Στη σχετική σελίδα αναφέρεται πως “Το ιστολόγιο αυτό δημιουργήθηκε για να ανταλλάσουμε ιδέες για το πώς επιλέγουμε τους άξονες για το κτίσιμο της ταυτότητας μιάς πόλης, πώς οργανώνουμε υπηρεσία μέσα σε ένα Δήμο για να υπηρετήσει αυτούς τους στόχους, πώς μεγιστοποιούμε την απόδοση αποτελεσμάτων με βάση τον σχεδιασμό.”

Μακάρι ν’ ανθίζουν τέτοιοι διαδικτυακοί τόποι για να δίνουν τον σύγχρονο τόνο και να αναπαράγουν τις βέλτιστες πρακτικές που συνιστούν κάποτε εγχώρια παραδείγματα αλλά σε καμία περίπτωση κανόνα για τις πόλεις και τους δήμους της χώρας μας.

Στο πλαίσιο των φετινών σεμιναρίων της Ερμούπολης η Ομάδα για την Τεχνολογική, Οικονομική και Στρατηγική Ανάλυση της Κοινωνίας της Πληροφορίας (INFOSTRAG) διοργάνωσε σεμινάριο, το οποίο αυτή τη χρονιά είχε θέμα:

«Ψηφιακός Δήμος και Διοικητική Μεταρρύθμιση»

και πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου (Αίθουσα 1ου Γυμνασίου Σύρου) από την Παρασκευή 9 Ιουλίου έως την Κυριακή 11 Ιουλίου.

Το πρόγραμμα του σεμιναρίου ήταν το ακόλουθο:

Friday 9 July, morning (11:30 – 15:00)

Session 1: «Development and Management of Broadband Networks»

Coordinator: Theodoros Karounos (NTUA): “Strategy for Broadband Infrastructure Development in Greece” [11:30 – 11:45]

Speakers:

Crister Mattsson (Swedish Broadband Alliance, “Acreo” Research Institute ): “ICT- infrastructure for society” [11:45 – 12:30]

Costas Troulos (NTUA): “Municipal Broadband Initiatives: Myths and Realities” [12:30 – 12:45]

Petros Ganos (Municipality of Patra): “Broadband Infrastructure in Southwest Greece and Local Government: Initiatives and Perspectives” [12:45 – 13:00]

Odysseas Raptis (Municipality of Trikala): “Broadband, a solution for the new era for local authorities through Kallikratis” [13:00– 13:20]

Costis Moxiannakis (Municipality of Hrakleio, IkarosNet): “The Role of Inter-Municipal Cooperation in the utilization of Broadband Networks” [13:20 – 13:35]

Tryfonas Xiotis (GRNET): “Design of the next Generation Greek Public Sector Network – Greek Research & Education Network: The Case of MANs” [13:35 – 13:50]

Discussion: 13:50 – 15:00

Παρασκευή 9 Ιουλίου, απόγευμα (19:00 – 21:30)

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: «Ψηφιακός Δήμος και Διοικητική Μεταρρύθμιση: Δύο αλληλένδετα εγχειρήματα»

Συντονιστής: Θεόδωρος Καρούνος (ΕΜΠ) [19:00 – 19:10]

Εισηγητές:

Αντώνης Μαρκόπουλος (Ε.Γ. Υπουργείου Οικονομικών – Ε.Π. «Ψηφιακή Σύγκλιση») [19:10 – 19:40]

Γιάννης Καλογήρου (ΕΜΠ) [19:40 – 20:00]

Πέτρος Καβάσαλης (Πανεπιστήμιο Αιγαίου, ΙΤΥ) [20:00 – 20:20]

Συζήτηση: 20:20 – 21:30

Σάββατο 10 Ιουλίου, πρωί (10:00 – 13:30)

ΕΝΟΤΗΤΑ 3: «Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες προς πολίτες και επιχειρήσεις»

Συντονιστής: Πέτρος Καβάσαλης (Πανεπιστήμιο Αιγαίου, ΙΤΥ): « «Διασυνοριακές» Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες μεταξύ Αυτοδιοίκησης και Διοίκησης» [10:00 – 10:20]

Εισηγητές:
Κωστής Μοχιανάκης (Δήμος Ηρακλείου, IkarosNet): «Το Επιχειρησιακό Σχέδιο του Δήμου Ηρακλείου προς τον Ψηφιακό Δήμο» [10:20 – 10:45]

Γαβριήλ Μαρινάκης (Δήμος Χανίων): «Η Αξιοποίηση του Μητροπολιτικού Δικτύου Οπτικών Ινών του δήμου Χανίων» [10:45– 11:05]

Γιάννης Κοψαχείλης (Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας): «Ψηφιακή Περιφέρεια – Υποδομές Πληροφορικής στην σύγχρονη Περιφέρεια» [11:05– 11:25]

Γιάννης Φραγκιαδάκης (Πανεπιστήμιο Κρήτης): «Περιφερειακό Κέντρο Ψηφιακών Υπηρεσιών» [11:25 – 11:45]

Συζήτηση: 11:45 – 13:30

Σάββατο 10 Ιουλίου, απόγευμα (18:00 – 21:30)

ΕΝΟΤΗΤΑ 4: «Ψηφιακή Πληροφορία και Γεωγραφική Απεικόνιση»

Συντονιστής: Γιάννης Γιανναράκης (ΔΟΛ): «Οι Πλατείες και οι Αγορές της Ψηφιακής Ελλάδας» [18:00 – 18:15]

Εισηγητές:

Σπύρος Αθανασίου (ΙΠΣΥΠ/ΕΚ “ΑΘΗΝΑ” – www.ipsyp.gr): «Ανοικτά γεωδεδομένα: Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τους Δήμους της χώρας»» [18:15 – 18:30]

Πρόδρομος Τσιαβός (London School of Εconomics and Political Science): «To Ρυθμιστικό Πλαίσιο για τη Διάθεση Γεωχωρικών Δεδομένων σε Ελλάδα και Ευρωπαϊκή Ένωση: Προς Ένα Γενικό Μοντέλο για την Ανοιχτή Διάθεση Δημόσιων Δεδομένων» [18:30 – 18:45]

Δημήτρης Ζαχαριάδης (www.topoi.gr): «Τόποι, περιβάλλον, διαδίκτυο: Χωρική πληροφορία και συμμετοχικός Δήμος» [18:45 – 19:00]

Μαριάννα Σιγάλα (Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης): «Εφαρμογές και οφέλη της γεωγραφικής απεικόνισης για συνεργατικές και συμμετοχικές πρακτικές στον τουρισμό: cartography 2.0» [19:00– 19:15]

Πέτρος Στεφανέας (ΕΜΠ): «Δημόσια Ψηφιακά Αρχεία – Τοπική και Περιφερειακή Διάσταση» [19:15 – 19:30]

Νικήτας Νικητάκος (Πανεπιστήμιο Αιγαίου): «Ψηφιακό Νησί» [19:30 – 19:50]

Συζήτηση: 19:50 – 21:30

Κυριακή 11 Ιουλίου, πρωί (10:00 – 14:30)

ΕΝΟΤΗΤΑ 5: «Ψηφιακές Δεξιότητες – Ανάπτυξη Ικανοτήτων»

Συντονίστρια: Νατάσα Κωνσταντέλου (Πανεπιστήμιο Αιγαίου): «Πρωτοβουλίες για την ενίσχυση των δεξιοτήτων των εργαζομένων των Δήμων» [10:00 – 10:20]

Εισηγητές:

Παναγιώτης Παναγιωτόπουλος (ΕΜΠ), Αιμιλία Πρωτόγερου (ΕΜΠ): «Ανάπτυξη ατομικών και οργανωσιακών ικανοτήτων για τη λειτουργική αξιοποίηση των ΤΠΕ» [10:20 – 10:40]

Ευάγγελος Χρήστου (Πανεπιστήμιο Αιγαίου): «Δεξιότητες και Ικανότητες για Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση: Ανάπτυξη Ανθρώπινων Πόρων & Βέλτιστες Πρακτικές» [10:40 – 11:00]

Ελένη Γουσίου (ΕΜΠ): «Χρήση ηλεκτρονικών υπηρεσιών των Δήμων από τους Δημότες και τις Επιχειρήσεις» [11:00 – 11:20]

Ευάγγελος Σιώκας (ΕΜΠ), Νικόλαος Κανέλλος (ΕΜΠ): «Η διαδραστική μάθηση ως μηχανισμός ανάπτυξης ικανοτήτων: μια νέα προσέγγιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας» [11:20 – 11:45]

Συζήτηση: 11:45 – 13:00

ΕΝΟΤΗΤΑ 6: Συμπεράσματα Σεμιναρίου (13:00 – 14:30)

Συντονιστές: Γιάννης Καλογήρου (ΕΜΠ), Θεόδωρος Καρούνος (ΕΜΠ).

Τις εισηγήσεις μπορείτε να ανακτήσετε από τη σχετική ιστοσελίδα. Ας ελπίσουμε κάποιοι από το Δήμο Κορινθίων (πλειοψηφία και μειοψηφία), να ενδιαφερθούν γιατί, κανονικά, ο ‘Ψηφιακός Δήμος’ θα έπρεπε να ήταν προτεραιότητα.

Επειδή το αντικείμενο είναι συναφές, παραθέτω και την παρουσίαση από ομιλία μου για την Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση στα μέλη της ‘Πρωτοβουλίας για την Υγεία και την Κοινωνική Πολιτική’.

…

στην εκδήλωση της

«Πρωτοβουλίας για τον Εκσυγχρονισμό του Κοινωνικού Κράτους»

με θέμα:

Η πολιτική διαχείριση της οικονομίας

25 Απριλίου 2010

Κυρίες και κύριοι,

Εάλω το ψεύδος. Από την Παρασκευή η χώρα βρίσκεται υπό “Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο”. Δεν επιθυμώ να μιλήσω τώρα για τα συναισθήματα που προκαλούνται στο Έθνος απ’ αυτή την εξέλιξη.

Είναι όμως εύλογο όλοι να ρωτούν πλέον, τι πρέπει να κάνουμε για να ξεφύγουμε από την βαθειά οικονομική κρίση, που ενέσκηψε στη χώρα. Απαντώ:

Να εφαρμόσουμε το τρίπτυχο: Εθνική Αυτογνωσία – Εθνική Απόφαση – Εθνική Αξιοπρέπεια.

Πρέπει να καταλάβουμε και να εξηγήσουμε την πορεία της μεταπολίτευσης και το πώς οδηγήθηκε η χώρα μας στη σημερινή περιπέτεια.

Η μεταπολίτευση υπήρξε ένα ιδιαίτερα σημαντικό ιστορικό γεγονός για τη χώρα. Δεν αποκατέστησε απλώς τη Δημοκρατία. Την στερέωσε και έχτισε τις δημοκρατικές ελευθερίες, τα δημοκρατικά δικαιώματα και την ελευθερία της έκφρασης χωρίς καμία δυνατότητα επιστροφής σε κάποιο καθεστώς που θα τις αμφισβητούσε, όπως γινόταν στο παρελθόν.

