MyStigma

1. Αρχική
2. Πολιτική
3. Υγεία
4. Πολιτισμός
5. Πόλη
6. About
7. Επικοινωνία

Η εφημερίδα Boston Globe δημοσίευσε στις 16 Οκτωβρίου, ένα άρθρο του καθηγητή κοινωνικής πολιτικής στο Harvard, Archon Fung. Το άρθρο πραγματευόταν την ιδέα του υποψήφιου για το χρίσμα των δημοκρατικών John Edwards για ένα Συνέδριο Πολιτών όπου εκατομμύρια αμερικανοί, μέσα από τα δημαρχεία όλης της χώρας, θα διαβουλεύονται κάθε δύο χρόνια με τους πολιτικούς για να τους συμβουλεύουν πάνω σε δύσκολα πεδία όπως η υγεία, η φτώχεια, η εξωτερική πολιτική. Απόσπασμα αυτού του άρθρου, μεταφράζω παρακάτω. Όχι μόνο γιατί με ενδιαφέρει μια τέτοια ιδέα, αλλά και γιατί με ενοχλεί η ολοένα και μεγαλύτερη λοιδορία που υφίσταται η έννοια της συμμετοχικής δημοκρατίας, δυστυχώς ακόμα και από -αυτοπροσδιοριζόμενους ως- προοδευτικούς πολίτες.

Γιατί, αλήθεια, πώς παράγονται οι ‘μεγάλες ιδέες’ της πολιτικής; Νομίζω, πως είναι ακριβώς μέσα στις μεγάλες σχολές των ανθρωπιστικών επιστημών που τίθενται τα θεμέλιά τους. Κατόπιν, αναλύονται, εξελίσσονται, αναπτύσονται με τον διεπιστημονικό διάλογο μέσα σε συνέδρια, ειδικά περιοδικά κτλ, αλλά και στις μεγάλες δεξαμενές σκέψης (think tanks). Σε ένα τρίτο στάδιο γίνονται αντικείμενο -διστακτικής και πειραματικής στην αρχή- εφαρμογής. Από την έννοια της διαβουλευτικής δημοσκόπησης των Fishkin και Luskin από το Austin του Texas (παράδειγμα προοδευτικού εργαλείου πολιτικής), μέχρι τα Personal Health Savings Accounts που εφαρμόστηκαν πρωτοπόρα στη Σιγκαπούρη (παράδειγμα συντηρητικού εργαλείου πολιτικής), όλες οι νέες ιδέες παράγονται με τον ίδιο τρόπο και περνούν από τα ίδια στάδια.

Συχνά παρατηρείται μια σύγχυση ανάμεσα σε αυτά τα εργαλεία πολιτικής και τα συνθήματα που θα ‘μιλήσουν’ στην καρδιά του πολίτη, θα ξυπνήσουν τον επαναστατικό του εαυτό και θα πολλαπλασιάσουν το κοινό αίσθημα για ανατροπές. Τις περισσότερες φορές όμως, δεν υπάρχει αναλογία. Το σύνθημα ‘Αλλαγή’ που συνέγειρε εκατομμύρια πολίτες στην ευρώπη το 1980, σήμαινε τα πάντα και τίποτα. Ο εκσυγχρονιστικός ορθολογισμός του Σημίτη που ενέπνευσε τα δυναμικά στρώματα της κοινωνίας μετά το 1996, επίσης. Το 1981 στη χώρα μας επικράτησε η ‘Αλλαγή’ αλλά όχι απαραίτητα και τα ιδεολογήματα που τη συνόδευαν όπως η έννοια του κοινωνικού ελέγχου. Αυτό καθόλου δε σημαίνει πως η σημαντική αυτή έννοια πρέπει σήμερα να αντιμετωπίζεται ως ξεπερασμένη, παρωχημένη ή κοινότυπη.

Αλλά ας μείνουμε προς το παρόν στην πρόταση του Edwards.

——————————————————————————————————

Η ιδέα ότι η κυβέρνηση θα έπρεπε να συνομιλεί άμεσα με τους πολίτες για πολιτικά ζητήματα και ότι οι πολίτες θα έπρεπε επίσης να συζητούν μεταξύ τους, έχει τη δυναμική να αναζωογονήσει την αμερικανική δημοκρατία. Η συμμετοχή των πολιτών μέσα από σημαίνοντα πολιτικά γεγονότα όπως ένα Συνέδριο Πολιτών, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τρεις κρίσιμες αστοχίες του πολιτικού συστήματος.

Πρώτον, οι πολίτες έχουν συχνά αντικρουόμενες αντιλήψεις, αντιφατικές προτιμήσεις, και παραπληροφορημένες απόψεις. Πολλοί θέλουν και χαμηλούς φόρους αλλά και καλά σχολεία, εξαιρετικό σύστημα υγείας και βελούδινους δρόμους. Οι καλά οργανωμένες διαβουλεύσεις μπορούν να παράσχουν στους πολίτες έγκυρη και ισορροπημένη πληροφόρηση και να τους βοηθήσουν να κατακτήσουν αυτό που ο Daniel Yankelovich ονόμασε σωστή «δημόσια κρίση». Μέσα από τη διαβούλευση, πολίτες με συγκρουόμενες προτεραιότητες και απόψεις μπορούν να εκτιμήσουν τους λόγους και τα επιχειρήματα της άλλης πλευράς.

