστομένη για την πρόσκληση να συνεισφέρω στην ημερίδα «Η νέα ψηφιακή στρατηγική στην Υγεία και την Κοινωνική Αλληλεγγύη». Το πρώτο σχόλιο που θα ήθελα να κάνω είναι πως θεωρώ ότι ο τίτλος θα έπρεπε να ήταν «Για μια νέα στρατηγική στην ψηφιακή υγεία» και όχι για μια νέα ψηφιακή στρατηγική… Αν λοιπόν δεχθούμε ότι πρέπει να μιλήσουμε για στρατηγική στην ψηφιακή υγεία (e-health), είναι προφανές πως αυτή δεν μπορεί να είναι ανεξάρτητη, αλλά αντίθετα πρέπει να συναρμόζεται με τη γενικότερη στρατηγική για την Υγεία. Όμως, αυτή η τελευταία διαφεύγει της αντίληψής μου, τουλάχιστον σε μια συγκροτημένη, συγκεκριμένη, δημόσια οραματική μορφή και είναι ευθύνη του υπουργείου να την καταθέσει στο δημόσιο χώρο.
Επιμένω στην ‘οραματική’ μορφή, διότι λόγω της εντατικής ανίχνευσης νέων ιδεών και της ανάπτυξης εργαλείων για την παραγωγή τους, όπως το brainstorming, οι ανοιχτές καινοτομικές διεργασίες, οι διαγωνισμοί ιδεών κλπ, οι ιδέες δεν είναι πια είδος εν ανεπαρκεία. Οι σύγχρονοι πολιτικοί ή επιχειρηματίες εκτίθενται καθημερινά σε πληθώρα ιδεών και αυτό το οποίο απαιτείται είναι η συγκρότηση από μέρους τους συμπαγών πλαισίων εντός των οποίων κάποιες από τις ιδέες αυτές θα μπορέσουν να γίνουν πράξη.

Γι αυτό και δεν θα αναφερθώ καθόλου σε ‘καλές πρακτικές’. Το διαδίκτυο βρίθει από ανάλογες αναφορές όπως και από συνέδρια σχετικά με την ψηφιακή υγεία και τα εργαλεία της, με επιμέρους τμήματα αφιερωμένα στις ‘καλές πρακτικές’. Αυτό που χρειάζεται σ’εμάς, είναι, νομίζω, αφού συγκροτήσουμε τη συνολική στρατηγική μας για την Υγεία, να καθορίσουμε τις προτεραιότητές μας. Πιστεύω, πως Νο1 προτεραιότητα για την Υγεία οφείλουν να είναι τα χρόνια νοσήματα. Στις ΗΠΑ, τα χρόνια νοσήματα αντιπροσωπεύουν την κυριότερη αιτία θανάτου ή αναπηρίας και απορροφούν το 76% των άμεσων δαπανών υγείας (Hofmann et al, Chronic Care in America: A 21st century Challenge, Robert Wood Johnson Foundation, 1996), ενώ ένας πάσχων από χρόνιο νόσημα κοστίζει 3,5 φορές περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον ασθενή. Ο μισός πληθυσμός πάσχει από ένα χρόνιο νόσημα και το 40% αυτών πάσχει και από δεύτερο. Δυστυχώς δεν υπάρχουν αντίστοιχα ελληνικά δεδομένα αλλά μάλλον κάτι ανάλογο συμβαίνει κι εδώ. Τα χρόνια νοσήματα λέγονται χρόνια επειδή δεν θεραπεύονται, άρα δεν εμπίπτουν στη νοσοκομειακή φροντίδα (στην οποία σαφώς εμπίπτουν οι επιπλοκές τους τις οποίες πρέπει να αποφεύγουμε), αλλά στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Η τελευταία είναι ένας χώρος που λειτουργεί εν πολλοίς χωρίς κανόνες και στον οποίο η κρατική παρουσία είναι ισχνή. Αλλά ακόμα και εκεί που δεν υπάρχουν προβλήματα προσβασιμότητας, ένα σημαντικό πρόβλημα είναι ότι συλλέγουμε ανεπαρκή δεδομένα. Παράδειγμα: ένας διαβητικός ασθενής προσέρχεται σε ιατρό ΠΦΥ, του μετρά το σάκχαρο και αυτό είναι 105. Ένα χρόνο αργότερα, η επίσκεψη επαναλαμβάνεται, το σάκχαρο είναι 93. Πιστεύει άραγε κανείς ότι η αλήθεια περιέχεται στη γραμμή που ενώνει αυτά τα δύο σημεία; Αυτό που μας λείπει, είναι στην πραγματικότητα ΟΛΗ η αλήθεια που περιγράφεται στη βιβλιογραφία από τον όρο “In-Between Care”. Τα εργαλεία της ψηφιακής υγείας, και ειδικά αυτά του mHealth (mobile Health) μας δίνουν τη δυνατότητα να συλλέξουμε τα ‘in-between data’ που χρειαζόμαστε για να αναβαθμίσουμε έτσι τη φροντίδα των χρόνιων νοσημάτων, αποφεύγοντας δαπανηρές επιπλοκές.