Ταυτόχρονα, όμως καλλιέργησε τον πολιτικό ναρκισσισμό, την αμεριμνησία, τον λαϊκισμό, την δημοκοπία, τον ψευδοπροοδευτισμό, τον συντεχνιασμό, την αδυναμία συγκρότησης πολιτικών, τον πολιτικό ερασιτεχνισμό, τα σύνδρομα του πολιτικού κόστους, την προσωποποιημένη αντίληψη της πολιτικής, τις αναξιοκρατικές επιλογές, την υποκατάσταση της πολιτικής από την προπαγάνδα και την εντυπωσιοθηρία, την οικοδόμηση της ευημερίας όχι στο μόχθο και στην προσπάθεια αλλά σε δανειακά κεφάλαια.

Δηλαδή, κυρίες και κύριοι, μεθυσμένοι από την απόλαυση της Δημοκρατίας αρχίσαμε να περιφρονούμε προκλητικά τον μόνο τελικά σταθερό μηχανισμό διάσωσης της χώρας, που είναι η εθνική μας αυτογνωσία.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ο λαός μας αυτή τη στιγμή δεν γνωρίζει την πραγματική αλήθεια, το βάθος και την έκταση του προβλήματος που αντιμετωπίζει. Απλώς υποψιάζεται ότι κάτι κακό συμβαίνει στην χώρα αλλά δεν γνωρίζει όλες τις παραμέτρους, ούτε και τα πραγματικά αίτια της κρίσης.  Συστηματικά καλλιεργείται η εντύπωση ότι διερχόμαστε μια οικονομική περίοδο δύσκολη μεν, αλλά που κάποια στιγμή σύντομα θα ξεπεραστεί και θα επανέλθουμε “εις την προτέραν μακαρίαν κατάσταση”. Αυτό δεν πρόκειται να γίνει και πρέπει να του το εξηγήσουμε.

Η εθνική αυτογνωσία επιβάλλει μια πλήρη και ακριβή περιγραφή του προβλήματος. Η πρώτη αλήθεια που πρέπει να ειπωθεί είναι ότι η Ελλάδα κατέκτησε τις προηγούμενες δεκαετίες την συμπόρευσή της με τ’ άλλα ευρωπαϊκά έθνη κυρίως με την ένταξή της στη ζώνη του Ευρώ. Σήμερα, οκτώ χρόνια μετά παραδέρνει κάτω από το βάρος των ανομημάτων της, των θεσμικών αδυναμιών της Ευρωζώνης και  της διεθνούς οικονομικής κρίσης,

Φοβούμαι ότι η σημερινή οικονομική κρίση που πλήττει την χώρα  οδηγεί την Ελλάδα στην κατηγορία των τριτευρωπαϊκών χωρών. Η πορεία αυτή πρέπει ν’ ανατραπεί άμεσα.

Ο ελληνισμός πρέπει να παύσει να εξελίσσεται ως το ανάπηρο καθυστέρημα της Ευρώπης.

Εθνική Αυτογνωσία σημαίνει να συνειδητοποιήσει η ελληνική κοινωνία ότι η χώρα εισήλθε σε μια βαθειά και αγνώστου διαρκείας περίοδο μεγάλης δυσπραγίας και απομείωσης, όχι μόνο λόγω του υψηλού δημοσίου χρέους, αλλά συνδυαστικά και περισσότερο λόγω του υψηλού ελλείμματος στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, δηλαδή λόγω της αποξηραμένης οικονομίας μας και της χαμηλής εδώ και χρόνια ανταγωνιστικότητάς της.

Το πνιγηρό οικονομικό μας πρόβλημα δεν είναι μόνο ένα συγκυριακό αποτέλεσμα ανεύθυνων οικονομικών επιλογών. Βεβαίως, η λαίλαπα της τελευταίας πενταετούς δεξιάς διακυβέρνησης το επιδείνωσε ποιοτικά και δραματικά. Το κεντρικό όμως αίτιο είναι η βαθειά αυτοκαταστροφική επιλογή που σημάδευσε την μεταπολιτευτική περίοδο, παράγοντας ένα ελληνικό φαινόμενο, το οποίο δυστυχώς δεν είναι πρωτοφανές γιατί το ζήσαμε και σε άλλες εποχές της ιστορίας μας, όταν η χώρα οδηγήθηκε στη χρεοκοπία.

Κυρίες και κύριοι,

Η ιδεολογία και ο πολιτισμός του φαινομένου ταυτίζεται με το έμβλημά του σε όλη τη διάρκεια της μεταπολίτευσης: «ένας λαός που έχει το ένα χέρι με υψωμένη γροθιά και το άλλο στη ζητιανιά». Η υψωμένη γροθιά εξέφραζε το μεταδικτατορικό σφρίγος της κοινωνίας, που ξοδεύτηκε όμως άδοξα με την παραγωγική απενεργοποίηση της χώρας και την αναζήτηση δανείων από τις διεθνείς αγορές και πόρων από την Ευρωπαϊκή Ένωση από το άλλο χέρι. Υπεύθυνη του φαινομένου αυτού είναι όλη η πολιτική τάξη της χώρας με κεντρική ευθύνη και του ίδιου του ΠΑΣΟΚ. Στην αντίληψη αυτή προσχώρησαν και όλες οι πολιτικές δυνάμεις. Τόσο η ιστορικά πάντα λαϊκίστικη ελληνική Δεξιά, όσο και η απροσάρμοστη και παρωχημένη ελληνική Αριστερά. Αν υπήρξαν πολιτικές διαφωνίες μεταξύ τους, αφορούσαν μόνο στην πλειοδοσία των παροχών και σε ανούσιες διαδικασίες. Αυτός ο συνδυασμός ήταν το εκρηκτικό μείγμα στη σύγχρονη Ελλάδα, που επέφερε κοινωνικές αλλοιώσεις, γέννησε απληστία, αφυδάτωσε το πολιτικό σύστημα, κατασκεύασε καρπωτές παράνομων και «νομιμοφανών» προσόδων, σώρευσε επιρροή σε παραθεσμικά κέντρα εξουσίας.

Το μεταπολιτευτικό κονσένσους γέμισε με πρωτοφανή ακαταστασία αυτή την γκρίζα ζώνη και δημιούργησε μια ψεύτικη ενότητα του λαού όχι με βάση το γενικό καλό αλλά με βάση τη διανομή προνομίων και την διαχείριση συμφερόντων, ενισχύοντας έτσι τον ατομισμό και τον αυτισμό της κοινωνίας. Όλα αυτά, μάλιστα, χωρίς αιδώ τα ονομάσαμε “νέα προοδευτικότητα”.

Από το 1972 (πετρελαϊκή κρίση) μέχρι και σήμερα υιοθετήσαμε άκριτα και εφαρμόσαμε ένα οικονομικό μοντέλο ανάπτυξης, που στηρίχθηκε στις παροχές και στην αλόγιστη πιστωτική επέκταση με στόχο την ενθάρρυνση της κατανάλωσης. Αυτός είναι και ο λόγος που στη δεκαετία του ’70 και του ’80 ανεχθήκαμε ή και υποδαυλίσαμε την πλήρη σχεδόν αποβιομηχανοποίηση της χώρας ενώ στις μέρες μας παρακολουθούμε ως απλοί παρατηρητές (α) την εξοντωτική, λόγω της κρίσης, αποβιοτεχνοποίηση της χώρας, δηλαδή το τέλος των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων που επέζησαν τα τελευταία χρόνια με ακριβό παραγωγικό κόστος και κυρίως χάρις στην φοροδιαφυγής και (β) την κατάρρευση του αγροτικού τομέα.

Αυξήσαμε μεν επί 35 χρόνια ανορθόδοξα τα αγροτικά εισοδήματα μέσα κυρίως από τις κοινοτικές εισροές, μετατρέποντας τους αγρότες από μαχητές του κάμπου σε “εισοδηματίες”. Επί 35 χρόνια επίσης η πολιτική τάξη έπαιξε πελατειακά με τις χωρίς όρια παροχές στην υπόλοιπη κοινωνία μέσω του κρατικού δανεισμού και των κοινοτικών πόρων. Όταν μάλιστα είχε ξεκινήσει η αποβιομηχανοποίηση, διογκώσαμε τις προβληματικές επιχειρήσεις και τον δημόσιο τομέα νομίζοντας ότι μ’ αυτό τον τρόπο επιλύαμε το πρόβλημα της απασχόλησης. Όλα αυτά τ΄ αποκαλούσαμε “κοινωνική πολιτική με δανεικά”. Ονομάσαμε αναδιανομή του εισοδήματος την διανομή των δανείων και των πόρων της Ε.Ε. Η αναδιανομή θέλει πολιτικό σθένος. Για την διανομή των δανεικών, αρκεί το πολιτικό θράσος.

Αντιπολίτευση σ’ αυτή την κυριαρχούσα άποψη και ιδεολογία περί αναδιανομής δεν υπήρξε. Ίσως ακούγαμε κάποιες φωνές ορθολογισμού από κάποιους ελάχιστους, συνήθως εκσυγχρονιστές αστούς πολιτικούς, που εμφανίζονταν όμως ως “λογιστές” ή “γραφικοί τύποι”, και επίσης κάποιες άλλες άναρθρες κραυγές από τον χώρο της ακροαριστεράς και των αντιεξουσιαστών. Τίποτε άλλο. Ούτε από την ευγνωμονούσα συνήθως διανόηση, ούτε από τις άλλες ελίτ της χώρας. Όλοι, μηδέ και της νομιμόφρονης Αριστεράς εξαιρουμένης, πλειοδοτούσαν στην βασική αυτή παράμετρο. Μπορούμε να αναφέρουμε παραδείγματα κάποιων λίγων εξαιρέσεων αλλά δεν έχει νόημα.

Αυτή τη στιγμή ήρθε το σοκ της αυτογνωσίας. Θα ερχόταν ούτως ή άλλως, απλώς η κρίση το έφερε πιο γρήγορα. Ήρθε όμως. Ευτυχώς ή δυστυχώς, η χώρα δεν θα χρεοκοπήσει τυπικά, ούτε θα βγει από το ευρώ γιατί δεν μας αφήνουν – προς το παρόν -  οι εταίροι μας για δικούς τους λόγους. Μολονότι μπορούσαν να μας οδηγήσουν εκεί με τις προβλεπόμενες από την Συνθήκη ποινές, δεν το κάνουν γιατί αυτό θα σήμαινε σοβαρή αποσταθεροποίηση της Ευρωζώνης και του χρηματοπιστωτικού της συστήματος. Δεν το θέλει, όμως, και η συντριπτική πλειοψηφία του λαού μας. Ακόμα και η Αριστερά δεν τολμά να ζητήσει να βγούμε από το ευρώ, αν και όσα προτείνει εκεί οδηγούν.