Δεύτερον, το πολιτικό σύστημα παράγει πολλούς νόμους και πολιτικές που ωφελούν συγκεκριμένα συμφέροντα σε βάρος της πλειονότητας των αμερικανών: βιομήχανους έναντι καταναλωτών, επιχειρηματίες της παιδείας έναντι των σπουδαστών και των γονέων τους, ασφαλιστές και παρόχους ιατρικών υπηρεσιών έναντι των ασθενών και των οικογενειών τους και πολιτικούς έναντι των ψηφοφόρων. Με τους κανόνες που ρυθμίζουν τις εκλογές, οι ψηφοφόροι έχουν ένα κίνητρο να δημιουργήσουν ανταγωνιστικές εκλογές ώστε να κάνουν τους υποψηφίους να τους εκπροσωπούν καλύτερα. Οι πολιτικοί που κατέχουν αξιώματα, από την άλλη πλευρά, έχουν ένα ισχυρό κίνητρο να δημιουργήσουν τέτοιους κανόνες που να εξασφαλίζουν την επανεκλογή τους. Επειδή όμως τους κανόνες τους δημιουργούν οι πολιτικοί και όχι οι ψηφοφόροι, οι κοινοβουλευτικοί που επωάζουν την επανεκλογή τους, κερδίζουν 98 στις 100 φορές.

Τρίτον, οι αμερικανοί εμπιστεύονται όλο και λιγότερο το πολιτικό τους σύστημα, το οποίο βρίσκουν νόθο. Σε μια έρευνα το Μάρτιο του 2007, μόνο 34% των αμερικανών δήλωσε ότι πιστεύει πως η κυβέρνηση ‘νοιάζεται για το τι πιστεύουν άνθρωποι όπως εγώ’, ποσοστό που το 1987 ήταν στο 47%. Σύμφωνα με άλλη μελέτη, τον Ιούλιο του 2007, το ποσοστό των αμερικανών που πιστεύει ότι μπορεί να εμπιστεύεται την κυβέρνηση να κάνει το σωστό ‘σχεδόν πάντα’ ή ‘τις περισσότερες φορές’, μειώθηκε στο 24% από περίπου 75% πού ήταν νωρίς στη δεκαετία των ’60. Το 1969, μόνο 29% των αμερικανών πίστευαν ότι ‘ η κυβέρνηση έχει διαφθαρεί από μεγάλα συμφέροντα που ενδιαφέρονται μόνο για τον εαυτό τους’, σε αντίθεση με το ότι ‘λειτουργεί για το κοινό καλό’. Το 2004, το ποσοστό αυτό έφτασε το 56%.

Εάν καταστούν εξέχοντα και έγκυρα, τα Συνέδρια Πολιτών έχουν τη δυναμική να βοηθήσουν στην επανασυγκόλληση των σχέσεων των πολιτών με την κυβέρνηση και να αυξήσουν την εμπιστοσύνη στους κρατικούς θεσμούς. Εάν οι αμερικανοί μπορέσουν να διαβουλεύονται με ευαισθησία γύρω από κρίσιμα θέματα και οι πολιτικοί ηγέτες λαμβάνουν σοβαρά υπόψιν τα λεγόμενά τους, αυτό θα είναι μια προφανής επιβεβαίωση ότι η κυβέρνηση πραγματικά νοιάζεται γι αυτό που σκέφτονται οι απλοί πολίτες.

Δανείζομαι σήμερα λίγο από τη δουλειά της -εξαιρετικής σε κάθε περίπτωση- Rosaire Appel, για τις ανάγκες αυτού του ποστ. Ο λόγος είναι εδώ: οι φίλοι μου γνωρίζουν πως έχω χαρακτηρίσει εδώ και πολύν καιρό τον Βαγγέλη Βενιζέλο ως ‘transit’. Ο λόγος είναι ότι μου θύμιζε πάντα τις αίθουσες transit των αεροδρομίων. Όλοι περνούν από εκεί αλλά κανείς δε μένει. Το γιατί θα πρέπει να αναζητηθεί στην ψυχοσύνθεση του ιδίου του πρωταγωνιστή μας. Ο ΒΒ είναι καταρχάς μια έντονη, ισχυρή, δομημένη προσωπικότητα και σαν τέτοια, κατακτά εύκολα τον αρχικό σεβασμό (άρα, όλοι, ή εν πάσει περιπτώσει πολλοί, θα πάνε, αρχικά, προς τα εκεί). Άνθρωπος ιδιαίτερα ικανός στο one-man show, αποδεικνύεται όμως ισχνός και αδέξιος στη συλλογική δουλειά. Έχει συνηθίσει να παρασέρνει ό,τι βρίσκεται γύρω του, γιατί μέσα από αυτήν την παιδική θα έλεγα και ιδιότυπη ‘αθλοπαιδιά’, εισπράττει την αυτοεκτίμησή του. Συνθλίβοντας με το βάρος του όποιον βρίσκεται δίπλα του, άρα και αυτούς που αρχικά συνελήφθησαν από τον αναμφισβήτητο μαγνητισμό του, προκαλεί τη φυγή τους και έτσι, μοιάζει καταδικασμένος σε μια πολιτική ερημία για την οποία είναι εξ’ ολοκλήρου υπεύθυνος ο ίδιος.
Ο τρόπος που χθες παραβίασε την αποφασισμένη στρατηγική της πλευράς του και παρασύρθηκε σε εξαιρετικά βλαπτικές για τον ίδιο και την υποψηφιότητά του δηλώσεις, αποκαλύπτουν, μεταξύ άλλων, πως ο άνθρωπος αυτός δεν είναι team worker. Οι ιοβόλες δηλώσεις Λοβέρδου, ενός δηλαδή εκ των σημαντικότερων υποστηρικτών του, απλά προαναγγέλουν την καταδίκη του σε πολιτική μοναξιά, δηλαδή σε ουσιαστικό παραγκωνισμό από τις πρωτεύουσες, vip θέσεις της πολιτικής. Το θέμα είναι πόσο θόρυβο είναι διατεθειμένος να κάνει μετά την αναγγελία της ποινής του. Πάντως, θα είναι ‘θόρυβος’, αλλιώς artifact.

