MyStigma

1. Αρχική
2. Πολιτική
3. Υγεία
4. Πολιτισμός
5. Πόλη
6. About
7. Επικοινωνία

Τι μένει άραγε στο μυαλό ενός ανθρώπου που μόλις επισκέφθηκε μιά πόλη; Ποιά θα ήταν η εικόνα της Αθήνας χωρίς τον Παρθενώνα; Του Παρισιού χωρίς τον Πύργο του Άϊφελ; Της Νέας Υόρκης χωρίς τους ουρανοξύστες της; Είναι αλήθεια πως είναι η υπογραφή της τέχνης και της τεχνικής που ανεξίτηλα διαμορφώνει την εικόνα μιάς πόλης. Αλλά πέρα από την ιστορική διαδρομή αιώνων ή χιλιετιών, που απαιτούν ένα μέγα-έργο, υπάρχει και η καθημερινή εικόνα της πόλης που φέρουμε όλοι μέσα μας. Μιάς εικόνας που έχει να κάνει με κτίρια που γνωρίσαμε, με στέκια, με γειτονιές. Μιάς εικόνας που πέρα από το χώρο, επεκτείνεται στο χρόνο. Το χρονικό εύρος αυτής της εικόνας ξεκινά από την πόλη του παππού μας και φτάνει στις μέρες μας. Κάθε φορά που θυμάμαι τον παππού μου το Γιώργο, προσπαθώ να θυμηθώ το καφενείο του Μανιάτη, όπου έπαιζε πρέφα. Κάθε γενιά λοιπόν προσθέτει κάτι και φεύγοντας, αφήνει κάτι πίσω της που οι νεότεροι γνωρίζουν –έστω και αχνά- και που συνήθως αφήνεται να αργοσβήνει. Είναι ως ένα σημείο φυσικό. Το παλιό κτίριο θα δώσει τη θέση του σε ένα νεότερο. Αυτό που λείπει είναι τα σταθερά σημεία, τα ορόσημα. Προέκυψε έτσι μιά ασυνέχεια, μιά παύση της ιστορίας, μιά αμήχανη βουβαμάρα που στην περίπτωση της Κορίνθου χρονολογείται από το 1928, μετά το νέο ρυμοτομικό, που είναι ακόμη σήμερα ό,τι καλύτερο έχει να επιδείξει αυτή η πόλη. Να γιατί τα έργα τέχνης των δημόσιων χώρων είναι απαραίτητα σε μιά πόλη. Γιατί προσωποποιούν τους χώρους, γιατί θυμίζουν σε όλους πως κάποιος άλλος πέρασε από εκεί και άφησε κάτι πίσω του, γιατί αποκαθιστούν το νήμα της ιστορίας. Γιατί στην εποχή της αποπροσωποποίησης και της ανωνυμίας, προσθέτουν κάποιες προσωπικές πινελιές. Όχι όμως ρε γαμώτο μόνο με την ηρωική τους μορφή, δηλαδή τους αδριάντες. Υπάρχουν και άλλες μορφές τέχνης των δημόσιων χώρων (public art). Όπως οι τοιχογραφίες. Όχι η γελοία συνθηματογραφία, ή το βιαστικό spray των πιτσιρικάδων, αλλά η αληθινή τοιχογραφία.

“Everglades” by Jan Kolenda & John Foster, 2003
Foster is a professor at Broward Community College and Kolenda is a teacher at the Museum. Ρίξτε και μιά ματιά στο υπόλοιπο site, αξίζει.

τοιχογραφία του Joseph Hindley, στο αεροδρόμιο της Quad City

Αλλά και οτιδήποτε επαναλαμβανόμενο όπως οι κάλαθοι αχρήστων (η φωτο από το Trash can Project, στο οποίο συμμετείχαν σχολεία)

τα παγκάκια, (οι φωτο από διαγωνισμό στη Laguna Beach για παγκάκια, αλλά εκεί θα βρείτε και πολλά άλλα έργα τέχνης για δημόσιους χώρους)

ακόμα και τα καπάκια της αποχέτευσης, μπορούν όπως δείχνουν και οι φωτογραφίες να γίνουν αντικείμενα τέχνης.

Ο κόσμος είναι γεμάτος με λαμπερά παραδείγματα. Αν εμείς επιλέγουμε να τα αγνοούμε, τότε είμαστε χωριάτες εξ’ ορισμού. Διαφωνείτε; Τότε ας φτιάξουμε μιά διεύθυνση ‘τέχνης δημόσιων χώρων’ στο δημαρχείο μας. Όπως έχουν τόσες και τόσες πόλεις σε όλο τον πολιτισμένο κόσμο.