Το πολιτικό μας σύστημα είναι αυτή την στιγμή παγιδευμένο από τους δύο αυτούς παράγοντες και προσαρμόζεται στον βαθμό που μπορεί να συνειδητοποιήσει το μέγεθος του προβλήματος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι όταν η κυβέρνηση έλαβε πρόσφατα κάποια μέτρα είπε απολογητικά ότι αυτά «δεν ταιριάζουν στην ιδεολογία μας». Οι δε υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις της είπαν, στα πλαίσια του εντυπωσιασμού, ότι: «λέτε ψέματα, διότι δεν είσαστε εσείς οι πραγματικοί ιδεολόγοι της διανομής των δανεικών, εμείς είμαστε!!»

Κυρίες και κύριοι,

Όταν έχεις μια τόσο μεγάλη εξάρτηση από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές για να επιβιώσεις, δεν μπορείς να συμπεριφέρεσαι ή να καλλιεργείς απαιτήσεις σαν να είσαι μέλος της λέσχης G7 των πλουσίων του πλανήτη. Με ξένα χρήματα δεν μπορείς να παριστάνεις τον πλούσιο. Ούτε αντιμετωπίζεις τις αγορές όπως τους ψηφοφόρους σου. Οι αγορές δεν διατάσσονται. Απαιτούν πολιτικές αποφάσεις και αποτελέσματα από ανθρώπους που πιστεύουν σ’ αυτές. Το κόστος δανεισμού δεν μειώθηκε ποτέ με διπλωματικά μέσα. Από δω και πέρα, τουλάχιστον ας ξέρουμε «μέχρι που φτάνει η κάπα μας».

Όπως μας δίδαξε πριν 60 χρόνια ένας σημαντικός Έλληνας, ο ευπατρίδης Κυριάκος Βαρβαρέσος «Εγώ δεν πιστεύω εις την εικόνα αυτήν της πατρίδος μου. Πιστεύω εις μίαν άλλην Ελλάδα, την Ελλάδα των εντίμων, εργατικών και ολιγαρκών Ελλήνων. Πιστεύω επί πλέον ότι η Ελλάς αυτή θα επικρατήσει και θα επιβληθεί εν τέλει και διά τούτο είμαι αισιόδοξος δια το μέλλον της χώρας». Δεν επικράτησε όμως αυτή η Ελλάδα.

Το βασανιστικό ερώτημα είναι αν υπάρχει ελπίδα και που θα την αναζητήσουμε.

Η πρώτη απάντηση είναι «ναι, υπάρχει ελπίδα και την αναζητούμε πρώτα στον εαυτό μας». Επειδή κάποιοι αναμένουν την διάσωση της χώρας μόνο από την Ευρώπη και το ΔΝΤ, υπενθυμίζω απόσπασμα ομιλίας του Χαριλάου Τρικούπη κατά την πριν της χρεωκοπίας περίοδο:

«Εάν θέλωμεν και ημείς να ειπή η Ευρώπη ότι η Ελλάς ζη, πρέπει να αποδείξωμεν εις αυτήν ότι κατόπιν των δοκιμασιών, δι ων διήλθομεν, έχομεν την δύναμιν να αναλάβωμεν πάσας εκείνας τας θυσίας άνευ των οποίων δεν δυνάμεθα να υπάρξωμεν.»

Και πιο κάτω «…Δεν αρκεί όπως δια συνδυασμών αληθών ή ψευδών, φαινομένων ή πραγματικών, οικονομίσωμεν τα πράγματα επί τινα έτη, και ζήσωμεν έστω και χρεωκοπούντες∙ διότι και ο χρεωκόπος ζη∙»

Κυρίες και κύριοι,

Δεν υπάρχουν “επτασφράγιστα μυστικά” που θα γιατρέψουν την οικονομία, ούτε εδώ ούτε στο εξωτερικό για να τ’ αναζητήσουμε. Ούτε σωτήρες υπάρχουν για ν’ ανακληθούν εκ της εφεδρείας. Ούτε πιστεύω ότι τα οικουμενικά σχήματα σωτηρίας ή τα σχήματα εκτάκτων αναγκών θα μας βγάλουν από την κρίση. Στην αποτελεσματική εφαρμογή στέρεων αποφάσεων πιστεύω μόνο.

Απαιτούνται συθέμελες αλλαγές για να απελευθερωθούν οι σχολάζουσες δυνάμεις της οικονομίας αλλά και η ίδια η κοινωνία από τα στερεότυπα που την διατηρούν καθηλωμένη. Δεν είναι καιρός για δισταγμούς και καιροσκοπισμούς. Δεν συμφωνώ μ’ όσους προτείνουν, προφανώς από πολιτική αδυναμία, τον δρόμο των χαμηλών και σταδιακών μεταρρυθμίσεων. Κατά τη γνώμη μου οι βραδείες μεταρρυθμίσεις σπανίως επιτυγχάνουν το σκοπό τους, γιατί στην πορεία εκφυλίζονται.

Σε περιόδους κρίσης, η πολιτική αρετή επιβάλλει ότι όταν πρέπει να πάρεις μέτρα σοβαρά, να μη διστάσεις να τα πάρεις αμέσως και ολοκληρωμένα. Ν’ αδιαφορήσεις για τα τυχόν σε βάρος σου αναθέματα της πολιτικής δημοκοπίας, έστω κι αν γνωρίζεις ότι είναι πιθανόν μετά να εξοστρακιστείς. Επίσης, αν πρέπει να λάβεις μέτρα επώδυνα, πρέπει πρώτα να τα πιστεύεις για να μπορείς και να τα εφαρμόσεις.

Ο τραγικός ρεαλισμός της ιστορίας λειτουργεί ερήμην των βραδυπορούντων.

Συμπέρασμα πρώτο: Δεν μπορείς να μιλάς για πολιτική διαχείριση της οικονομίας αν πρώτα δεν μιλήσεις για Εθνική Αυτογνωσία και για την διαχείριση του πολιτιστικού σου προτύπου ως κοινωνία.

Κυρίες και κύριοι,

Αποτελούσε αφέλεια και αυταπάτη όσων πίστευαν ότι θα μπορούσαμε τελικά να αποφύγουμε την υπαγωγή μας στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και στους όποιους μηχανισμούς διάσωσης του Eurogroup και της Κεντρικής Ευρωπαϊκής Τράπεζας. Η χώρα εδώ και καιρό έχει ουσιαστικά χρεοκοπήσει. Ας μην παριστάνουμε “τις μωρές παρθένες”. Ας μην παριστάνουμε τους “έκπληκτους” και τους “απορούντες”.

Με την υπαγωγή μας πλέον σε καθεστώς “Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου”, η χώρα θα χρειαστεί αναγκαστικά έναν άλλο τύπο και κυρίως ένα άλλο πνεύμα διακυβέρνησης.

Αυτό σημαίνει ότι το αμέσως επόμενο διάστημα πρέπει να συγκροτηθεί από την Κυβέρνηση και να ψηφιστεί από τη Βουλή ένα σοβαρό πενταετές Πρόγραμμα Εθνικής Ανασυγκρότησης, που θα οδηγήσει τη χώρα συντεταγμένα σε υγιή πεδία οικονομικής ανάπτυξης. Είναι αναγκαίο:

(α) για να έχει συγκεκριμένο προορισμό και πλεύση η χώρα,

(β) για να γνωρίζουν, συγκεκριμένα και δεσμευτικά και όχι με γενικόλογους στόχους, τόσο η ελληνική κοινωνία όσο και οι εταίροι μας και οι διεθνείς κεφαλαιαγορές ότι η χώρα ξέρει πλέον τι πρέπει να κάνει και κυρίως πως.

Το ισχύον Πρόγραμμα Σταθερότητας είναι αδύναμο για να θεωρείται πλαίσιο πορείας. Είναι πλέον μικρότερο των περιστάσεων.

Το Πρόγραμμα Εθνικής Ανασυγκρότησης θα πρέπει να περιλαμβάνει συγκροτημένες και πειθαρχημένες πολιτικές ανατροπής σε όλες τις λειτουργίες της χώρας. Να περιλαμβάνει εξειδικευμένα, εκτεταμένα και επώδυνα μέτρα ουσιαστικής ανάταξης της οικονομίας και της διοίκησης της χώρας. Τα μέτρα που μέχρι σήμερα έχουν ληφθεί ή έρχονται στο φως της δημοσιότητας είναι αλυσιτελή ημίμετρα που δεν οδηγούν σε σταθερά αποτελέσματα. Το πλέγμα των μεταρρυθμίσεων σοκ που θα προβλέπεται και θα τελούν είτε το θέλουμε είτε όχι υπό τον “Διεθνή Οικονομικό” Έλεγχο θα περιλαμβάνει ενδεικτικά, πρώτον:

• (α) εκτεταμένες παρεμβάσεις στα πεδία του Ασφαλιστικού και της αγοράς εργασίας,
• (β) καθολικές αποκρατικοποιήσεις,
• (γ) δραστικό περιορισμό των μισθοδοτουμένων υπαλλήλων στο στενό και ευρύτερο Δημόσιο, στα Νομικά Πρόσωπα και στους ΟΤΑ,
• (δ) ολιστικά μέτρα διαρθρωτικών αλλαγών για την ανάταξη των ευτελισθέντων χώρων της Παιδείας, της Υγείας, της Κοινωνικής Προστασίας και της Δικαιοσύνης.
• Δεύτερον, θα πρέπει οι ελληνικές τράπεζες να συμπτυχθούν σε δύο τραπεζικούς πόλους, προκειμένου να ανταπεξέλθουν στον διεθνή ανταγωνισμό.
• Τρίτον, επειδή είμαστε στη ζώνη του ευρώ και αδυνατούμε να προχωρήσουμε σε νομισματική υποτίμηση προκειμένου να ενισχύσουμε την ανταγωνιστικότητά της, θα οδηγηθούμε αντ’ αυτού στην δημοσιονομική και εισοδηματική υποτίμηση με τον περιορισμό της διαθέσιμης καταναλωτικής δυνατότητας των μισθωτών τόσο του δημοσίου όσο και του ιδιωτικού τομέα καθώς και στον αποπληθωρισμό των τιμών. Θα καταργηθεί ο διοικητικός καθορισμός από το κράτος των τιμολογίων ελεύθερων επαγγελμάτων.
• Τέταρτον, να γίνουν άμεσα επιμέρους δραστικές παρεμβάσεις στους τομείς διευκόλυνσης των ξένων επενδύσεων, στην λειτουργία του ανταγωνισμού, στην απελευθέρωση των αγορών κλπ.
• Τέλος, απαιτείται αποκεντρωμένη διοικητική συγκρότηση της χώρας στη βάση 6 αυτοδιοικούμενων περιφερειών, έναντι των σημερινών 13 που προτείνονται, με κεντρική ευθύνη την ενδογενή τοπική ανάπτυξη. Σε αυτές θα μεταταχθούν όλοι οι πλεονάζοντες διοικητικοί υπάλληλοι των Υπουργείων και των κεντρικών οργανισμών. Τα νέα επιτελικά Υπουργεία εφ’ εξής θα στελεχώνονται σταδιακά μόνο από ολιγάριθμους νέους υπαλλήλους ειδικών προσόντων. Στο πλαίσιο αυτό βεβαίως θα πρέπει άμεσα να συγκροτηθούν και να λειτουργήσουν σύμφωνα με τις σύγχρονες ελεγκτικές μεθόδους νέες διοικητικές και δικαστικές μορφές ελέγχου και κολασμού όσων παρανομούν σε βάρος του δημοσίου, των πολιτών και του δημοσίου συμφέροντος γενικότερα.