Το παρακάτω άρθρο μου, πρωτοαναρτήθηκε στο diablog, στις 12 Νοεμβρίου 2006. Ξαναδιαβάζοντάς το, το βρήκα επίκαιρο. Έκανα μία-δύο ελλάσσονες διορθώσεις και νάτο!
————————————————————————————————-

Όταν ανακαλύφθηκε και κατασκευάστηκε η πρώτη τηλεφωνική συσκευή, ήταν αναμφισβήτητα ένα τεχνολογικό επίτευγμα. Η λειτουργική της όμως αξία ήταν μηδενική. Γιατί δεν υπήρχε δεύτερη. Πού να τηλεφωνήσει ο ιδιοκτήτης της; Έπρεπε να συμβούν δύο πράγματα. Πρώτα να πολλαπλασιαστούν οι συσκευές, όσο περισσότερες τόσο το καλύτερο. Και δεύτερον, και εξίσου σημαντικό, έπρεπε να δημιουργηθούν τηλεφωνικοί κατάλογοι για να μπορεί κανείς να βρίσκει το νούμερο της συσκευής του ανθρώπου που ήθελε να καλέσει. Μόλις οι προϋποθέσεις αυτές εκπληρώθηκαν σε ικανό βαθμό, η αξία της εφεύρεσης εκτινάχθηκε στα ύψη. Το φαινόμενο ονομάστηκε ‘network effect’ και έκτοτε έχει επαναληφθεί πλειστάκις.

Τελικά, είναι το δίκτυο που προσδίδει την αξία και τη δυναμική στις καλές ιδέες. Αυτή τη γνωστή εδώ και πολλές δεκαετίες αλήθεια, φαίνεται να παραγνωρίζει η ηγεσία του σημερινού ΠΑΣΟΚ. Πώς αλλιώς να ερμηνεύσει κανείς την αδιαφορία της για αυτούς που είναι φορείς παρόμοιων και ανάλογων με αυτήν ιδεών;

Όταν ο Γιώργος Παπανδρέου ανέλαβε την προεδρία του κινήματος εμπλούτισε την ιδεολογική δεξαμενή αυτού με έννοιες που το έφεραν σε αρμονία με την παγκόσμια πρωτοπορία στο χώρο της κεντροαριστεράς. Για παράδειγμα, οι έννοιες της συμμετοχικής δημοκρατίας και της κοινωνικής λογοδοσίας, ενώ βρίσκονται στο επίκεντρο των σύγχρονων, παγκόσμιων, κεντροαριστερών αναζητήσεων, απουσίαζαν από το πολιτικό λεξιλόγιο της “προ-ΓΑΠ” εποχής. Ο πολιτικός αυτός λόγος, είτε συναντήθηκε με φορείς του που δεν είχαν τη δυνατότητα να τον επιβάλλουν νωρίτερα (όπως ο ίδιος ο ΓΑΠ πριν γίνει πρόεδρος), είτε έπεισε για την ορθότητά του, πολλούς. Όσο όμως περισσότερους πείθει, τόσο η πιθανότητα οι ιδέες αυτές να γίνουν κάποτε πραγματικότητα, αυξάνει. Αλλά αν όλοι αυτοί δεν σχηματίσουν μια ταξινομημένη βάση δεδομένων, ένα δίκτυο με ονόματα και επώνυμα, έναν εικονικό ‘τηλεφωνικό κατάλογο’, τίποτα δεν θα γίνει. Κάποιοι θα ερμηνεύσουν την αλληγορική πρόταση δημιουργίας ‘τηλεφωνικού καταλόγου’ ως διχαστική προσπάθεια συγκρότησης ιδιότυπων ‘στρατευμάτων’ εντός του κινήματος, δηλαδή ως προσπάθεια ελέγχου (αν όχι άλωσης) του κινήματος. Βλακείες! Γιατί η τάση της συσπείρωσης γύρω από μιά πλατφόρμα, είναι εγγενής στην πολιτική ζωή και δράση. Γι αυτό άλλωστε υπάρχουν κόμματα! Στα δε κόμματα εξουσίας, ως πολυσυλλεκτικά, είναι φυσικό να υπάρχουν επιμέρους τάσεις. Όταν αυτές εκφράζουν πολιτικές ιδέες και δεν συνιστούν συσπειρώσεις άλλων συμφερόντων, κυρίως οικονομικών, τότε εμπλουτίζουν την ιδεολογική δεξαμενή και άρα και τη συνολική δυναμική του κόμματος.
Ακόμη περισσότερο, τα σύγχρονα ρεύματα ιδεών, ενώ οντολογικά ανήκουν στον ίδιο ποταμό (του Ηράκλειτου) με τα παλιότερα, είναι αυτά που έχουν την ευθύνη να βρουν τις νέες διεξόδους. Αλλά σήμερα έχουμε κατακλυστεί είτε από απομεινάρια παλιών ρευμάτων, είτε από ομαδούλες θλιβερών παραγοντίσκων συνασπισμένων γύρω από κάποιον αδιάφορο βουλευτή ή πολιτευτή. Το μόνο αντικείμενο όλων αυτών είναι η δική τους πολιτική λαθροβίωση και σε καμία περίπτωση ο θρίαμβος των ιδεών. Όλοι αυτοί ακυρώνουν, όχι μόνο τον πολιτικό λόγο του ΓΑΠ, αλλά και αυτόν τον ίδιο.