Πέραν των χρονίων νοσημάτων όπου κατά τη γνώμη μου, ένα μόνο θα έπρεπε να επιλεγεί ως πιλότος (σακχαρώδης διαβήτης;), μία δεύτερη προτεραιότητα πιστεύω πως πρέπει να είναι η ψηφιοποίηση δεδομένων. Είτε αυτά αφορούν τα λογιστήρια των μονάδων υγείας, είτε δεδομένα της υγείας αυτής καθεαυτής, η ψηφιοποίηση, το data mining και η παραγωγή metadata, μπορούν να συνεισφέρουν και στην υγεία των πολιτών και στην περιστολή των δαπανών, ενώ είναι βέβαιο πως θα καθοδηγήσουν τις πολιτικές αποφάσεις του μέλλοντος στην Υγεία. Αρκεί να αποφύγουμε τις πολλαπλές κωδικοποιήσεις οι οποίες είναι και δαπανηρές (ένας κωδικός πχ ο ΑΜΚΑ μπορεί να κάνει τη δουλειά παντού) και δημιουργούν πολλαπλά και αλληλεπικαλυπτόμενα αρχεία. Είναι προφανές ότι οι αρχές της διαλειτουργικότητας και της ασφάλειας των δεδομένων είναι εκ των ων ουκ άνευ.

Ένα τελευταίο θέμα στο οποίο θέλω να αναφερθώ είναι αυτό της ασφάλειας των προσωπικών δεδομένων. Οι ψηφιακές υπηρεσίες υγείας αποθηκεύουν κρίσιμα προσωπικά δεδομένα σε datacenters που δεν είναι ορατά στο ευρύ κοινό. Η νομοθέτηση του κανονιστικού πλαισίου για τα προσωπικά δεδομένα οφείλει να γίνει πριν τη συλλογή τους και όχι εκ των υστέρων. Επειδή ήδη φαίνεται πως εκκινεί η διαδικασία για την υλοποίηση της Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης, είναι απαραίτητο αυτό να γίνει τώρα. Ποιός είναι ο ιδιοκτήτης των δεδομένων, ποιοί οι χρήστες, ποιός αποκτά πρόσβαση και με ποιά κριτήρια κοκ είναι σημαντικά θέματα για να μην πέσουμε κι εμείς θύματα κλοπής μαζικά των προσωπικών δεδομένων των ελλήνων πολιτών, όπως έπεσαν η Μεγ Βρετανία, η Γερμανία, η Ισλανδία και άλλες χώρες.

Ευχαριστώ για την προσοχή σας.”

Μιχάλης Κούτρας, ιατρός νευρολόγος.

Πήρα αφορμή γι αυτή την ανάρτηση από πρόσφατο άρθρο με τίτλο “Αναπτυξιακό Αποτύπωμα” του καθηγητή Λυκούργου Λιαρόπουλου. Αναφέρεται εκεί:

Η Υγεία θεωρείται τομέας κατανάλωσης, αλλά το επίπεδο των υπηρεσιών που μας δίνει στην Ελλάδα δεν δικαιολογεί το 10% του ΑΕΠ. Τα 24 δις € μοιράζονται σε 13 δις του δημόσιου τομέα (από φόρους και εισφορές) και 11 δις που ξοδεύουμε σε ιδιώτες και φακελάκια σε δημόσιες υπηρεσίες. Θέλουμε, τελικά, να αυξηθούν τα πρώτα και να μειωθούν (περισσότερο) τα δεύτερα. Για να μειωθεί, όμως, η ιδιωτική δαπάνη πρέπει πρώτα να αυξηθεί η αξιοπιστία του ΕΣΥ. Αυτό χρειάζεται βελτίωση αποδοτικότητας στο σύστημα και απελευθέρωση πόρων για παραγωγικές δαπάνες που δημιουργούν υπηρεσίες και απασχόληση.