Τα μέτρα αυτά, που παρότι επώδυνα εγώ προτείνω ως απολύτως αναγκαία, ίσως δαιμονοποιηθούν από κάποιους. Δεν έχω κανένα προσωπικό πρόβλημα χαρακτηρισμού μου. Εξάλλου τους έχω υποστεί ήδη. Ο καθένας κρίνεται από την ιστορία του και τον τρόπο ζωής του. Οι αντιλήψεις που κυριάρχησαν και δυνάστευσαν τα τελευταία χρόνια τη χώρα μπορεί να είναι χρήσιμες για να διοικήσεις οικονομίες σαν της Βόρειας Κορέας, σίγουρα όμως είναι καταστροφικές για να διοικήσεις οικονομία της Ευρωζώνης.

Κυρίες και κύριοι,

Στο σημείο αυτό θέλω να κάνω δύο επισημάνσεις.

(α) Δεν διανοούμαι ότι υπάρχουν αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα κάποιοι που μπορεί να σκέφτονται την έξοδό μας από το ευρώ. Μια τέτοια επιλογή θα ήταν καταστροφική για τη χώρα και ταυτόχρονα θα σάρωνε τα εισοδήματα των μεσαίων και φτωχότερων στρωμάτων.

(β) Πρέπει να σταματήσει αμέσως η ανεύθυνη και επικίνδυνη συζήτηση περί “αναδιάρθρωσης του δημοσίου χρέους”. Αυτή η νέα “νεοελληνική πονηρία” μας κάνει ήδη τεράστια ζημιά διεθνώς. Αναδιάρθρωση σημαίνει ότι δηλώνεις πρώτα στάση πληρωμών και μετά είτε (α) δίνεις λιγότερα απ’ αυτά που χρωστάς στους δανειστές σου είτε (β) τους υποχρεώνεις σε επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής τους. Και οι δύο περιπτώσεις συνιστούν δήλωση πτώχευσης. Γνωρίζουν άραγε οι ανεύθυνοι αυτοί διακινητές τι θα γινόταν π.χ. με τις ελληνικές τράπεζες και τα ασφαλιστικά ταμεία, που έχουν ελληνικά χρεόγραφα στα χαρτοφυλάκιά τους; Μπορούν να μας απαντήσουν ποιος θα μας δάνειζε ξανά για να μπορέσουμε να ζήσουμε;

Το μόνο που πρέπει να κάνουμε είναι ν’ αποδείξουμε ότι διαθέτουμε το σθένος και έχουμε πάρει την στέρεα απόφαση για μια άλλη οικονομική πορεία της χώρας από την σημερινή, ώστε να κερδίσουμε ξανά την εμπιστοσύνη των δανειστών μας και να καταφέρουμε έτσι να δανειζόμαστε μακροχρόνια και χαμηλότοκα. Αλλιώς κινδυνεύουμε, ως άλλη Αργεντινή, από διαδοχικές υποβαθμίσεις να μείνουμε εκτός πρόσβασης στις διεθνείς κεφαλαιαγορές για μεγάλο διάστημα, με ανυπολόγιστες για την χώρα συνέπειες.

Κυρίες και κύριοι,

Ας συνειδητοποιήσουμε ότι για τουλάχιστον 5 χρόνια θα συμβιώσουμε με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και τους μηχανισμούς του Eurogroup και της E.C.B.

Θεωρώ λοιπόν ότι είναι επωφελέστερο τόσο για την αξιοπιστία της χώρας όσο και για την ταχύτερη έξοδό μας από την κρίση, τις μεταρρυθμίσεις-σοκ να τις προτείνουμε πρώτοι και να τις καθοδηγήσουμε εμείς οι ίδιοι κι όχι ρυμουλκούμενοι, παριστάνοντας τους μελωδούντες και υποδυόμενοι τους βαρυγκομούντες να εμφανιζόμαστε ως απλοί “αθώοι” διεκπεραιωτές των “επαχθών” αποφάσεων του ΔΝΤ. Το νέο πνεύμα διακυβέρνησης, που πρέπει να κυριαρχήσει, μας επιβάλλει και το αίσθημα της Εθνικής Αξιοπρέπειας.

Χρειαζόμαστε αυτή την μεταβατική περίοδο να προχωρήσουμε σε συθέμελες μεταρρυθμίσεις-σοκ για έναν πολύ σοβαρό λόγο. Είναι ο φόβος του μακροχρόνιου οικονομικού παγετώνα, που είναι πιθανόν να επικαθήσει επί της χώρας. Και εξηγούμαι: είναι σχετικά εύκολο για παράδειγμα να απομειώσεις το έλλειμμά σου από το 14% πχ που είναι σήμερα στο 9% μέσα σ’ ένα χρόνο. Για να το πας όμως από το 9% στο 5% και πολύ περισσότερο όσο πας προς τον πυρήνα, τα πράγματα γίνονται πολύ δύσκολα. Κι αν η οικονομία σου είναι σε ύφεση είναι ακόμα δυσκολότερα. Αν, ακόμη χειρότερα, τα μέτρα που θα λάβεις είναι σχετικά  ήπιας μορφής, τότε είναι απολύτως βέβαιο ότι ούτε σε θετικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα θα οδηγηθείς, ούτε κι από την ύφεση θα εξέλθεις, ούτε ανάπτυξη θα οικοδομήσεις. Ακριβώς εκεί κρύβεται ο μεγάλος κίνδυνος να σχηματιστεί ο γνωστός ως παγετώνας της οικονομίας, που θα καθηλώσει τη χώρα στην φτώχια για πάρα πολλά χρόνια. Γι’ αυτό η γνώμη μου είναι, αν θέλουμε πραγματικά να θέσουμε τη χώρα μας σε αναπτυξιακή τροχιά, να προχωρήσουμε τώρα σ’ επώδυνες διαρθρωτικές αλλαγές τεράστιας έκτασης και βάθους, εν γνώσει μας ότι η χώρα θα δυσπραγήσει αρχικά για κάποιο διάστημα. Μόνο έτσι θα δημιουργηθούν νέες προϋποθέσεις οικονομικής ανάπτυξης. Μόνο έτσι θ’ απελευθερωθούν οι εσωτερικές δυνάμεις για ενδογενή ανάπτυξη σ’ όλους τους τομείς. Μόνο έτσι θα γίνουμε ελκυστικοί στις ξένες επενδύσεις.

Συμπέρασμα δεύτερο: Δεν μπορείς να μιλάς για πολιτική διαχείριση της οικονομίας αν δεν μιλήσεις για Εθνική Απόφαση, να λάβεις επώδυνα και ολοκληρωμένα μέτρα για την οικονομική ανάπτυξη και διοικητική εξυγίανση της χώρας. Το γεμάτο αρρώστιες δέντρο πρέπει να το κλαδέψεις πολύ για να ξαναφουντώσει και να ξανακαρπίσει.

Κυρίες και κύριοι,

Συμμερίζομαι την άποψη εκείνων που πιστεύουν ότι το μεταπολιτευτικό οικονομικό μοντέλο ανάπτυξης της χώρας μας αν δεν απεβίωσε ήδη, πνέει τα λοίσθια. Το παράδοξο όμως είναι ότι η μεταπολιτευτική πολιτική τάξη της χώρας, που υιοθέτησε, αναπαρήγαγε και αναπαρήχθη μαζί του, είναι και εκείνη, η οποία διεκδικεί και εκ των πραγμάτων καλείται να διαχειριστεί τη νέα ιστορική περίοδο που ανοίγει με την υπαγωγή μας υπό “Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο”. Για να το πετύχει όμως χρειάζεται τουλάχιστον αυτή τη φορά να προχωρήσει σ’ έναν άλλο τύπο διαχείρισης των προσδοκιών του Έθνους, κάτω από τις νέες δύσκολες περιστάσεις. Πρέπει ν’ αποδείξει ότι έχει την πολιτική ικανότητα να κατευθύνει και να εστιάσει τις προσδοκίες των πολιτών στον τελικό στόχο. Αν οι προσδοκίες της κοινωνίας δεν εστιαστούν στο επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, θα υπάρξουν αντιθέσεις, τριβές και συγκρούσεις. Το παιχνίδι που άνοιξε δεν μπορεί παρά να είναι “καθαρό”, διαφορετικά δεν θα βγει.

Κυρίες και κύριοι,

Ανήκω κι εγώ σ’ έναν πολιτικό χώρο και δικαιούμαι και θέλω να μιλήσω για λίγο μόνο γι’ αυτόν. Το ΠΑΣΟΚ, η μεγάλη προοδευτική και δημοκρατική παράταξη, η οποία παρήγαγε έργα αξιομνημόνευτα σε ορισμένες περιόδους, έχει κάνει, σε όλη την διαδρομή της, ακόμη και μέχρι σήμερα, και μεγάλα λάθη. Έχει προχωρήσει σε λάθος κατεύθυνση. Να πάψουμε αυτό να το κρύβουμε, να σταματήσουμε να το δικαιολογούμε ή να το υποβαθμίζουμε. Έχουμε προχωρήσει σε λάθος επιλογές και πρέπει να το αναγνωρίσουμε. Πρέπει όλοι οι φορείς και οι εκφραστές της δημοκρατικής παράταξης, από τον πολίτη έως τον βουλευτή, από τους κορυφαίους της πολιτικής έως τους ανθρώπους της διανόησης και των επιχειρήσεων, ν’ αρθούμε στο ύψος των περιστάσεων. Θέλει και η παράταξή μας την δική της αυτογνωσία. Πρέπει εμείς ν’ απαντήσουμε στο ερώτημα: «Που πήγε η παράταξη λάθος τα τελευταία χρόνια;» Στην απάντηση που πρέπει να δώσουμε θα το αναγνωρίσουμε εύκολα: Συμβιβασμοί, λάθος πολιτικό πρότυπο, έλλειψη τόλμης και βαθειάς ανάλυσης των συμφερόντων της χώρας, απουσία σχεδίου και σταθερών προσανατολισμών, παράδοση στον παραδοσιακό και στον νεωτερικό λαϊκισμό, ρηχότητα, εξοβελισμό του πνεύματος του εκσυγχρονισμού και πολιτικές επιλογές ευκολίας κλπ.