Ο Γιώργος Παπανδρέου έχει αναμφισβήτητες πολιτικές ποιότητες και ορατά πολιτικά ελαττώματα, όπως ΟΛΟΙ οι ηγέτες άλλωστε. Το αν το mix ποιοτήτων και ελαττωμάτων είναι συμβατό με τις συγκυρίες θα το δείξει η ιστορία και σε καμία περίπτωση δεν είναι αντικείμενο του παρόντος άρθρου. Το, κατά τη γνώμη μου, σφάλμα του να αγνοείς τους πολλαπλασιαστές του πολιτικού σου λόγου, είναι σήμερα το αντικείμενό μου. Γιατί αν ο ΓΑΠ θελήσει να κάνει αύριο ένα ταξίδι στα Κύθηρα, ξέρει άραγε σε ποιόν να τηλεφωνήσει εκεί;

Ο νόμος 1397 του 1983, ο ιδρυτικός δηλαδή του Εθνικού Συστήματος Υγείας, είναι ένα από τα σημαντικότερα και προοδευτικότερα νομοθετήματα της πρώτης κυβερνητικής τετραετίας του ΠΑΣΟΚ. Τότε που το όραμα της αλλαγής ήταν ακόμη ζεστό και κάποιοι άγνωστοι πολιτικοί έδιναν τον καλύτερο εαυτό τους για να το κάνουν πράξη. Εν προκειμένω, ο Παρασκευάς Αυγερινός. Ο νόμος αυτός θεσμοθετούσε μια σειρά εννοιών, πρωτοποριακών για την εποχή του: η υγεία κοινωνικό αγαθό και όχι εμπόρευμα, η αποκέντρωση των υπηρεσιών, η ισότητα στην πρόσβαση, ο κοινωνικός έλεγχος της περίθαλψης και άλλες. Ο 1397 δεν υλοποιήθηκε ποτέ σε όλη του την έκταση, βιάζοντας την επιθυμία του νομοθέτη και βλάπτοντας έτσι το συμφέρον της δημόσιας υγείας, έστω και αν η τμηματική εφαρμογή του συνιστούσε ήδη μια μικρή επανάσταση με έντονα θετική προστιθέμενη κοινωνική αξία.
Αυτό που σήμερα τραβά το ενδιαφέρον είναι αυτό που το 1983 λεγόταν κοινωνικός έλεγχος και σήμερα λέγεται κοινωνική λογοδοσία. Στα άρθρα 3,4,6,7 και 9 καθιερώνεται η κοινωνική λογοδοσία μέσω της περιφερειακής συγκρότησης και της σύνδεσης με τις τοπικές κοινωνίες, τόσο άμεσα με τη συμμετοχή εκπροσώπων των Τοπικών Ενώσεων Δήμων και Κοινοτήτων, όσο και εμμεσότερα, μέσω εκπροσώπων της ΚΕΔΚΕ (για όποιον ενδιαφέρεται, ανέβασα το νόμο εδώ –> δεξί κλικ –> αποθήκευση ως). Ασχολούμαι με αυτό, λόγω του απαξιωτικού σχολιασμού που τυγχάνουν οι ιδεολογικές θέσεις του Γιώργου Παπανδρέου από κάποιους πολιτικούς ηρακλειδείς με μέγεθος μικρογραφίας. Άκουσα πρόσφατα, αποτυχόντα τέως βουλευτή, δια ζώσης αλλά και τηλεοπτικά (τοπικό κανάλι) να χαρακτηρίζει την ιδεολογία της τελευταίας τριετίας ‘κοσμοπολιτικό υπερπροοδευτισμό’, φέρνοντας το παράδειγμα της κοινωνικής λογοδοσίας. Δεν θα σταθώ στην αντιφατική και άκυρη νοηματικά έκφραση που επέλεξε, μια έκφραση μηδενικού νοήματος, θα σταθώ στο γεγονός ότι ο ίδιος, ως πολιτικός και παρά το ότι είναι γιατρός, αποδεικνύεται ότι συναντήθηκε μεν με τις έννοιες αυτές από πολύ παλιά, αλλά δεν γνωρίστηκε ποτέ μαζί τους, δεν τις κατέκτησε, δεν καταγράφηκαν στο πολιτικό του συνειδητό. Αυτός αλλά και άλλοι σήμερα, τοποθετούμενοι απέναντι στις έννοιες αυτές, δεν αποδεικνύουν παρά το ότι υπήρξαν προϊόντα ενός πολιτικού εργαστηρίου όπου δεν πρυτάνευαν το ήθος και οι ιδέες, αλλά ο κυβερνητισμός και οι προσωπικές στρατηγικές. Κι αν δεν γεννήθηκαν μέσα σ’ αυτόν τον κομματικό σωλήνα, ανδρώθηκαν μέσα σ΄αυτόν.
Τι αντιπροσωπεύουν σήμερα τέτοια στελέχη; Ποιες εγγυήσεις μας παρέχουν για το μέλλον; Πώς αυτό που δεν κατάλαβαν εδώ και δύο δεκαετίες, θα γίνει τώρα κτήμα τους;