Συμφωνώ απόλυτα με τη μείωση της ιδιωτικής δαπάνης υγείας. Συμφωνώ επίσης ότι απαιτείται η αύξηση της αξιοπιστίας του ΕΣΥ. Αλλά, ταυτόχρονα, απαιτούνται και τομές σε πρακτικές δεκαετιών που παραδόξως δεν επιθυμεί να αγγίξει κανείς και οι οποίες δεν έχουν καμία σχέση με το ΕΣΥ. Όπως για παράδειγμα, η ιδιωτική φαρμακευτική δαπάνη. Οι συμπολίτες μας πληρώνουν φάρμακα από την τσέπη τους για δύο κυρίως λόγους: α) για να αποφύγουν το κόστος μιας ιατρικής επίσκεψης και β) για να αποφύγουν τις ουρές αναμονής. Στη δίνη της οικονομικής κρίσης που διερχόμαστε, φαίνεται ότι η κυβέρνηση εστιάζει τις προσπάθειές της στον έλεγχο των δαπανών των ασφαλιστικών οργανισμών και του ΕΣΥ. Έχει κάθε δίκιο να επιχειρεί κάτι τέτοιο αφού η καταστροφική πολιτική της προηγούμενης κυβέρνησης, οδήγησε σε αύξηση της φαρμακευτικής δαπάνης περίπου 1 δις ευρώ ανά έτος τα τελευταία έτη (υπενθυμίζω ότι 1 δις/έτος ισούται περίπου με αύξηση του ΦΠΑ κατά 2%). Αλλά θα είναι λάθος αν η κυβέρνηση δεν ενσκύψει στο πρόβλημα των ιδιωτικών δαπανών υγείας και ιδίως αυτών για φάρμακα. Ο περιορισμός της ιδιωτικής φαρμακευτικής δαπάνης θα αυξήσει έμμεσα το εισόδημα των πολιτών και συνιστά γνήσια μορφή κοινωνικής πολιτικής, αφού πέραν του εισοδήματος, προστατεύει και την υγεία των πολιτών που κινδυνεύει από τη χρήση σκευασμάτων χωρίς συνταγή ιατρού.

Για τους παραπάνω λόγους, νομίζω πως είναι αναγκαία η επαναφορά σε ισχύ της απαίτησης για ύπαρξη ιατρικής συνταγής για την αγορά φαρμάκων (πλην των κοινών, γνωστών διεθνώς ως OTC’s), απαίτηση που ισχύει σε όλες τις πολιτισμένες χώρες.

Η “Πρωτοβουλία για την Υγεία και την Κοινωνική Πολιτική”, διοργανώνει την Τρίτη 23 Φεβρουαρίου, ομιλία του διαπρεπούς καθηγητή κου Ηλία Μόσιαλου με θέμα “Δέκα Προτάσεις για τη Μεταρρύθμιση του Συστήματος Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλισης”. Προσωπικά, ως μέλος του ΔΣ της “Πρωτοβουλίας”, χαίρομαι ιδιαίτερα που ένας καθηγητής του οποίου τα γραπτά με ενέπνεαν πολύ πριν γίνει γνωστός στο πανελλήνιο (πρώτα σαν σύμβουλος του σημερινού πρωθυπουργού και εν συνεχεία ως βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ), προσέθεσε στην οικεία του ακαδημαϊκή κονίστρα και τον τυρβώδη ελληνικό πολιτικό στίβο. Γιατί δεν υπάρχει τίποτα πιό ασφαλές από την εξ’ αποστάσεως ανάλυση. Αντίθετα, η ενεργός συμμετοχή στη διαμόρφωση και υλοποίηση προτάσεων, από τη θέση βεβαίως που αρμόζει στον καθένα, είναι επιβεβαιωτική του έρματος του καθενός.

Ο Ηλίας Μόσιαλος είναι καθηγητής Πολιτικής της Υγείας στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του London School of Economics. Είναι επίσης επικεφαλής του Κέντρου για την Πολιτική και την Οικονομία της Υγείας, του μεγαλύτερου ερευνητικού κέντρου στο LSE. Συνδιευθύνει το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για τη Μελέτη των Συστημάτων της Υγείας, ένα ερευνητικό πρόγραμμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, της Παγκόσμιας Τράπεζας, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και των κυβερνήσεων του Βελγίου, της Φινλανδίας, της Νορβηγίας, της Σλοβενίας, της Ισπανίας και της Σουηδίας. Είναι επίτιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας στο Παρίσι, και στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου του Λονδίνου.
Παραλλήλως, διευθύνει την σειρά βιβλίων του Cambridge University Press για την Οικονομία, την Πολιτική και το Μάνατζμεντ της Υγείας. Συμμετέχει τακτικά σε διαβουλεύσεις για την πολιτική στον τομέα της Υγείας, συμβουλεύοντας τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Παγκόσμια Τράπεζα, την Επιτροπή Ανταγωνισμού στην Βρετανία, τα Υπουργεία Υγείας και Κοινωνικών Υπηρεσιών στο Βέλγιο, στην Βραζιλία, στην Κίνα, στην Φινλανδία, στην Ιρλανδία, στην Ρωσία, στην Νότια Αφρική, στην Ισπανία και στην Σουηδία καθώς και ασφαλιστικά ταμεία στην Αυστρία, στην Κροατία, στην Γάλλια, στην Ουγγαρία και στην Νότια Κορέα. Έχει διατελέσει μέλος τού διοικητικού συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων. Το 2002 και το 2007 τιμήθηκε με το βραβείο Baxter από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Διοίκησης Υπηρεσιών Υγείας για το καλύτερο βιβλίο πανευρωπαϊκώς στους τομείς της Πολιτικής και του Μάνατζμεντ Υγείας.