Το κάστρο του Ακροκορίνθου (αριστερά στη φωτο, αν δεν το καταλάβατε) είναι το αρχαιότερο και το μεγαλύτερο στην Πελοπόννησο, πιθανώς και σε όλη την Ελλάδα. Ο συνδυασμός αυτού του μονολιθικού βράχου και του Ισθμού της Κορίνθου (του περισσότερο υποτιμημένου επιτεύγματος της μηχανικής στον κόσμο), καθόρισε την ιστορία της πόλης. Έχοντας εξασφαλισμένη την άμυνα με αυτό το απροσπέλαστο οχυρωματικό σημείο και ελέγχοντας τη χερσαία οδό μεταξύ πελοποννήσου και στερεάς ελλάδας, και τη θαλάσσια οδό προς σαρωνικό και κορινθιακό κόλπο, η Κόρινθος εξαγόρασε το εισιτήριό της για οικονομική και άρα κοινωνική ακμή. Περασμένα μεγαλεία. Γιατί στη σύγχρονη εποχή, μόλις και δια βίας καταφέραμε να φωταγωγήσουμε το κάστρο του Ακροκορίνθου. Βεβαίως, παρότι είναι από τα σπουδαιότερα, αν όχι το σπουδαιότερο κάστρο στη χώρα, φωταγωγήθηκε τελευταίο. Το ασήμαντο συγκριτικά κάστρο της Ανθούσας, 6 χλμ βόρεια της Πάργας, έχει φωταγωγηθεί από πολλών ετών. Όπως αναμενόταν, οι πολιτικοί μας όχι μόνο θριαμβολόγησαν αλλά και τσακώθηκαν για την πατρότητα του έργου. Θα μου πείτε ότι αφού το έργο έγινε, ας μη γκρινιάζω. Εξηγούμαι: δεν μου έρχεται άλλο πρόσφατο, πιό τρανό παράδειγμα κατασπατάλησης δημόσιου χρήματος (οι αγγλοσάξονες το λένε: money down the drain, ήτοι τα λεφτά στην αποχέτευση).

Δε γνωρίζω άλλο κάστρο που να έχει φωτιστεί με ψυχρό και όχι θερμό φωτισμό, ούτε εδώ,
στη σειρά,

Παλαμήδι,

Αστυπάλαια,

ούτε στο εξωτερικό, (με τη σειρά)

Heidelberg-Γερμανία,

Budapest-Ουγγαρία,

Γιατί άραγε διάλεξαν αυτόν τον φωτισμό που συνθέτει ένα σκηνικό κατάλληλο μόνο για θρίλερ; Γιατί, ακόμη, επέλεξαν να φωτίσουν κυρίως το βράχο και όχι το κάστρο; Αντίθετα, όπως φαίνεται και από τις φωτογραφίες, ο υποφωτισμός των κατώτερων υψομετρικά στοιχείων, απαιτείται προκειμένου να αναδειχθεί το φωτιζόμενο αντικείμενο. Πείτε μου εσείς το γιατί. Μήπως το έργο δεν τελείωσε ακόμα και βρισκόμαστε σε κάποιο ενδιάμεσο στάδιο; Τότε προς τι οι παράτες και τα δελτία τύπου; Εγώ όμως ξέρω ότι κανείς δεν διαμαρτυρήθηκε (εκτός από ορισμένους που φοβούνται μήπως ο λογαριασμός του ρεύματος είναι πολύ υψηλός – ναι, ναι, αυτό είναι το επίπεδο της συζήτησης). Το έργο εκτέλεσε η νομαρχία αλλά αφορά το δήμο μας. Πώς τοποθετήθηκαν επ΄αυτού οι συνδυασμοί για τις δημοτικές εκλογές; “Μπράβο, εμείς πάντα το λέγαμε ότι χρειαζόταν”. Λοιπόν φίλοι, συμπολίτες και μη, εμένα δε μου αρέσει ούτε το αισθητικό αποτέλεσμα, που θυμίζει ταινία με τον κόμη δράκουλα, ούτε το μεγάλο ποσό χρημάτων που σπαταλήθηκε, ούτε η ολιγωρία ετών (έχουν εφεύρει οι πολιτικοί μας έναν όρο για να δικαιολογούν την ολιγωρία τους: την ωρίμανση του έργου!!!). Άλλη μιά χαμένη ευκαιρία για την πόλη μας, προστέθηκε σα σβηστό κερί στις προηγούμενες.
“…Δεν θέλω να γυρίσω να μη διώ και φρίξω
τι γρήγορα που η σκοτεινή γραμμή μακραίνει,
τι γρήγορα που τα σβηστά κεριά πληθαίνουν.”

Η νυχτερινή φωτογραφία του Ακροκορίνθου είναι ευγενική προσφορά του εξαιρετικού φωτογραφείου της πόλης μας Vas-Val.