Μην κοροϊδευόμαστε. Το διακύβευμα για το ΠΑΣΟΚ δεν είναι αν θα επιστρέψει σύντομα ή όχι στην εξουσία. Αυτό ενδιαφέρει μόνο όσους ζούσαν από το ‘καθεστώς ΠΑΣΟΚ’ και που τώρα είναι όλοι, συντεταγμένα στρατευμένοι ενάντια στο Γιώργο Παπανδρέου. Το διακύβευμα είναι να βρει η παράταξη τις κοινωνικές της ρίζες, να ξαναπιάσει το νήμα των οραμάτων μιας κοινωνίας ριζικά διαφορετικής από αυτήν του ’70 και του ’80. Άκουσα με ενδιαφέρον, αλλά δεν μπορώ να πω και με έκπληξη, τον Βαγγέλη Βενιζέλο να λέει ότι δεν υπάρχει ‘δίκαιη κοινωνία’, μόνο δικαιότερη. Τεχνικά, έχει δίκιο. Αλλά η ‘Δίκαιη Κοινωνία’, είναι το όραμα που είναι απαραίτητο για να συναθροιστούν οι αναγκαίες κοινωνικές δυνάμεις, ώστε να προκύψει τελικά μια δικαιότερη κοινωνία. Αρνούμενοι το όραμα, ευνουχίζουμε την κοινωνική δυναμική, εξισωνόμαστε με τους κλητήρες της ιστορίας, τους διεκπεραιωτές της διαχείρισης, τους ηθοποιούς μιας κάποιας μεταρρυθμιστικής παράστασης χωρίς ήθος, τις μαριονέτες του σημαίνοντος αλλά ποτέ του σημαινομένου.
Ας γίνω όσο πιο σαφής μπορώ: γνήσιο προοδευτικό όραμα χωρίς κοινωνική λογοδοσία, χωρίς συμμετοχική δημοκρατία, χωρίς οριζόντια διαβούλευση, δεν υπάρχει. Και οι έννοιες αυτές, όπως απέδειξα με το παράδειγμα του ιδρυτικού νόμου του ΕΣΥ, βρίσκονται βαθιά καταγεγραμμένες μέσα στο γονιδίωμα του κινήματος, που για να κερδίσει το μέλλον του, πρέπει να αποβάλλει τις καθεστωτικές και τις κρατικιστικές του ‘ουλές’.

Στον ιστοτόπο PoliticalCompass.org, μπορεί κανείς να απαντήσει σε 6 ενότητες ερωτήσεων και να πάρει μια εικόνα της θέσης του στο πολιτικό κάδρο. Το τελευταίο συνίσταται από δύο κάθετους μεταξύ τους άξονες. Ο οριζόντιος απεικονίζει τη γνωστή, βαρετή, διάκριση αριστερά-δεξιά, με τους κομμουνιστές στο αριστερό άκρο και τους ακροδεξιούς στο δεξιό, ενώ ο κάθετος κυμαίνεται μεταξύ του ελευθεριακού (libertarian) στο κάτω άκρο και του αυταρχικού στο άνω, με τους αναρχικούς και τους φασίστες να καταλαμβάνουν τα άκρα. Η προσθήκη του κάθετου άξονα είναι εξαιρετικά σημαντική γιατί ταξινομεί ένα πολύ σπουδαίο θέμα που δεν τοποθετείται επί του γνωστού άξονα δεξιά-αριστερά, και είναι τα ατομικά δικαιώματα και ελευθερίες (που οι κομμουνιστές καταπατούν εξίσου με τους ακροδεξιούς). Σκεφθείτε: έννοια συνόρων, πατριωτισμός, θρησκευτική ελευθερία, διάκριση εκκλησίας-κράτους, ελευθερία της έκφρασης (θυμηθείτε την απόσυρση από τον Βενιζέλο, ως υπουργού πολιτισμού, ζωγραφικού πίνακα που ενοχλούσε τους αυταρχικούς θρησκευτικούς κύκλους), και τα τοιαύτα.
Έκανα λοιπόν και εγώ το τεστ και να τα αποτελέσματα:

Παρεμπιπτόντως, πάνω σε αυτό το αρκετά γνωστό μοτίβο, ο reality-tape έκανε καλή δουλειά, τοποθετώντας τα ελληνικά πολιτικά κόμματα αλλά και σημαντικά στελέχη του ΠΑΣΟΚ στο κάδρο. Επίσης καλό (αν και πονηρά γερμένο υπερ της ΦΣ), είναι και το σχετικό βιντεάκι του Σπύρου Ντόβα για τη Φιλελεύθερη Συμμαχία.