Το ΠΑΣΟΚ, που ασκεί σήμερα την κυβερνητική ευθύνη, μόνο μέσω της αυτογνωσίας και της μετεξέλιξης του σ’ ένα πολιτικό χώρο ριζοσπαστικών μεταρρυθμίσεων μπορεί να λειτουργήσει ως ο αναγεννητικός χώρος και να οδηγήσει την χώρα σε μια νέα αλλαγή. Αν δεν το κάνει, εκπνέον τότε θα περιοριστεί στο να διαχειριστεί μόνο – και για ένα διάστημα -  την ηττημένη πραγματικότητα της εποχής μας.

Συμπέρασμα τελευταίο: όταν μιλάς για την πολιτική διαχείριση της οικονομίας, δεν μιλάς μόνο για λογαριασμούς, διαγράμματα και statistics. Μιλάς για το νέο πνεύμα που πρέπει να κυριαρχήσει στη χώρα από αύριο, Δευτέρα 26 Απριλίου 2010. Μιλάς για Εθνικό Αυτοσεβασμό. Για να μην ζήσουμε ως ζητιάνοι, που κανείς δεν θα μας δανείζει, παρά μόνο τον οίκτο του.

Σας ευχαριστώ πολύ.

Κυριάκος Σουλιώτης, Δρ. Πολιτικής και Οικονομικών της Υγείας

Λέκτορας Σχολής Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Από τις πρώτες κιόλας ανακοινώσεις της κυβέρνησης η οποία προέκυψε από τις εθνικές εκλογές της 4^ης Οκτωβρίου 2009, έγινε σαφές ότι ο τομέας της υγείας περιλαμβάνεται στις περιοχές εκείνες των δημόσιων πολιτικών που χρειάζονται εκτεταμένες παρεμβάσεις. Στη βάση αυτών, αναμένονται –αλλά και απαιτούνται– τομές και θαρραλέες αποφάσεις, καθώς, δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι εικοσιπέντε και πλέον χρόνια από τη συγκρότηση του ΕΣΥ, η βιωσιμότητα του συστήματος δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη, ιδιαίτερα κάτω από την πίεση της παγκόσμιας –και ιδίως της εθνικής– οικονομικής κρίσης, η οποία έχει σημαντικότατες παρενέργειες (και) στην οικονομική λειτουργία του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

Είναι ενδεικτικό, άλλωστε, ότι τα τελευταία χρόνια, στην πολιτική, κοινωνική και επιστημονική συζήτηση γύρω από τα θέματα υγείας, αναδεικνύονται ως πρωταγωνιστές η κακοδιαχείριση, τα ελλείμματα, τα συσσωρευμένα χρέη, η χρονική καθυστέρηση των πληρωμών, η απουσία ελέγχων, η σπατάλη, η πλάνη των αριθμών…

Οι απόπειρες δε για τον εντοπισμό των αιτιών των παραπάνω –όχι κατ’ ανάγκη με την έννοια της απόδοσης ευθυνών– οδηγούν σε μια πρωτόγνωρη «αλυσίδα δικαιολογιών», τις οποίες συναντά κανείς σε όλα τα επίπεδα ευθύνης του υγειονομικού τομέα στη χώρα μας, και όχι μόνο. Διαχρονικά μάλιστα!

Συγκεκριμένα:

• Συχνά, οι κυβερνήσεις επικαλούνται τις «καταστροφικές επιλογές των προηγούμενων κυβερνήσεων». Ανεξάρτητα από την επιβεβαίωση ή διάψευση του παραπάνω, είναι ενδεικτικό ότι στην υγειονομική ιστορία της χώρας σχεδόν ποτέ μία κυβέρνηση δεν συνέχισε το έργο της προηγούμενης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η περίπτωση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, με την επιμονή της μη εφαρμογής του υφιστάμενου από το 2004 θεσμικού πλαισίου (Ν. 3235).
• Σχεδόν πάντα, ο υπουργός υγείας –ορθώς– επικαλείται τους «περιορισμένους οικονομικούς πόρους» που του διατίθενται, οι οποίοι με τη σειρά τους περιορίζουν και τις διαθέσιμες επιλογές της πολιτικής υγείας.
• Η απάντηση που, εύλογα, λαμβάνει από τον ομόλογό του, υπεύθυνο για τα οικονομικά, περιλαμβάνει επίκληση των «δυσμενών οικονομικών συνθηκών» που δεν επιτρέπουν υπερβάσεις στους προϋπολογισμούς.
• Οι διοικήσεις των νοσοκομείων επισημαίνουν τα ελλείμματα  των μονάδων τους και επικαλούνται τους περιορισμένους πόρους τους οποίους κυρίως αποδίδουν στην «καθυστέρηση των πληρωμών των νοσηλίων από τα ασφαλιστικά ταμεία αλλά και στην μικρή θεσμοθετημένη αποζημίωση σε σύγκριση με το πραγματικό κόστος λειτουργίας».
• Οι διοικήσεις των ασφαλιστικών ταμείων επικαλούνται τα ελλείμματα που προκαλούνται στους οργανισμούς τους λόγω της εισφοροδιαφυγής και της «ελλιπούς κρατικής χρηματοδότησης».
• Ο υπουργός κοινωνικής ασφάλισης παραπέμπει στον κρατικό προϋπολογισμό ο οποίος βέβαια συντάσσεται με τους περιορισμούς που αναφέρονται παραπάνω.
• Οι προμηθευτές υγειονομικών υλικών συχνά υπερτιμολογούν τα είδη με τα οποία προμηθεύουν τα νοσοκομεία του ΕΣΥ επικαλούμενοι την καθυστέρηση στην εξόφληση των τιμολογίων τους.
• Οι διοικήσεις των νοσοκομείων απαντούν και σε αυτό επικαλούμενοι το πρόβλημα ρευστότητας το οποίο οφείλεται στην «καθυστέρηση στην πληρωμή των νοσηλίων από τα ασφαλιστικά ταμεία».
• Οι ιατροί συχνά λαμβάνουν από τους πολίτες –και όχι μόνο– αμοιβές πέραν των νομίμων, επικαλούμενοι το ύψος των μισθών το οποίο όντως δεν ανταποκρίνεται στην επένδυση σε γνώση, στο έργο που παρέχουν και στην ευθύνη που αυτό εμπεριέχει.
• Οι πολίτες συχνά –και όχι μόνο– καταβάλλουν αυτές τις πρόσθετες αμοιβές επικαλούμενοι την (δυστυχώς πολλές φορές επιβεβαιωμένη) άποψη ότι «αν δεν δώσεις κάτι παραπάνω δεν γίνεσαι καλά».
• Οι επαγγελματίες υγείας επικαλούνται τα σοβαρά προβλήματα στελέχωσης τα οποία πράγματι δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για σωστή άσκηση των καθηκόντων τους. 
• Ο υπουργός υγείας απαντά στο πρόβλημα της στελέχωσης των μονάδων υγείας, παραπέμποντας, για μία ακόμα φορά, στους «περιορισμένους πόρους» αλλά και στις «αργές διαδικασίες επιλογής προσωπικού».
• Οι ιδιώτες προμηθευτές υπηρεσιών υγείας προβαίνουν συχνά σε προκλητή ζήτηση υπηρεσιών, επικαλούμενοι τις «παγωμένες αμοιβές που διέπουν τις συμβάσεις με τα ασφαλιστικά ταμεία» οι οποίες σε κάποιες περιπτώσεις παραμένουν σταθερές για πάνω από 15 χρόνια!
• Η κεντρική διοίκηση κρατά παγωμένες τις τιμές αυτές επικαλούμενη την «αδυναμία ελέγχου της προκλητής –και όχι μόνο αυτής– ζήτησης»!

Ο κατάλογος αυτός θα μπορούσε να συνεχιστεί κι άλλο. Άλλωστε, με όλα τα παραπάνω, συμπεριλαμβανομένων και των δικαιολογιών, δεν μπορεί κανείς παρά να συμφωνήσει!

Ωστόσο, κάτω από το ασφυκτικό πλαίσιο δημοσιοοικονομικής πειθαρχίας το οποίο αναπόφευκτα καθορίζει όλες σχεδόν τις πτυχές της κυβερνητικής πολιτικής αλλά και της καθημερινότητας, αυτό που έχει πλέον σημασία δεν είναι τόσο η «διαγνωστική» προσέγγιση του προβλήματος, όσο η «θεραπευτική». Οι «ειδικοί» έχουν κατά καιρούς καταθέσει καινοτόμες προτάσεις, με εμπειρική και επιστημονική τεκμηρίωση από διεθνείς καλές πρακτικές, συνοδευόμενες όμως από ένα αίσθημα ματαίωσης το οποίο προκαλεί η βεβαιότητα ότι «πάλι δεν θα γίνει τίποτα»…

Ενδεικτικά αναφέρονται:

• Αλλαγή του τρόπου χρηματοδότησης των νοσοκομείων από τα ασφαλιστικά ταμεία: κατάργηση του ημερήσιου νοσηλίου και προ-αγορά υπηρεσιών, ανεξαρτήτως από τον όγκο των παρεχόμενων φροντίδων.
• Διανομή των οικονομικών πόρων από το υπουργείο υγείας στα νοσοκομεία του ΕΣΥ στη βάση επιστημονικών κριτηρίων αλλά και κριτηρίων παραγωγικότητας και αποδοτικότητας.
• Προγραμματισμός προμηθειών ανά νοσοκομείο και αποκεντρωμένη διενέργεια των σχετικών διαγωνισμών. Υποστήριξη του εγχειρήματος από το υπουργείο υγείας με έρευνες αγοράς και καθορισμό τιμών αναφοράς. Τήρηση των συμβάσεων για το χρόνο αποπληρωμής των προμηθειών και διαπραγμάτευση για ευνοϊκότερους όρους στη βάση του όγκου των πωλήσεων.
• Προγραμματισμός των αναγκών σε ανθρώπινο δυναμικό, διαρκής προσαρμογή των οργανισμών των νοσοκομείων στα νέα δεδομένα και αποκεντρωμένες προσλήψεις, με ενιαίους όμως κανόνες επιλογής.
• Αλλαγή της πολιτικής μισθών με την υιοθέτηση μικτών συστημάτων πάγιων αμοιβών και αμοιβών κατά πράξη (κίνητρα). Σύνδεση της μισθολογικής πολιτικής με την επιδότηση των νοσοκομείων στη βάση της παραγωγικότητας.
• Επένδυση στην έρευνα και στη συνεχιζόμενη εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας. Συμμετοχή των τελευταίων στην εκ των πραγμάτων διεπιστημονική διαδικασία της χάραξης της πολιτικής υγείας.
• «Αναγνώριση» και έλεγχος των δομών του ιδιωτικού τομέα και αξιοποίησή τους στον εθνικό σχεδιασμό για την υγεία.
• Αξιοποίηση των υποδομών του ΙΚΑ και των άλλων ασφαλιστικών ταμείων καθώς και των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την ολοκλήρωση του υπο-συστήματος της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.