Το μουσείο Αρχαιολογίας και Ανθρωπολογίας του πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια, έχει ξεκινήσει ήδη από το 1988 ένα ερευνητικό πρόγραμμα με την ονομασία ‘The Corinth Computer Project’. Ο αρχικός στόχος ήταν να μελετηθεί ο πολεοδομικός σχεδιαμός κατά τη ρωμαϊκή περίοδο στην Κόρινθο και να παραχθεί ένας υψηλής ακρίβειας ψηφιακός χάρτης της αρχαίας πόλης στον οποίον κάποιος θα μπορούσε να διακρίνει και να μελετήσει τις αλλεπάλληλες χρονολογικές περιόδους ανάπτυξης της πόλης. Στην πορεία το πρόγραμμα επεκτάθηκε και στην καταγραφή της ιστορίας της Κορίνθου από την αρχαϊκή περίοδο μέχρι και τον 20ο αιώνα. Αυτό το εκπληκτικό έργο συντελέστηκε σε διάστημα μεγαλύτερο των δέκα ετών, από πλείστους μελετητές-συντελεστές, πλην όμως ουδεμία εκδήλωση ή αναφορά σε αυτό το πρόγραμμα δεν υπέπεσε στην αντίληψή μου από το δήμαρχο του πολιτισμού όπως του αρέσει να αυτοαποκαλείται. Ούτε βέβαια εδέχθη οποιασδήποτε μορφής κριτική γι αυτό από την αντιπολίτευση. Ταμπουρωμένος στους ορίζοντες του επαρχιωτισμού του, γοητευμένος από τον πολιτισμό του Νταλάρα, μαθητευόμενος στο πρότυπο ευγένειας του ‘Πανίκα’ Ψωμιάδη (εκεί είναι καλός μαθητής), και κυρίως, ανεπίδεκτος οιασδήποτε βελτίωσης, ο δήμαρχος Κορινθίων σκορπά λεφτά σε φυλλάδια για το έργο του στον τομέα του πολιτισμού, χωρίς να δείχνει να αντιλαμβάνεται καλά-καλά τι σημαίνει αυτή η λέξη. Με τη στενή της έννοια, η λέξη πολιτισμός αναφέρεται ευθέως στην πόλη και τον πολίτη, περιγράφοντας την πολυπλοκότητα, τα μέσα και τα αγαθά της ζωής στην πόλη. Με αυτήν την έννοια, το αμερικανικό πρόγραμμα συνιστά την πιό πλήρη καταγραφή του κορινθιακού πολιτισμού που έγινε ποτέ. Αν λοιπόν ο σημερινός ή οποιοσδήποτε μελλοντικός δήμαρχος θελήσει να ψελλίσει τη λέξη ‘πολιτισμός’, ας καλέσει πρώτα τους συντελεστές αυτού του προγράμματος να τους τιμήσει, ας φιλοξενήσει πρώτα το ψηφιακό προϊόν του προγράμματος σε ένα μουσείο κορινθιακής ιστορίας και μετά ας καλέσει και τη Γλυκερία. Επιτέλους, αυτά τα μουσικά (υπο)προϊόντα μπαίνουν κάθε μέρα στα σπίτια μας, τα γραφεία μας, τα αυτοκίνητά μας από τα ραδιόφωνα και τις τηλεοράσεις, χωρίς καν να το επιθυμούμε. Στομώσαμε πιά!! Αυτό που δεν μπαίνει είναι ακριβώς αυτό που αντιπροσωπεύει το ‘The Corinth Computer Project’: η υψηλής ποιότητας, έντασης και διάρκειας, ανθρώπινη προσπάθεια να ειπωθεί η αλήθεια.

Το σχέδιο στην αρχή είναι του Coronelli από το 1685 και φιλοξενείται στη Γεννάδειο βιβλιοθήκη της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα.

Αχ αυτές οι χαρές του πρωτάρη! Χαίρεται για πράγματα που σε άλλους φαντάζουν μη ιδιαίτερα. Έτσι κι εγώ. Ξεπέρασε το blog τις 1.000 επισκέψεις και έχω καταχαρεί. Θα μου πείτε ‘σιγά τ’ αυγά’. Ναι, σε γενικές γραμμές έτσι είναι. Όμως για blog με μη γενικό τίτλο, περιορισμένη θεματολογία και επαρχιακή αναφορά, είναι μιά χαρά. Τον Μάϊο ας μην τον συζητάμε. Τον Ιούνιο ο αριθμός των επισκέψεων ήταν μόλις διψήφιος. Τον Ιούλιο φτάσαμε τις 330. Τον Αύγουστο κλείσαμε στις 968. Και τώρα, μόλις στις 5 του Σεπτέμβρη είμαστε αισίως στις 1056. Pas mal για αρχή και κατακαλόκαιρο!
Στις επισκέψεις αυτές εννοείται ότι δεν περιλαμβάνονται οι δικές μου (4-5 ημερησίως), όπως επίσης 1056 επισκέψεις δε σημαίνει 1056 επισκέπτες αφού κάθε επισκέπτης μπορεί να επανέρχεται και κάθε φορά προσθέτει και από μία επίσκεψη.
Σημαντική όμως είναι η γεωγραφική διασπορά των επισκεπτών γιατί το blog αυτό υποτίθεται πως είναι τοπικού ενδιαφέροντος. Ε λοιπόν, οι περισσότερες επισκέψεις καταγράφονται από σημεία εκτός Κορινθίας (αν και αυτό δεν μπορεί να αποδειχθεί με ακρίβεια, εν τούτοις είναι μάλλον σωστό καθώς είναι απίθανο ένας κορίνθιος επισκέπτης να καταγράφεται σε κόμβο της Κοζάνης, των Σερρών, της Κέρκυρας κοκ). Τι σημαίνει άραγε αυτό; Ότι οι κορίνθιοι ενδιαφέρονται λιγότερο για την πόλη τους απ’ ότι άλλοι δημότες; Αν κρίνω από την επικρατούσα κατάσταση στα δημοτικά μας πράγματα, αυτό μπορεί κάλλιστα να είναι σωστό. Η εντύπωση άλλωστε αυτή με οδήγησε στη δημιουργία αυτού του blog εξαρχής! Δυστυχώς, πολλά προσωπικά στοιχήματα βλέπω και μικρό κίνητρο για προσφορά. ‘Να πάρουμε το δήμο’ λένε και ‘να βγεί ο τάδε δήμαρχος’ και όχι ‘να φτιάξουμε έτσι την πόλη’. Η ιδιοτέλεια κατά την άποψή μου οργιάζει. Άνθρωποι που μέχρι χθές δεν έλεγαν καλημέρα ούτε στο γείτονα, τώρα προβάρουν κοστούμια και χαμογελάνε σε 360 μοίρες γωνία. Οι επανειλημμένα αποτυχημένοι επιχειρηματολογούν για το ότι κατά βάθος (αλλά πολύ βάθος) είναι πετυχημένοι. Χτεσινοί εχθροί αγκαλιάζονται μπροστά στις νέες ευκαιρίες με πάθος. Ανώνυμες καταγγελίες επιχειρούν να σταματήσουν έργα. Παλαιότερα είχαμε και ανώνυμες συκοφαντικές επιστολές.
Αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι δεν είναι έτσι. Ακόμα και αρκετοί από τους συμμετέχοντες σε (όλα τα) ψηφοδέλτια δεν είναι έτσι. Αυτοί όλοι είναι οι σημερινοί μας 1.056 και ελπίζουμε πως αυτοί θα είναι οι επόμενοι 10.000. Όχι γιατί απαγορεύεται να μπουν στη σελίδα μας οι υπόλοιποι, αλλά γιατί το αποφεύγουν συνειδητά (όσοι από αυτούς γνωρίζουν τουλάχιστον τι είναι web). Βλέπετε, οποιαδήποτε πρωτοβουλία επιχειρεί να σηκώσει τον πήχη, βλάπτει τα ζωτικά τους συμφέροντα. Είμαστε και θα είμαστε εδώ, περισσότερο χαρούμενοι και πρόθυμοι για ανυστερόβουλη συζήτηση από ποτέ!