Ο κύριος Βενιζέλος μίλησε στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ για προσπάθεια υφαρπαγής ψήφων από τον πρόεδρο, Γιώργο Παπανδρέου. Αλλά πώς γίνεται, όταν υπάρχει ακέραια δημοκρατική διαδικασία, να υφαρπαγούν ψήφοι, αυτό ούτε η συνταγματική μεγαλειότης του δεν μπορεί να εξηγήσει. Γιατί αν η ψήφος ήταν φανερή, θα το καταλάβαινα. Αν τα ψηφοδέλτια ήταν ροζ και λευκά, πάλι θα το καταλάβαινα (κάτι σχετικό θυμάμαι άλλωστε). Αλλά με κρυφή ψήφο να υπάρξει υφαρπαγή, απλά ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ. Τελικά, μάλλον είχε δίκιο ο ‘πρύτανης’ των συνταγματολόγων, Αριστόβουλος Μάνεσης, όταν έγραφε για τον κύριο Βενιζέλο: “το γεγονός ότι υπήρξε μαθητής μου με έκανε να ελπίζω ότι θα μπορούσα να αναμείνω εκ μέρους του περισσότερο μέτρο στην προπέτεια και ολιγότερη μετριότητα στα νομικά του.“
Τώρα, γιατί τα ΜΜΕ αποφεύγουν να θίξουν αυτό το θέμα και υπερθεματίζουν προκλητικά περί την κίνηση του προέδρου (αγνοώντας επίσης προκλητικά την εκπληκτική ομιλία του), μάλλον καταλαβαίνετε όλοι γιατί.

Chris Leslie and Nigel Keohane

Η τοπική αυτοδιοίκηση (ΤΑ) θα αντιμετωπίσει πολυάριθμες προκλήσεις στα επόμενα 10 με 15 χρόνια. Όμως, πολύ λίγα είναι αυτά που απαιτούν μεγαλύτερη ακρίβεια στην αντιμετώπισή τους από την εξασφάλιση μια αξιόλογης και χαρισματικής ομάδας ανθρώπων, ικανής να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις επιτυχώς.
Η ΤΑ είναι ο μεγαλύτερος εργοδότης στη Αγγλία παρέχοντας εργασία στο 12,6% του εργατικού δυναμικού της χώρας. Επιπροσθέτως, μέσα από τους δασκάλους, κοινωνικούς λειτουργούς και άλλες ομάδες εργαζόμενων το προσωπικό των τοπικών φορέων διαδραματίζει έναν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στην κοινωνία. Με αυτή τη λογική, η ΤΑ έχει αναλάβει την ευθύνη να συνεισφέρει σημαντικά στην λειτουργία της τοπικής κοινωνίας.
Σαν εργοδότες, οι τοπικές αρχές καλύπτουν όλο το εύρος της χώρας. Επίσης καλύπτουν και το μεγαλύτερο φάσμα διαφορετικών ειδικοτήτων από πολιτικούς μηχανικούς, μέχρι εργαζόμενους στην υγεία, δασολόγους, εργαζόμενους στη συντήρηση αυτοκινητοδρόμων αλλά και στη διαχείριση των απορριμμάτων.

Ποιές είναι οι σύγχρονες προκλήσεις και δυσκολίες;