Φυσικά, η αντιμετώπιση όλων αυτών των ζητημάτων απαιτεί χρόνο και πολλή προσπάθεια. Επιπλέον, η αξιολόγηση των επιδόσεων όλων όσοι εμπλέκονται στην οργάνωση, τη διοίκηση και την οικονομική λειτουργία του συστήματος υγείας, απαιτεί επίγνωση του εξαιρετικά δυσμενούς οικονομικού περιβάλλοντος. Τα δεδομένα, άλλωστε, είναι αμείλικτα: δαπάνη υγείας σταθερά πάνω από 9% του ΑΕΠ και με ετήσιο ρυθμό αύξησης μεγαλύτερο του 6%, χρέη των νοσοκομείων ύψους 6 δις € και των κλάδων υγείας των ασφαλιστικών ταμείων πάνω από 3 δις €, μέσο κόστος νοσηλείας μεγαλύτερο από 600 € και με ετήσιο ρυθμό αύξησης που υπερβαίνει το 30%… Ωστόσο, μια σωστή ιεράρχηση των προτεραιοτήτων μπορεί και να επιφέρει άμεσα αποτελέσματα και να συμβάλει στη χάραξη μιας σταθερής, μακροπρόθεσμης πορείας για το ΕΣΥ.

*     *     *

Σε κάθε περίπτωση, είναι καιρός να υλοποιηθούν κάποιες από τις κατατεθειμένες προτάσεις. Στη συνέχεια να επαναξιολογηθούν, χωρίς ιδεοληψίες και δογματισμούς, αλλά με τη συμμετοχή όλων και στη βάση των αδιάψευστων τεκμηρίων που παρέχει η επιστημονική έρευνα. Εν κατακλείδι, το ΕΣΥ, ειδικά εν μέσω μιας οικονομικής κρίσης με ανυπολόγιστες προεκτάσεις, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα διατήρησης της κοινωνικής συνοχής. Χρειάζεται όμως στήριξη, δηλαδή δράση, τομές, αλλαγές συνηθειών και εγκατεστημένων συμπεριφορών. Σε όλα τα επίπεδα και χωρίς δικαιολογίες…

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε σε ειδικό ένθετο της εφημερίδας ΗΜΕΡΗΣΙΑ, το Μάρτιο 2010.

Η ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Εισήγηση Γιάννη Δατσέρη,
Πυρηνικού Ιατρού, Διευθυντή ΕΣΥ, ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός», Αντιπροέδρου του ΚΕΣΥ
17 Φεβρουαρίου 2010

Ένα πρόγραμμα ψηφιοποίησης των υπηρεσιών υγείας αποσκοπεί στην παροχή υγειονομικών πληροφοριών στο σωστό πρόσωπο, στο σωστό τόπο και χρόνο, μέσω ασφαλούς ηλεκτρονικού τρόπου. Η εφαρμογή επιδιώκει να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα των παρεχομένων υπηρεσιών υγείας.

Την προηγούμενη δεκαετία σχεδόν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και άλλες αναπτυγμένες χώρες ξεκίνησαν να υλοποιούν προγράμματα e-health χρονικού ορίζοντα τριετίας έως δεκαετίας, αναλόγως της διάρθρωσης του υγειονομικού και κοινωνικου/ασφαλιστικού τους συστήματος , καθώς και της διείσδυσης του διαδικτύου στις χώρες τους.
Αρκετές από τις χώρες αυτές, στο σχεδιασμό των προγραμμάτων τους αντιμετώπισαν το πρόβλημα των εγκατεστημένων και σε εξέλιξη περιφερειακών, μικρότερων τοπικών ή κατά φορέα προγραμμάτων. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων τα προγράμματα αυτά έχουν διαφορετικές αφετηρίες , προσεγγίσεις και επιλογές. Είναι τελικά αποσπασματικά. Το κυριότερο: Δεν έχουν τη δυνατότητα να επικοινωνήσουν μεταξύ τους.
Αυτή είναι και η Ελληνική εμπειρία , με μεγαλύτερο όμως κατακερματισμό. Έχουμε προσπάθειες Ασφαλιστικών Φορέων( με πρώτη του ΙΚΑ) , δεκάδων Νοσοκομείων, φορέων του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης ( ΕΚΕΒΥΛ, ΚΕΕΛΠΝΟ , ΕΟΦ κλπ), τομέων της κεντρικής κυβέρνησης ( προμήθειες, στρατιωτικά Νοσοκομεία), αλυσίδων ιδιωτικών φορέων και ιδιωτικών κλινικών και τέλος της ΕΕ ( πρόγραμμα e-health EU).
Από την εμπειρία των άλλων χωρών προκύπτει ότι όσο τα διαφορετικά συστήματα προχωρούν και αυξάνονται , τόσο δυσκολότερα θα συνενωθούν. Θα κοστίζουν δε ακριβότερα τόσο η διατήρησή τους, όσο και οι προσπάθειες σύζευξής τους.
Από όσο γνωρίζω, όσες χώρες εφαρμόζουν προγράμματα e-health επέλεξαν ΝΕΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ.

Άποψή μου είναι ότι αυτή πρέπει να είναι και η Ελληνική επιλογή.

Ένα εθνικό πρόγραμμα ψηφιοποίησης των υπηρεσιών υγείας συνιστά σημαντική διαρθρωτική παρέμβαση και μεταρρύθμιση, γιατί
- μπορεί να ελέγξει τις ροές χρηματοδότησης και των δαπανών
- μπορεί να αποτρέψει σε σημαντικό βαθμό τη τεχνητή ζήτηση υπηρεσιών υγείας και τη διαφθορά (εξυγίανση)
- θα καταγράψει για πρώτη φορά το υγειονομικό δυναμικό της χώρας
- θα καταγράψει για πρώτη φορά δημογραφικά στοιχεία
- κυρίως όμως θα προσφέρει εύκολη πρόσβαση, ταχύτητα εξυπηρέτησης, ασφάλεια και καλύτερη ποιότητα παροχής υπηρεσιών στον πολίτη.

Χρειάζεται η εφαρμογή μιας εθνικής πύλης στο διαδίκτυο που οδηγεί σε μια «λεωφόρο» με υποδομές και κανόνες που να επιτρέπουν τις υγειονομικές πληροφορίες να διακινούνται (πρόσβαση-διανομή) με ενιαίο τρόπο.
Οι πληροφορίες δεν μπορούν να διακινηθούν στο δίκτυο αν δεν υπάρχουν: κοινά ή ευθυγραμμισμένα πρότυπα, πρωτόκολλα , κανόνες και γλώσσα. Ταυτόχρονα πρέπει να αποφευχθεί η δημιουργία μονοπωλιακών καταστάσεων, κίνδυνο που διέτρεξαν κάποιες χώρες. Σημαίνει ότι στην βασική κεντρική υποδομή και το αρχικό λογισμικό τίθενται οι απαραίτητοι κανόνες, κώδικες, στους οποίους προσαρμόζονται οι μελλοντικοί πάροχοι ηλεκτρονικών υπηρεσιών σε οργανισμούς, ιδρύματα, νοσοκομεία ή οι πάροχοι νέων προγραμμάτων.

Για τη σύνδεση στο δίκτυο και το περιεχόμενο των πληροφοριών πρέπει να διέπεται από την αρχή όσα περισσότερα προβλέψουμε, τόσο το καλύτερο.

Κάθε επιλογή πρέπει να είναι απλή και εύχρηστη για τους τελικούς αποδέκτες.

Τι συνδέεται
- Κεντρική Διοίκηση και οι Ειδικές σχετικές Υπηρεσίες Υπουργείων Εσωτερικών ,Διοίκησης και e-διακυβέρνησης, Οικονομικών, Οικονομίας, Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Προστασίας του Πολίτη.
- Ασφαλιστικοί Οργανισμοί με όλα τα παραρτήματά και τα υποκαταστήματά τους.
- Περιφερειακές Διοικήσεις Υγείας
- ΕΚΑΒ
- Νοσοκομεία κάθε νομικού καθεστώτος , με όλα τα Τμήματα και τις μονάδες τους
- Κέντρα Υγείας κάθε νομικού καθεστώτος, με όλα τα Τμήματα και τις μονάδες τους
- Προνοιακοί Φορείς που παρέχουν υπηρεσίες υγείας
- Κλινικές με όλα τα Τμήματα και τις μονάδες τους
- Ιδιωτικά διαγνωστικά και κάθε μορφής πρωτοβάθμια ιδιωτικά ιατρικά κέντρα
- Ιατρικούς, οδοντιατρικούς και φαρμακευτικούς συλλόγους
- Φαρμακεία
- Ιδιωτικά Ιατρεία
- Ιδιωτικά Οδοντιατρεία

Τι περιέχει/διακινεί
- Μητρώα Υγειονομικών Μονάδων κάθε μορφής, ανά περιοχή ( με όλα τα τμήματά τους)
- Μητρώα Ιατρών, Οδοντιάτρων, Φαρμακοποιών, ανά περιοχή
- Συνταγές φαρμάκων, που τις διακινεί ηλεκτρονικά
- Παραπομπές ασθενών προς άλλη υγειονομική μονάδα ή ιατρό
- Παραπομπές ασθενών για βιοπαθολογικές εξετάσεις
- Παραπομπές ασθενών για απεικονιστιικές εξετάσεις

- Γνωματεύσεις βιοπαθολογικών εξετάσεων*
- Γνωματεύσεις απεικονιστικών εξετάσεων*
- Εισιτήρια προς κάθε υγειονομική μονάδα*
- Περιληπτικά εξιτήρια από κάθε υγειονομική μονάδα*
- Χρήση υγειονομικού υλικού ανά ασθενή ,ανά νοσηλεία*
* Προβλέπεται αυτόματη ενημέρωση του Ασφαλιστικού φορέα και αν απαιτείται άμεση εκκαθάριση λογαριασμών.
- Εθνικό Συνταγολόγιο και λίστα Φαρμάκων
- Εθνική Ονοματολογία Ιατρικών πράξεων (όχι κοστολόγιο , πλην τιμών ΦΕΚ), επαφή με SNOMED (Systematized Nomenclature of Medicine) ;
- Υποστήριξη Ιατρών για σωστές αποφάσεις στην κλινική πράξη
- Υποστήριξη Ιατρών για σωστή επιλογή εργαστηριακών εξετάσεων
- Εθνικά πρωτόκολλα θεραπευτικών επιλογών
- Εθνική ιατρική Βιβλιοθήκη
- Προκηρύξεις θέσεων υγειονομικών επαγγελμάτων
- Δημογραφικά στοιχεία ( περιγεννητικά, αρχείο νεοπλασιών, παρατηρητήριο χρόνιων παθήσεων κλπ)
- Τηλεϊατρική συμβουλευτική ιατρική προς απομακρυσμένα νησιά και ακτοπλοία
- Απλές συμβουλές προς πολίτες ( επιδημίες, θέματα δημόσιας υγείας)
- Τέλος, τον εξατομικευμένο ηλεκτρονικό φάκελο υγείας [ κάρτα υγείας ] με ανοικτές επιλογές στοιχείων και αυξητικές πληροφοριακές δυνατότητες.
- Παρατηρητήριο τιμών κάθε μορφής υγειονομικής υπηρεσίας και υλικού.
- Παρατηρητήριο χρονίων παθήσεων