(Φαντάστηκα ότι ένα μικρό διάλειμμα από το θέμα των τσιγγάνων δεν θα μας έβλαπτε. Πάντως θα επανέλθουμε σύντομα σε αυτό, αν και επίσης το σημερινό θέμα έχει ήδη αρχίσει να απλώνει παραφυάδες στο μυαλό μου και ίσως να υπάρξει και σ’αυτό συνέχεια.)

Τις τελευταίες δεκαετίες σαν αποτέλεσμα κυρίως του άθλιου τρόπου με τον οποίο δομήθηκε η Αθήνα αλλά και χάρη στην ανάδειξη σε παγκόσμιο επίπεδο της οικολογίας, αναπτύχθηκε και στη χώρα μας ένα κίνημα σχετικό με το πράσινο. Όπως σε κάθε σχεδόν ανάλογη περίπτωση, λίγοι πολιτικοί ασχολούνται σοβαρά, παρακολουθούν τις εξελίξεις και τη συζήτηση σε παγκόσμιο επίπεδο (όπως πχ με την εισαγωγή προσφάτως της έννοιας της οικολογικής υπηκοότητας), ενώ οι περισσότεροι αποστηθίζουν τσιτάτα χωρίς να εμβαθύνουν ούτε στις έννοιες ούτες στις ανάγκες. Καραμέλα λοιπόν στα χείλη κάθε επίδοξου δημοτικού συμβούλου ή δημάρχου, έχει γίνει αφενός η προστασία του πράσινου και αφετέρου η υπόσχεση για αύξησή του. Στις περισσότερες περιπτώσεις βέβαια, δεν συμβαίνει ούτε το ένα ούτε το άλλο. Αλλά αυτό επ’ουδενί δε μειώνει το πάθος αυτών των ανθρώπων να υπόσχονται. Κάποτε έκανα χιούμορ με ένα θλιβερό υποψήφιο, λέγοντας ότι αυτός είναι ικανός να βάψει την άσφαλτο πράσινη και μετά να πεί ότι δημιούργησε νέους χώρους πρασίνου. Εκ των υστέρων βέβαια όλοι επικαλούνται την έλλειψη δημοτικών χώρων για να καλυφθούν με πράσινο. Ξεφτέρια μου!! Αν υπήρχαν αυτοί οι χώροι, θα τους είχαν ήδη φυτέψει άλλοι. Δεν θα περίμεναν να εκλεγεί η αφεντιά σας. Αλλά ας σοβαρευτούμε, γιατί το θέμα το επιβάλλει.
Σκέπτομαι το εκμαγείο μιάς πόλης. Ή ακόμη καλύτερα, την κάτοψή της (με ταπεινωμένη δηλαδή τη διάσταση του ύψους). Η απλή παρατήρηση μιάς τέτοιας κάτοψης αναδεικνύει δύο ειδών χώρους που στη σύγχρονη νεοελληνική πόλη παραμένουν οικολογικά ανεκμετάλλευτοι. Είναι οι ακάλυπτοι χώροι των οικοπέδων και οι ταράτσες των κτιρίων.
Οικοδομώντας επί της λεγόμενης ‘οικοδομικής γραμμής’ αφήνουμε στην πίσω πλευρά των οικοπέδων ακάλυπτους χώρους. Μάντρες συνήθως οριοθετούν τα οικόπεδα. Οι μάντρες αυτές ικανοποιούν δύο ανάγκες: αυτήν της ασφάλειας και αυτήν του εγωισμού της ιδιοκτησίας (μήπως μας κλέψει ο γείτονας κάνα πόντο). Εγώ δεν γνωρίζω να εμποδίστηκε ποτέ κανένας κλέφτης από τη μάντρα στον ακάλυπτο και επίσης, στην ψηφιακή εποχή μας τα όρια των οικοπέδων προσδιορίζονται με απίστευτη ακρίβεια χιλιοστού. Το μόνο που απομένει για να πέσουν αυτές οι μάντρες είναι τα φοβικά μας σύνδρομα. Και τότε θα μπορούσαμε να εκμεταλλευτούμε αυτούς τους χώρους ως κοινόχρηστους κήπους των γύρω κτιρίων. Θα ήταν επίσης, αποκομένοι καθώς θα είναι από την κυκλοφορία των αυτοκινήτων, τέλειοι παιδότοποι. Θα ήταν μιά ευκαιρία να γνωρίσουμε τους ανθρώπους του απέναντι κτιρίου. Θα ήταν η τέλεια αναζωογόνηση της έννοιας της γειτονιάς.