Η ΤΑ είναι αντιμέτωπη με μια ωρολογιακή βόμβα, την ηλικία του εργατικού δυναμικού. Επομένως, η παρούσα κατάσταση πρέπει να προβληματίσει όχι μόνο τους υπεύθυνους των τοπικών αρχών ή τους υπεύθυνους του προσωπικού, αλλά όλους όσους εργάζονται σε αυτόν τον τομέα αλλά και όλους τους πολίτες. Εάν εξαιρέσουμε του δασκάλους, 31% όλου του εργατικού δυναμικού είναι πάνω από 50 ετών, συγκριτικά με το 24% της ευρύτερης οικονομίας. Η αναλογία των εργαζόμενων κάτω από των 25 ετών είναι 7% σε σύγκριση με το 17% της ευρύτερης οικονομίας.
Υπάρχουν λοιπόν προφανείς δυσκολίες που συνδέονται με ένα εργατικό δυναμικό που όλο και μεγαλώνει αλλά και με ζητήματα που άπτονται της υγείας και των ικανοτήτων ενός τέτοιου πληθυσμού. Όμως το πιο σημαντικό ζήτημα είναι το γεγονός ότι το 31% του δυναμικού θα πρέπει να συνταξιοδοτηθεί μέσα στα επόμενα 15 χρόνια. Τα τελευταία χρόνια πολλές τοπικές υπηρεσίες έχουν χάσει πολύτιμη γνώση και εμπειρία πληρώνοντας μαζί και ένα σημαντικό κόστος. Μαζί με αυτή τη μαζική συνταξιοδότηση των εργαζομένων που έγινε τα τελευταία χρόνια χάθηκε και μια σημαντική συλλογική γνώση και εμπειρία.
Είναι λοιπόν κατανοητό ότι υπάρχει μια αυξανόμενη ανησυχία μεταξύ της ΤΑ και της κεντρικής κυβέρνησης, ως προς το πώς η πρώτη θα μπορούσε να επανδρώσει και να κρατήσει στις τάξεις της, ταλαντούχο προσωπικό για το μέλλον. Ήδη το 2004, η Ένωση Εργαζομένων προειδοποιούσε ότι έπρεπε να αυξηθεί το μόλις 8% των υπαλλήλων που είναι κάτω των 25 ετών, για ν’ αποφευχθεί η κρίση. Το I&DeA (Improvement and Development Agency for local government) επεσήμανε φέτος την έλλειψη ικανοτήτων στην ΤΑ. Ταυτόχρονα, μια πρόσφατη έρευνα κατέδειξε δυσκολίες στην ανεύρεση αλλά και τη συγκράτηση εξειδικευμένου προσωπικού για διοικητικές θέσεις, στο 87% των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ). Αυτή είναι μια πολύ ανησυχητική στατιστική.
Όταν μάλιστα συνυπολογίσει κανείς τη συνολική μείωση του εργατικού δυναμικού και την ύφεση στην οικονομία της χώρας, η ανάγκη για δράση καθίσταται ακόμη πιό επιτακτική. Από το 2002 ως το 2012, οι ανάγκες του ιδιωρικού τομέα για διευθυντικά στελέχη και managers θα φτάσει τα 2,2 εκατομμύρια, με την παροχή υπηρεσιών να αντλεί μόνη της το 60% αυτών. Άρα, η ζήτηση θα αυξηθεί ειδικά για τον τομέα που η ΤΑ αναζητεί περισσότερο. Ακόμη χειρότερα, το εργατικό δυναμικό ‘πρώτης διαλογής’ (24-49 ετών) αναμένεται να μειωθεί σε όλες τις περιοχές της χώρας.
Και δεν πρέπει να ξεχνάμε το οικονομικό πεδίο επί του οποίου οφείλουν να ανευρεθούν οι ζητούμενες λύσεις. Μέχρι το τέλος του 2007-08, οι ΟΤΑ θα πρέπει να έχουν παράξει ανταποδοτικές υπηρεσίες αξίας 4,3 δις λιρών, με τις προβλέψεις των δαπανών να είναι καθηλωμένες περισσότερο από ποτέ.
Λοιπόν, πώς θα αντιμετωπιστούν αυτές οι πιέσεις; Ένα μόνο παράδειγμα είναι αρκετό για να φωτίσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ΟΤΑ. Ένα επαρχιακό δημοτικό συμβούλιο (ΔΣ) έπρεπε να ανταποκριθεί στη συνταξιοδότηση του μισού διευθυντικού προσωπικού του, εντός 6 μηνών. Το μπλέξιμο χειροτέρεψε από την έλλειψη θέλησης και ικανοτήτων των υπόλοιπων υπαλλήλων για να πάρουν τις θέσεις των αποχωρούντων. Για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα, το ΔΣ υπέγραψε ένα μεσοπρόθεσμο συμβόλαιο με εταιρεία συμβούλων για να ανευρεθούν και να προσληφθούν νέα στελέχη. Αλλά αυτή η πρακτική δεν μπορεί να είναι συνολική λύση γιατί δεν αυξάνει τη δεξαμενή από την οποία αντλούνται αυτά τα στελέχη, αν και βοηθά στην επιλογή των καλύτερων.

Γιατί η τοπική αυτοδιοίκηση αντιμετωπίζει αυτά τα προβλήματα και τι πρέπει να κάνει;