Τι πρέπει να περιέχεται ή να μπορεί οπωσδήποτε να συζευχθεί
- Μητρώο προμηθευτών υγειονομικού υλικού
- Μητρώο προμηθευτών γενικού υλικού προς υγειονομικές μονάδες του δημοσίου
- Μητρώο κατασκευαστών υγειονομικών μονάδων
- Κωδικοί υγειονομικού υλικού
- Προδιαγραφές κάθε κωδικού υγειονομικού υλικού
- Πρότυπα διακηρύξεων διαγωνισμών για κάθε κωδικό
- Προκηρύξεις και διεξαγωγή e-διαγωνισμών κάθε μορφής

Προϋποθέσεις
- Ισχυρή διοίκηση. Ο/Η έχων την υπευθυνότητα να είναι υψηλόβαθμο κυβερνητικό στέλεχος ώστε να εισακούεται από όλους τους εμπλεκόμενους.
- Φορέας: του ΥΥΚΑ ευέλικτος από συνένωση προσωπικού υφισταμένων υπηρεσιών.
- Νομοθεσία: Υποχρεώσεων- Δικαιωμάτων -Υπηρεσίας- Προστασίας Δεδομένων-Διαπίστευσης.Αυστηρότητα μεταβατικών περιόδων προσαρμογής και συμμόρφωσης.
- Μέθοδοι αναγνώρισης/πρόσβασης στο δίκτυο ( κωδικοί ; ,κάρτα; ή και τα δύο;)

Χρηματοδότηση
- Κεντρική υποδομή , αρχικά προγράμματα και αρχικές δράσεις ΕΣΠΑ , ΠΔΕ
- Εκτροπή ,όπου είναι δυνατό , υπαρχόντων δράσεων ή προσπάθειες συζεύξεων όπου δεν είναι.
- Νοσοκομεία από υποχρεωτική δέσμευση τμήματος των κωδικών της ολοήμερης λειτουργίας (τα 78 που έχουν). Περιφερειακά ΕΣΠΑ τα άλλα

Χρονοδιάγραμμα πρώτης τριετίας
- Χρειάζεται ανάθεση μελέτης σε σύμβουλο; Ή εισήγηση ολιγομελούς επιτροπής στελεχών κυβέρνησης και φορέων. Η γνώμη μου είναι εισήγηση με προθεσμία ένα μήνα.
- 2010:Νομοθεσία – Προκήρυξη με μορφή κατεπείγοντος για κεντρική υποδομή/δίκτυο/προγράμματα – δημιουργία φορέα.
- 2011 Α Εξάμηνο: Υλοποίηση διαδικασιών καταγραφής /διαπίστευσης- Μητρώα–
Βασική εκπαίδευση
Σύνδεση Νοσοκομείων- ΚΥ
Διαγωνισμοί προμηθειών
Προκηρύξεις θέσεων υγειονομικών επαγγελμάτων
Β Εξάμηνο: Σύνδεση Φαρμακείων και Ηλεκτρονική συνταγογράφηση,
Συνταγολόγιο και Λίστα
Σύνδεση φορέων ιδιωτικού τομέα
Υλοποίηση,εισιτηρίων,εξιτηρίων,παραπομπών σε απεικονιστικές
εξετάσεις, γνωματεύσεις απεικονιστικών
Δημογραφικά στοιχεία

- 2012: Α εξάμηνο Παραπομπές και γνωματεύσεις βιοπαθολογικών
Χρήση υγειονομικού υλικού ανά ασθενή ,ανά νοσηλεία
Ονοματολογία πράξεων
Συμβουλές στο κοινό
Ιατρική υποστήριξη
- Β εξάμηνο Προδιαγραφές κάθε κωδικού υγειονομικού υλικού
Πρότυπα διακηρύξεων διαγωνισμών για κάθε κωδικό
e-Διαγωνισμοί
Λήξη μεταβατικής περιόδου/ Αξιολόγηση

- 2013: Προς Κάρτα Υγείας, Τηλεϊατρική, Πρωτόκολλα, Παρατηρητήρια

Βασικές επισημάνσεις
1. Η βασικότερη και δυσκολότερη ενέργεια του προγράμματος είναι η πρώτη, δηλαδή η δημιουργία του μητρώου με τις ηλεκτρονικές ταυτότητες γιατρών, οδοντιάτρων, φαρμακοποιών. Πρέπει να υπάρχει νομοθετική σαφήνεια , κίνητρα, αυστηρότητα και ποινές αν χρειάζεται. Π.χ τα ταμεία δεν χρηματοδοτούν αν δεν υπάρχουν e- ή έγγραφα παραστατικά των ταυτοτήτων ιατρών ή φορέων υπηρεσιών υγείας
2. Η Ηλεκτρονική ταυτότητα γιατρών, οδοντιάτρων πρέπει να περιλαμβάνει οπωσδήποτε
Ιατρικό σύλλογο-Ειδικότητα/αύξων αριθμός ειδικότητας- Κατηγορία απασχόλησης ( ΕΣΥ, Πανεπισημιακός, ΙΚΑ κλπ), Όχι αριθμό ΤΣΑΥ, ΑΜΚΑ κλπ
3. Σε κάθε άλλη λειτουργία ( παραπομπή, εξιτήριο , κλπ ) πρέπει να παρουσιάζεται η
ηλεκτρονική ταυτότητα του θεράποντα.
3. Στη μεταβατική περίοδο υπάρχουν έγγραφα (εκτύπωση e- εγγράφων). Υπάρχει επιβάρυνση του φορέα που τα εκδίδει π.χ το Ταμείο παρακρατεί ένα συμβολικό ποσό γιατί εγγράφει αυτό στο σύστημα ένα εξιτήριό αντί της κλινικής ή του Νοσοκομείου.
4. Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση (βάση το Σουηδικό μοντέλο)
- e-Ταυτότητα γιατρού-Διάγνωση- ΑΜΚΑ ασθενή
- Συμβατότητα διάγνωσης/φαρμάκου
- Μέγιστη επιτρεπτή δόση για τον χρόνο εκτέλεσης της συνταγής
- Χρόνος= ημέρες, εβδομάδες
- Συνέργιες φαρμάκων
- Ο ασθενής επιλέγει ελεύθερα φαρμακείο. Η e-συνταγή εκτυπώνεται στη μεταβατική περίοδο.
- Έντυπα συνταγών για επισκέψεις κατ’ οίκον

Επικοινωνία/Όνομα προγράμματος
Χωρίς ταλαιπωρία-Χωρίς λάθη-Χωρίς σπατάλη-Ποιότητα στο ΕΣΥ-
Ταχύτητα-Εύκολη πρόσβαση- «Με ένα κλικ»

Α. Σχέδιο Αίγλη ή Πανάκεια ( Αδελφές της Υγείας) ή Τελεσφόρος ( η άλλη –εκτός της Υγείας-συνοδός θεότητα του Ασκληπιού )
Β. Σχέδιο Ήρα κατά αντιστοιχία του Δία των Τραπεζών.

“Ευχαριστώ θερμά το Υπουργείο Υγείας και προσωπικά τον κο Συγγελάκη Αριστομένη για την πρόσκληση να συνεισφέρω στην ημερίδα «Η νέα ψηφιακή στρατηγική στην Υγεία και την Κοινωνική Αλληλεγγύη». Το πρώτο σχόλιο που θα ήθελα να κάνω είναι πως θεωρώ ότι ο τίτλος θα έπρεπε να ήταν «Για μια νέα στρατηγική στην ψηφιακή υγεία» και όχι για μια νέα ψηφιακή στρατηγική… Αν λοιπόν δεχθούμε ότι πρέπει να μιλήσουμε για στρατηγική στην ψηφιακή υγεία (e-health), είναι προφανές πως αυτή δεν μπορεί να είναι ανεξάρτητη, αλλά αντίθετα πρέπει να συναρμόζεται με τη γενικότερη στρατηγική για την Υγεία. Όμως, αυτή η τελευταία διαφεύγει της αντίληψής μου, τουλάχιστον σε μια συγκροτημένη, συγκεκριμένη, δημόσια οραματική μορφή και είναι ευθύνη του υπουργείου να την καταθέσει στο δημόσιο χώρο.
Επιμένω στην ‘οραματική’ μορφή, διότι λόγω της εντατικής ανίχνευσης νέων ιδεών και της ανάπτυξης εργαλείων για την παραγωγή τους, όπως το brainstorming, οι ανοιχτές καινοτομικές διεργασίες, οι διαγωνισμοί ιδεών κλπ, οι ιδέες δεν είναι πια είδος εν ανεπαρκεία. Οι σύγχρονοι πολιτικοί ή επιχειρηματίες εκτίθενται καθημερινά σε πληθώρα ιδεών και αυτό το οποίο απαιτείται είναι η συγκρότηση από μέρους τους συμπαγών πλαισίων εντός των οποίων κάποιες από τις ιδέες αυτές θα μπορέσουν να γίνουν πράξη.