Ας έλθουμε τώρα και στις ταράτσες. Για κάποιον δυσεξήγητο λόγο, τις έχουμε καταδικάσει στο πυρ το εξώτερον! Στοιχειώνονται από αυτό που εγώ ονομάζω ‘το κιονόκρανο του νεοέλληνα’ (βλέπε εικόνα – σε αντιπαραβολή με τα γνωστά κιονόκρανα). Επίσης από κεραίες, δορυφορικά πιάτα, σχοινιά για τη μπουγάδα και ηλιακούς συλλέκτες. Οι περισσότερες στερούνται μονώσεως, γιατί τα λεφτά για πετρέλαιο το χειμώνα και ρεύμα για τα κλιματιστικά το καλοκαίρι, ως γνωστόν μας περισσεύουν. Οι κεραμοσκεπές είτε δεν απαιτούνται από τον οικοδομικό κανονισμό, είτε αποκλείονται γιατί στερούν τους ιδιοκτήτες από την πιθανότητα να ‘ρίξουν ακόμα μία πλάκα’, αν ποτέ επιτραπεί. Βέβαια, οι ταράτσες δεν έχουν τα πλεονεκτήματα των ακάλυπτων χώρων. Μπορούν όμως να αλλάξουν την εικόνα μιάς πόλης. Με αρκετές ζαρντινιέρες οι οποίες θα φιλοξενούν ανθεκτικά φυτά που δεν χρειάζονται ειδική περιποίηση και με ένα φτηνό σύστημα αυτόματου και οικονομικού ποτίσματος, οι ένοικοι του κτιρίου θα μπορούσαν ακόμα και να τις ξεχάσουν. Αυτοί όμως που θα βρίσκονται σε υψηλότερο επίπεδο, θα βλέπουν μιά εικόνα πολύ, μα πολύ περισσότερο θελκτική. Δείτε πώς φαίνεται σήμερα η Κόρινθος από το ύψος του Συνοικισμού και φανταστείτε πώς θα φαινόταν αν οι ταράτσες ήταν πράσινες. Δεν θα φιλοδοξούσαν ασφαλώς ποτέ να φτάσουν τη φήμη των κρεμαστών κήπων της Βαβυλώνας, αλλά εδώ που τα λέμε, ούτε η ιστορική ύπαρξη των τελευταίων είναι βεβαία.
Αυτές οι δύο περιπτώσεις μου φαίνονται ιδανικές για πρωτοβουλία τύπου ΣΔΙΤ (Σύμπραξη Δημόσιου – Ιδιωτικού Τομέα) ή όπως είναι παγκόσμια γνωστό ως PPP (Public – Private Partnership). Ανάλογη πρωτοβουλία γνώρισε η Αθήνα την προ-ολυμπιακή περίοδο με το πρόγραμμα «Πρόσοψη» του δήμου Αθηναίων, το οποίο τράβηξε τη διεθνή προσοχή.
Το πρόγραμμα αυτό είναι πραγματικά αξιόλογο και οφείλει ο δήμος μας να συμμετάσχει.
Φρεσκοβαμένα κτίρια και πολύ πράσινο; Θα πρέπει να είμαι τρελός. Ή μήπως όχι;

Στον κόσμο της παγκόσμιας βιομηχανίας, έχει καθιερωθεί μία πρακτική που χρησιμοποιείται για τη διασφάλιση της ποιότητας των προϊόντων της παραγωγικής διαδικασίας. Είναι ευρέως γνωστή ως ‘κύκλος του Deming’, αν και συναντιέται στη βιβλιογραφία και με άλλα ονόματα (πχ PDSA, ακρονύμιο των Plan-Do-Study-Act, ή PDCA, ακρονύμιο των Plan-Do-Check-Act κτλ). Απαρτίζεται από τα τέσσερα στάδια που δηλώνονται στα ακρονύμια. Με βάση αυτά, όλα ξεκινούν με τον αρχικό σχεδιασμό (plan), ακολουθεί η υλοποίησή του (do), μετά ακολουθεί η μελέτη και ανάλυση (study, check) όπου συλλέγονται εκτενείς πληροφορίες από όλες τις δυνατές πηγές και για όλα τα παραγωγικά στάδια. Η πληροφοριακή αυτή ενδυνάμωση έχει σαν αποτέλεσμα τον εντοπισμό των αδύναμων ή ευαίσθητων σημείων και άρα την ανάληψη δράσης για τη βελτίωση των παραγωγικών διαδικασιών (act), με αποτέλεσμα την αύξηση της ποιότητας. Η αλήθεια είναι ότι ο Dr. W.E. Deming ‘έκλεψε’ την ιδέα από τον καθηγητή του Walter Shewhart, πίσω στο 1930. Αυτό για να θυμόμαστε ότι οι ιδέες δεν υπόκεινται σε copyright. Η δουλειά των ιδεών είναι να διακινούνται, όχι να πατεντάρονται. Αλλά ας επιστρέψουμε στα δικά μας. Αν πραγματικά επιθυμούμε, οι εργασίες πάσης φύσεως που γίνονται στο δήμο μας να είναι ποιοτικές, τότε ένας τρόπος είναι να χρησιμοποιήσουμε αυτό το παγκόσμιας αποδοχής εργαλείο. Και ερχόμαστε τώρα στο κρίσιμο ερώτημα:

Τι ξέρουμε για το δήμο μας;
Πώς θα σχεδιάσουμε τις αυριανές μας δράσεις;
Πόσες πληροφορίες και τι ποιότητας διαθέτουμε;

Προφανώς στο δημαρχείο υπάρχει ένας πολεοδομικός-γεωφυσικός χάρτης του δήμου. Οικονομικός χάρτης υπάρχει; Κοινωνικός-ταξικός; Μορφωτικός; Πολιτιστικός; Υγειονομικός; Περιβαλλοντικός; Χάρτης παραβατικότητας; Γιατί αν δεν υπάρχουν, τότε δεν έχουμε ιδέα για το αν δημιουργούνται σιωπηλά πολιτιστικά γκέτο ή αν καταστρέφονται ευαίσθητες περιβαλλοντικά περιοχές. Και αν δεν έχουμε ιδέα, δεν μπορούμε και να δράσουμε, πόσο μάλλον με όρους ποιότητας. Ένα εύκολο παράδειγμα: είναι ή δεν είναι η περιοχή της Καλλιθέας αποκομένη από τον πολεοδομικό ιστό της πόλης λόγω της παλαιάς εθνικής οδού; Πότε αυτή η τελευταία θα καταστεί οδός της πόλης όπως οι άλλες για να μη δρά διχοτομικά στον πολεοδομικό ιστό; Τι είδους δράσεις σχεδιάζει ο δήμος για να μην απομονωθεί αυτή η ήδη υποβαθμισμένη αν και σχετικά νέα οικιστικά, περιοχή; (Τίποτα. Καμία έκπληξη). Θ’ αφήσουμε την Καλλιθέα να γίνει μιά πόλη μέσα στην πόλη;
Και μη νομίζετε πώς αν φτιαχτούν αυτοί οι χάρτες μετά η δουλειά μας είναι εύκολη. Γιατί ας πούμε πως καταφέρνουμε με τη συνεργασία των επιμελητηρίων, του εργατικού κέντρου κτλ να φτιάξουμε έναν οικονομικό χάρτη και να ταυτοποιήσουμε πέντε ζώνες οικονομικής διαστρωμάτωσης. Πέρα από τον προφανή στόχο του να βοηθήσουμε ας πούμε την πιό αδύναμη ζώνη, οφείλουμε να μελετήσουμε και την κινητικότητα που παρατηρείται μεταξύ των ζωνών στην πρόοδο του χρόνου. Γιατί τη φτώχεια ίσως δεν μπορέσουμε να την εξαλείψουμε, μπορούμε όμως να αυξήσουμε τις ευκαιρίες των πολιτών για να μεταβούν σε καλύτερη ζώνη. Η ταξική κινητικότητα είναι δείγμα υγείας μιάς κοινωνίας. Αντίθετα, η στασιμότητα οδηγεί αργά ή γρήγορα σε βίαιες αντιδράσεις. Το είδαμε το φθινόπωρο του 2005 στο Παρίσι. Πέρα από την αφορμή ενός νομοσχεδίου, τα αίτια της παρισινής εξέγερσης των προαστίων (banlieu) κρύβονται ακριβώς στην ανυπαρξία κοινωνικής κινητικότητας. Πληθυσμοί ολόκληροι ανθρώπων απαξιωμένων εθνικά, κοινωνικά, μορφωτικά και οικονομικά, επί χρόνια ανέπτυσαν δικά τους λεκτικά, συμπεριφερολογικά, αισθητικά και πολιτιστικά ιδιώματα που όλο και βάθαιναν το χάσμα ανάμεσα σ’αυτούς, τους κατοίκους των προαστίων και τους άλλους, τους ‘αληθινούς’ Γάλλους, που κατοικούν το ‘αληθινό’, το τουριστικό Παρίσι. Κανείς δεν το μελέτησε (ούτε βέβαια οι αιώνιοι εργολάβοι της κοινωνικής ευαισθησίας) και είδαμε τα αποτελέσματα.
Η λέξη ‘σχεδιασμός’ είναι μόνιμη στα χείλη των πολιτικών. Συχνά κακοποιείται. Γι αυτό και γράφτηκε αυτό το άρθρο. Για να θυμόμαστε τι είναι και πώς εντάσεται στο ευρύτερο πλάνο δράσης. Εξ’ ου και ο τίτλος ‘σχεδιασμός reloaded’.

Είναι πλέον αποδεδειγμένο: ζούμε σε μιά εποχή μετα- και υπερ-τοπική. Κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί πιά ότι ο απομονωτισμός μπορεί να είναι λύση για το οτιδήποτε. Αυτό πολύ περισσότερο ισχύει για τις πόλεις. Τα προβλήματα της Κορίνθου δεν είναι υπόθεση των Κορινθίων μόνο. Ο κόσμος ολόκληρος είναι εκεί για να μας δείχνει το δρόμο (αφού εμείς ως γνήσιοι πολίτες της ψωροκώσταινας, δεν είμαστε σε θέση να διερευνήσουμε νέες οδούς και να φωτίσουμε το μέλλον με τις δικές μας καινοτομίες). Αυτό όμως δεν είναι απαραίτητα κακό. Ο καγκελάριος Bismarck έλεγε πώς ‘μόνο οι ανόητοι μαθαίνουν από την πείρα τους, εγώ μαθαίνω από την πείρα των άλλων!’. Τώρα, ειδικά οι ελληνικές πόλεις, μπορούν να ωφεληθούν όχι μόνο από το παγκόσμιο παράδειγμα αλλά και από τα προγράμματα της ΕΕ. Προγράμματα που φτιάχτηκαν ακριβώς για να βοηθήσουν τις υστερούσες περιοχές και πόλεις. Η πόλη μας έχει επωφεληθεί τέτοιων προγραμμάτων κυρίως για τις υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης. Αλλά δεν είναι μόνο αυτά (που η κυβέρνηση φρόντισε και καθοδήγησε τις πόλεις να τα πάρουν ‘πακέτο’, και άρα ο κόπος των δήμων ήταν ελάχιστος), είναι και τόσα άλλα για τα οποία οι εκλεκτοί μας εκλεγμένοι έχουν άγνοια. Πχ σε προηγούμενο άρθρο, αναφέρθηκα σε πρόγραμμα της ΕΕ για καθαρά και αποτελεσματικά μέσα αστικής μεταφοράς που περιλαμβάνει και την κοινοχρησία διαφόρων μέσων (πρόγραμμα CIVITAS, http://www.civitas-initiative.org/). Αλλά εκτός από την ΕΕ, υπάρχουν και άλλοι διεθνείς οργανισμοί που εκπονούν διαφόρων ειδών προγράμματα. Τέτοιο παράδειγμα είναι το πρόγραμμα ‘Υγιείς Πόλεις’ (The WHO European Healthy Cities Network, www.who.dk/healthy-cities ), της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ). Οι στόχοι του προγράμματος αυτού είναι οι εξής:

1. να προάγει πολιτικές και δράσεις για την υγεία και τη βιώσιμη ανάπτυξη σε τοπικό επίπεδο, με έμφαση στους καθοριστικούς για την υγεία παράγοντες (determinants of health), τους φτωχούς και τις ανάγκες των ευπαθών ομάδων,
2. να αυξήσει την προσβασιμότητα του ευρωπαϊκού δικτύου της ΠΟΥ σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ,
3. να προάγει την αλληλεγγύη και τη συνεργασία μεταξύ πόλεων και δικτύων του προγράμματος,
4. να ενδυναμώσει τη θέση του προγράμματος σε εθνικό επίπεδο, στα πλαίσια πολιτικών για τη δημόσια υγεία και την αστική αναμόρφωση,
5. να παίξει ενεργό ρόλο συνηγορώντας για την υγεία σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο, μέσω συνεργασιών με άλλους οργανισμούς, δίκτυα και τοπικούς φορείς,
6. να παράξει πολιτικές και πρακτική εξειδίκευση, γνώσεις βασισμένες σε αποδείξεις και μεμονωμένες μελέτες περιστατικών που να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την προαγωγή της υγείας από όλες τις πόλεις.

Τεράστια ποσότητα δουλειάς, αναμφίβολα υψηλής ποιότητας, έχει συντελεστεί για μιά ιδιαίτερα ευάριθμη ομάδα καταστάσεων και νοσημάτων που περιλαμβάνουν τα παιδιά, τους εφήβους, την τρίτη ηλικία, το κάπνισμα, τον αλκοολισμό, τα ναρκωτικά, τη βία, την κοινωνική φροντίδα, τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, τα μη μεταδιδόμενα νοσήματα, την ψυχική υγεία, τη διατροφή, τη φυσική δραστηριότητα, τους φτωχούς, τους άστεγους, την ποιότητα του αέρα και γενικότερα την περιβαλλοντική ιατρική, την βιώσιμη ανάπτυξη, τον αστικό σχεδιασμό και τις πρακτικές καλής διακυβέρνησης και τόσα άλλα που είναι σε θέση να αφήσουν έκθαμβο όποιον έρθει για πρώτη φορά σε επαφή με αυτό το υλικό.

Τώρα τι να πώ: γιατί οι δικοί μας είναι τόσο κοντόφθαλμοι και μακάριοι (εν τη πενία τους); Ό,τι και να πώ θα είναι λίγο. Καταντά στο τέλος καταθλιπτικό. Σταματώ. Θα πάω τώρα σε μια οικεία γωνιά, θα συναντήσω ανθρώπους που χαμογελούν όχι από συνήθεια, θα ακούσω μουσική για ανθρώπους και όχι για σκύλους, θα διασκεδάσω (την κούραση της ημέρας και τον πόνο μου για τα παραπάνω). Κάντε κι εσείς το ίδιο. Καλή μας διασκέδαση!