Γι αυτό και δεν θα αναφερθώ καθόλου σε ‘καλές πρακτικές’. Το διαδίκτυο βρίθει από ανάλογες αναφορές όπως και από συνέδρια σχετικά με την ψηφιακή υγεία και τα εργαλεία της, με επιμέρους τμήματα αφιερωμένα στις ‘καλές πρακτικές’. Αυτό που χρειάζεται σ’εμάς, είναι, νομίζω, αφού συγκροτήσουμε τη συνολική στρατηγική μας για την Υγεία, να καθορίσουμε τις προτεραιότητές μας. Πιστεύω, πως Νο1 προτεραιότητα για την Υγεία οφείλουν να είναι τα χρόνια νοσήματα. Στις ΗΠΑ, τα χρόνια νοσήματα αντιπροσωπεύουν την κυριότερη αιτία θανάτου ή αναπηρίας και απορροφούν το 76% των άμεσων δαπανών υγείας (Hofmann et al, Chronic Care in America: A 21st century Challenge, Robert Wood Johnson Foundation, 1996), ενώ ένας πάσχων από χρόνιο νόσημα κοστίζει 3,5 φορές περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον ασθενή. Ο μισός πληθυσμός πάσχει από ένα χρόνιο νόσημα και το 40% αυτών πάσχει και από δεύτερο. Δυστυχώς δεν υπάρχουν αντίστοιχα ελληνικά δεδομένα αλλά μάλλον κάτι ανάλογο συμβαίνει κι εδώ. Τα χρόνια νοσήματα λέγονται χρόνια επειδή δεν θεραπεύονται, άρα δεν εμπίπτουν στη νοσοκομειακή φροντίδα (στην οποία σαφώς εμπίπτουν οι επιπλοκές τους τις οποίες πρέπει να αποφεύγουμε), αλλά στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Η τελευταία είναι ένας χώρος που λειτουργεί εν πολλοίς χωρίς κανόνες και στον οποίο η κρατική παρουσία είναι ισχνή. Αλλά ακόμα και εκεί που δεν υπάρχουν προβλήματα προσβασιμότητας, ένα σημαντικό πρόβλημα είναι ότι συλλέγουμε ανεπαρκή δεδομένα. Παράδειγμα: ένας διαβητικός ασθενής προσέρχεται σε ιατρό ΠΦΥ, του μετρά το σάκχαρο και αυτό είναι 105. Ένα χρόνο αργότερα, η επίσκεψη επαναλαμβάνεται, το σάκχαρο είναι 93. Πιστεύει άραγε κανείς ότι η αλήθεια περιέχεται στη γραμμή που ενώνει αυτά τα δύο σημεία; Αυτό που μας λείπει, είναι στην πραγματικότητα ΟΛΗ η αλήθεια που περιγράφεται στη βιβλιογραφία από τον όρο “In-Between Care”. Τα εργαλεία της ψηφιακής υγείας, και ειδικά αυτά του mHealth (mobile Health) μας δίνουν τη δυνατότητα να συλλέξουμε τα ‘in-between data’ που χρειαζόμαστε για να αναβαθμίσουμε έτσι τη φροντίδα των χρόνιων νοσημάτων, αποφεύγοντας δαπανηρές επιπλοκές.

Πέραν των χρονίων νοσημάτων όπου κατά τη γνώμη μου, ένα μόνο θα έπρεπε να επιλεγεί ως πιλότος (σακχαρώδης διαβήτης;), μία δεύτερη προτεραιότητα πιστεύω πως πρέπει να είναι η ψηφιοποίηση δεδομένων. Είτε αυτά αφορούν τα λογιστήρια των μονάδων υγείας, είτε δεδομένα της υγείας αυτής καθεαυτής, η ψηφιοποίηση, το data mining και η παραγωγή metadata, μπορούν να συνεισφέρουν και στην υγεία των πολιτών και στην περιστολή των δαπανών, ενώ είναι βέβαιο πως θα καθοδηγήσουν τις πολιτικές αποφάσεις του μέλλοντος στην Υγεία. Αρκεί να αποφύγουμε τις πολλαπλές κωδικοποιήσεις οι οποίες είναι και δαπανηρές (ένας κωδικός πχ ο ΑΜΚΑ μπορεί να κάνει τη δουλειά παντού) και δημιουργούν πολλαπλά και αλληλεπικαλυπτόμενα αρχεία. Είναι προφανές ότι οι αρχές της διαλειτουργικότητας και της ασφάλειας των δεδομένων είναι εκ των ων ουκ άνευ.

Ένα τελευταίο θέμα στο οποίο θέλω να αναφερθώ είναι αυτό της ασφάλειας των προσωπικών δεδομένων. Οι ψηφιακές υπηρεσίες υγείας αποθηκεύουν κρίσιμα προσωπικά δεδομένα σε datacenters που δεν είναι ορατά στο ευρύ κοινό. Η νομοθέτηση του κανονιστικού πλαισίου για τα προσωπικά δεδομένα οφείλει να γίνει πριν τη συλλογή τους και όχι εκ των υστέρων. Επειδή ήδη φαίνεται πως εκκινεί η διαδικασία για την υλοποίηση της Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης, είναι απαραίτητο αυτό να γίνει τώρα. Ποιός είναι ο ιδιοκτήτης των δεδομένων, ποιοί οι χρήστες, ποιός αποκτά πρόσβαση και με ποιά κριτήρια κοκ είναι σημαντικά θέματα για να μην πέσουμε κι εμείς θύματα κλοπής μαζικά των προσωπικών δεδομένων των ελλήνων πολιτών, όπως έπεσαν η Μεγ Βρετανία, η Γερμανία, η Ισλανδία και άλλες χώρες.

Ευχαριστώ για την προσοχή σας.”

Μιχάλης Κούτρας, ιατρός νευρολόγος.

“Το  Ε.Σ.Υ. στην ψηφιακή  εποχή. Συνέχεια ή  αλλαγή πορείας; Αρχές σχεδιασμού και προϋποθέσεις επιτυχίας. Καλές πρακτικές από  την Ελλάδα και το διεθνή χώρο”

μαζί με εκλεκτούς συνομιλητές. Το πλήρες πρόγραμμα της ημερίδας μπορείτε να ‘κατεβάσετε’ κάνοντας κλικ σε αυτή την πρόταση.

2^η  ενότητα: 12.15 – 13.30

Το Ε.Σ.Υ. στην ψηφιακή εποχή. Συνέχεια ή αλλαγή πορείας;

Αρχές σχεδιασμού και προϋποθέσεις επιτυχίας.  

Καλές πρακτικές από την Ελλάδα και το διεθνή χώρο

 

Συζήτηση στρογγυλής τράπεζας. Συμμετέχουν οι:

Γιώργος Βασιλακόπουλος, Καθηγητής Ψηφιακών Υπηρεσιών Υγείας, Πανεπιστήμιο Πειραιά

Ηλίας Καστρίτης, Στέλεχος Ε.Υ. Ε.Π. Ψηφιακής Σύγκλισης

Μιχάλης Κούτρας, Ιατρός Νευρολόγος

Γιώργος Μαθιουδάκης, Διευθυντής Οδοντίατρος, Κ.Υ. Χάρακα, Ηρακλείου Κρήτης

Νίκος Παλληκαράκης, Καθηγητής Ιατρικής Φυσικής, Πανεπιστήμιο Πατρών

Γιώργος Παππούς, Διευθύνων Σύμβουλος Ε.ΚΕ.Β.ΥΛ. Α.Ε.

Πλίνθοι – κέραμοι ατάκτως εριμμένοι, η στρατηγική της διοίκησης Αμπατζόγλου στο ΙΚΑ. Όχι μόνο γιατί την παραμονή της κατάργησης των συνταγολογίων σχεδίασε και διανέμει νέα. Αλλά και γιατί η ορθή συνταγογράφηση απαιτεί πολύ περισσότερο κόπο για τον γιατρό, ο οποίος καλείται να υπακούσει στας υποδείξεις, αλλά δεν ρωτήθηκε ποτέ για το περιεχόμενό τους. Γιατί αν είχε ρωτηθεί, δεν μπορεί να μην είχε επισημάνει ότι η σωστή καταχώριση αλφαριθμητικών χαρακτήρων σε τόσα πολλά τετραγωνάκια με τέτοια ακρίβεια ώστε αυτά να είναι αναγνώσιμα από σαρωτές, είναι αν όχι αδύνατη, τουλάχιστον μια πολύ δύσκολη υπόθεση. Τη θαυμαστή εγκύκλιο του ΙΚΑ που περιγράφει όλες αυτές τις ανοησίες μπορείτε να διαβάσετε κάνοντας κλικ σε αυτή την πρόταση.

ΥΓ. Οι φήμες ότι η εκπαίδευση των ιατρών θα γίνεται στα πρακτορεία ΛΟΤΤΟ διαψεύδεται αρμοδίως.

Η Υγεία θεωρείται τομέας κατανάλωσης, αλλά το επίπεδο των υπηρεσιών που μας δίνει στην Ελλάδα δεν δικαιολογεί το 10% του ΑΕΠ. Τα 24 δις € μοιράζονται σε 13 δις του δημόσιου τομέα (από φόρους και εισφορές) και 11 δις που ξοδεύουμε σε ιδιώτες και φακελάκια σε δημόσιες υπηρεσίες. Θέλουμε, τελικά, να αυξηθούν τα πρώτα και να μειωθούν (περισσότερο) τα δεύτερα. Για να μειωθεί, όμως, η ιδιωτική δαπάνη πρέπει πρώτα να αυξηθεί η αξιοπιστία του ΕΣΥ. Αυτό χρειάζεται βελτίωση αποδοτικότητας στο σύστημα και απελευθέρωση πόρων για παραγωγικές δαπάνες που δημιουργούν υπηρεσίες και απασχόληση.

Συμφωνώ απόλυτα με τη μείωση της ιδιωτικής δαπάνης υγείας. Συμφωνώ επίσης ότι απαιτείται η αύξηση της αξιοπιστίας του ΕΣΥ. Αλλά, ταυτόχρονα, απαιτούνται και τομές σε πρακτικές δεκαετιών που παραδόξως δεν επιθυμεί να αγγίξει κανείς και οι οποίες δεν έχουν καμία σχέση με το ΕΣΥ. Όπως για παράδειγμα, η ιδιωτική φαρμακευτική δαπάνη. Οι συμπολίτες μας πληρώνουν φάρμακα από την τσέπη τους για δύο κυρίως λόγους: α) για να αποφύγουν το κόστος μιας ιατρικής επίσκεψης και β) για να αποφύγουν τις ουρές αναμονής. Στη δίνη της οικονομικής κρίσης που διερχόμαστε, φαίνεται ότι η κυβέρνηση εστιάζει τις προσπάθειές της στον έλεγχο των δαπανών των ασφαλιστικών οργανισμών και του ΕΣΥ. Έχει κάθε δίκιο να επιχειρεί κάτι τέτοιο αφού η καταστροφική πολιτική της προηγούμενης κυβέρνησης, οδήγησε σε αύξηση της φαρμακευτικής δαπάνης περίπου 1 δις ευρώ ανά έτος τα τελευταία έτη (υπενθυμίζω ότι 1 δις/έτος ισούται περίπου με αύξηση του ΦΠΑ κατά 2%). Αλλά θα είναι λάθος αν η κυβέρνηση δεν ενσκύψει στο πρόβλημα των ιδιωτικών δαπανών υγείας και ιδίως αυτών για φάρμακα. Ο περιορισμός της ιδιωτικής φαρμακευτικής δαπάνης θα αυξήσει έμμεσα το εισόδημα των πολιτών και συνιστά γνήσια μορφή κοινωνικής πολιτικής, αφού πέραν του εισοδήματος, προστατεύει και την υγεία των πολιτών που κινδυνεύει από τη χρήση σκευασμάτων χωρίς συνταγή ιατρού.

Για τους παραπάνω λόγους, νομίζω πως είναι αναγκαία η επαναφορά σε ισχύ της απαίτησης για ύπαρξη ιατρικής συνταγής για την αγορά φαρμάκων (πλην των κοινών, γνωστών διεθνώς ως OTC’s), απαίτηση που ισχύει σε όλες τις πολιτισμένες χώρες.