Για όσους δεν το γνωρίζουν η ηλεκτρονική διεύθυνση www.korinthos.gr αντιστοιχεί στην ιστοσελίδα του δήμου Κορινθίων. Η ιστοσελίδα είναι καλοφτιαγμένη, από χέρι που ξέρει τη δουλειά του και εκ πρώτης όψεως, η ποσότητα των πληροφοριών είναι ικανοποιητική (αν και η αισθητική και το γενικό στήσιμο παραπέμπει ευθέως σε άλλη γνωστή τοπική ιστοσελίδα, πράγμα που δηλώνει, το λιγότερο, έλλειψη φαντασίας). Με μιά δεύτερη ματιά όμως αποκαλύπτεται ότι παρά τον φαινομενικό πλούτο των πληροφοριών, απουσιάζουν οι πιό ουσιαστικές πληροφορίες για τον δημότη. Αυτές που θα βοηθούσαν να αναπτυχθεί η έννοια της κοινωνικής λογοδοσίας και έτσι να καταστεί αμφίδρομη η σχέση δήμου-δημοτών. Παράδειγμα: πού είναι τα στοιχεία όλων των προσλήψεων της τελευταίας τετραετίας; Πώς μπορώ να πληροφορηθώ την αξία των έργων σε ευρώ ανά ανάδοχο; (Ποιοί από τους υποψήφιους συνδυασμούς δεσμεύονται ότι θα παράσχουν δημόσια τέτοιου είδους πληροφορίες;) Θα μπορούσα να θέσω πολλά ακόμη τέτοια ερωτήματα. Αλλά γνωρίζω ότι δεν θα πάρω απάντηση. Για τον απλό λόγο πως η διαφάνεια ΔΕΝ ΣΥΜΦΕΡΕΙ. Από την άλλη μεριά, υποψήφιοι συνδυασμών είναι τόσο έτοιμοι να αγκαλιάσουν την όποια νέα ιδέα, που σου απαντούν καταφατικά πριν ακόμα καταθέσεις καλά-καλά την πρότασή σου (κάποιοι μάλιστα έχουν καταθέσει ήδη και τους μελλοντικούς μισθούς τους. Το υποπτευόμουν, αλλά τώρα είμαι σίγουρος: η μόνη δυνατή επανάσταση είναι αυτή των αστών!). Εδώ είμαστε και θα δούμε στο τέλος ποιός είναι σταθερός στις απόψεις του και ειλικρινής και ποιός καιροσκόπος και αρριβίστας.
Αλλά ας επιστρέψουμε στα της ιστοσελίδας του δήμου. Γιατί να μη μπορούμε να πληρώσουμε τα δημοτικά τέλη μέσω διαδικτύου; Γιατί να μη μπορούμε να εκδόσουμε τα πιστοποιητικά μας, να εγγραφούμε ή να διαγραφούμε από τα δημοτολόγια ή να βγάλουμε τις ατομικές μας άδειες επαγγελματικής δραστηριότητας, μέσω του διαδικτύου; Και επειδή δεν έχουν όλοι πρόσβαση στο διαδίκτυο, γιατί να μην υπάρχουν κατάλληλα e-kiosks σαν τα ATM των τραπεζών σε διάφορα σημεία της πόλης και των δημοτικών διαμερισμάτων, γι αυτές τις δουλειές; Είναι πολύ προχωρημένη η ιδέα αυτή ή είναι πολύ καθυστερημένοι οι δημοτικοί μας άρχοντες; Μπορεί πραγματικά, εγώ να ζώ σε έναν πλαστό, εικονικό κόσμο που κατασκεύασα μόνος μου και τον έφτιαξα έτσι ώστε να νιώθω ασφάλεια, και όλα αυτά να λέγονται απλά για λόγους ετεροκαθορισμού, αλλά ρε γαμώτο, δεν θα ήταν καλύτερη και πιό εύκολη η ζωή μας μ’αυτά; Δεν θα ήταν πιό διάφανη και πιό δημοκρατική η λειτουργία του δήμου;
Θυμάμαι πως σε μία εκδήλωση κατά την προεκλογική εκστρατεία για τις δημοτικές εκλογές του 2002, είχα καταθέσει την πρόταση για διενέργεια δημοτικών δημοψηφισμάτων. Είχα μάλιστα εξηγήσει πως θα μπορούσαν πολύ εύκολα να διενεργηθούν αν πληρώνοντας το λογαριασμό της ΔΕΥΑΚ, ψήφιζες κιόλας. Στο φάκελλο με το λογαριασμό θα μπορούσε να συμπεριληφθεί ενημερωτικό υλικό και το ψηφοδέλτιο, ώστε οι πολίτες να μη χρονοτριβούν. Φυσικά, κανείς δεν έδωσε την παραμικρή σημασία. Τώρα, το 2006, πρέπει να μιλήσω για e-voting ή καλύτερα να σωπάσω; Λοιπόν εγώ θα μιλάω, γιατί δεν απευθύνομαι σ’αυτούς που δεν θέλουν ν’ακούσουν, σ’αυτούς που πιστεύουν ότι τα ξέρουν όλα ενώ δεν ξέρουν τίποτα, σ’αυτούς που δεν μπαίνουν στο internet μήπως και χυμήξει στον υπολογιστή τους κανένας πράκτορας της Μοσάντ, οπότε ‘άσε καλύτερα’. Απευθύνομαι σε αυτούς που επειδή ακριβώς ακούνε, είναι σε θέση να ασκήσουν ουσιαστική κριτική, που ακριβώς επειδή μαθαίνουν συνέχεια, είναι αυτοί που θα αλλάξουν το αύριο, που ακριβώς επειδή δεν είναι φοβικοί, θα ονειρευτούν και θα ενσαρκώσουν την αυριανή καινοτομία.