Λίγοι θα αρνούνταν ότι η πρόκληση για τους ΟΤΑ είναι περισσότερο σύνθετη από την αντίστοιχη άλλων, μεγάλων δημόσιων οργανισμών: το εργατικό της δυναμικό είναι γεωγραφικά διασκορπισμένο, σε αντίθεση με αυτό της κεντρικής διοίκησης ή των αστικών υπηρεσιών.
Παρά ταύτα, η εξήγηση του προβλήματος βρίσκεται στην έννοια της αντίληψης: αυτο-αντίληψη και αντίληψη των άλλων. Το βαθύτερο αίτιο είναι δύσκολο να απομονωθεί – μάλλον έγκειται στην αμαύρωση της έννοιας του δημόσιου υπάλληλου κάπου στη δεκαετία του ’80. Όμως το ουσιαστικό πρόβλημα είναι ότι οι ΟΤΑ αδυνατούν να προσελκύσουν τα ταλέντα που χρειάζονται. Μια πρόσφατη μελέτη βρήκε ότι μόνο το 10% από τα υψηλόβαθμα στελέχη των ΟΤΑ, δεν προέρχονται από αυτούς.
Οι ΟΤΑ έχουν αυξήσει δραματικά την επίδοσή και την αποτελεσματικότητά τους τα τελευταία 10 χρόνια ξεπερνώντας άλλους δημόσιους οργανισμούς ακόμα και οργανισμούς του ιδιωτικού τομέα. Παρ’ όλα αυτά δεν υπάρχει μια αντίστοιχη μεταστροφή των πολιτών σ’ αυτή τη νέα πραγματικότητα.
Επομένως, μέρος της λύσης αυτού του ζητήματος είναι η αποκατάσταση της φήμης των ΟΤΑ – μια αποστολή η οποία είναι ήδη καθ’ οδόν. Οι ΟΤΑ προσπαθούν συλλογικά να δομήσουν μια φήμη που να τους αντιστοιχεί σαν αποτελεσματικοί, καινοτόμοι και προνοητικοί οργανισμοί. Εν τούτοις, πρέπει να πάμε ένα βήμα παρακάτω και η επιστημονική έρευνα να δείξει στους ΟΤΑ πού ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα τους ώστε αυτοί στη συνέχεια να καταλάβουν πώς μπορούν να προσελκύσουν νέα ικανά στελέχη.
Όπως γνωρίζουμε οι ΟΤΑ είναι σε δεσπόζουσα θέση για να συνεισφέρουν στην τοπική κοινωνία και να έχουν σημαντική επίδραση στη ζωή των πολιτών. Αυτή η προοπτική θα πρέπει -και σε πολλές περιπτώσεις το καταφέρνει- να συναρπάζει άτομα με έντονη συλλογική συνείδηση ώστε να προσφέρουν στο κοινωνικό σύνολο. Ένα σημαντικό στοιχείο επομένως είναι πώς οι ΟΤΑ μπορούν να πουλήσουν αυτό που έχουν να προσφέρουν.
Από την άλλη μεριά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ΟΤΑ παραδοσιακά έχουν αποτύχει να επενδύσουν στο μελλοντικό εργατικό τους δυναμικό καθώς και σε μια χαρισματική διαχείριση αυτού του δυναμικού. Ενώ ο ιδιωτικός τομέας έχει οργανωθεί ώστε να προσελκύσει νέους πτυχιούχους και να τους προετοιμάσει για μακροχρόνια απασχόληση, οι ΟΤΑ συνήθως στηρίζονται σε ανεπίσημους μηχανισμούς διαχείρισης ταλέντων. Αυτές οι διαδικασίες ταιριάζουν περισσότερο σε μια απαρχαιωμένη αντίληψη περί εργασιακής ηθικής αλλά και σε οργανισμούς μικρότερου μεγέθους όπως ήταν οι ΟΤΑ παραδοσιακά.
Οι ΟΤΑ χρειάζεται να επανεξετάσουν πώς στρατολογούν αλλά και πώς διαχειρίζονται τα ταλέντα. Η πρώτη πρόκληση που αντιμετωπίζουν είναι πώς μπορεί κάποιος να στρατολογήσει τους σωστούς ανθρώπους. Παραδοσιακά, οι ΟΤΑ έχουν στηριχτεί σε έναν συνδυασμό από κίνητρα, όπως σύνταξη και εργασιακή ασφάλεια. Αλλά γίνεται όλο και περισσότερο σαφές ότι οι ΟΤΑ πρέπει να γίνουν περισσότερο έμπειροι και ελκυστικοί στους νέους πτυχιούχους. Επίσης, πρέπει να αξιολογήσουν ποια είναι τα ενδιαφέροντα της νέας γενιάς των ηγετών και τι είδους αμοιβές θα τους δελέαζαν.
Επιπλέον, υπάρχει μια αποτυχημένη διαχείριση του υπάρχοντος εργατικού δυναμικού από τους ΟΤΑ. Λίγο λιγότεροι από τους μισούς εργαζόμενους στη Μεγάλη Βρετανία (47%) είναι ευχαριστημένοι με την πρόοδο της καριέρας τους. Ταυτόχρονα, το 38% των εργαζομένων στους ΟΤΑ υποδεικνύουν την έλλειψη συνεχιζόμενης εξέλιξης ή κάποιου νέου ρόλου που θα μπορούσαν να αναλάβουν, σαν τα μεγαλύτερα εμπόδια της προόδου τους.
Για να το τοποθετήσουμε μετριοπαθώς, οι ΟΤΑ αντιμετωπίζουν μια δύσκολη πρόκληση.
Δεν είναι όμως πρόδηλο ότι κάποιοι εύρωστοι μηχανισμοί έχουν στηθεί για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Αυτό δεν μπορεί να αποδοθεί σε έλλειμμα φιλοδοξίας. Η στρατηγική αμοιβών και εργατικού δυναμικού (Pay & Workforce Strategy) του υπουργείου Κοινοτήτων και Τοπικής Αυτοδιοίκησης το 2004, τέθηκε για να επιτύχει τον τολμηρό στόχο του «να εξασφαλίσουμε ότι η ΤΑ στην Αγγλία έχει το σωστό αριθμό προσώπων, στις σωστές θέσεις, με τα σωστά προσόντα ώστε να παράξουν καλύτερες υπηρεσίες με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και περισσότερο εστιασμένες στον αποδέκτη».
Σαν συνέπεια αυτού, τα ΔΣ παροτρύνθηκαν να θεωρήσουν ολιστικά το εργατικό τους δυναμικό, εισάγοντας πολιτικές ανθρώπινων πόρων και σχέδια διαχείρισης δυναμικού.
Αλλά πώς μπορούν οι ΟΤΑ πράγματι να χτίσουν πάνω σε αυτά τα θεμέλια; Αρχικά, θα μπορούσαν να επωφεληθούν μελετώντας τις μεταρρυθμίσεις σε άλλους δημόσιους οργανισμούς. Η κεντρική κυβέρνηση θεσμοθέτησε ένα πρόγραμμα διαχείρισης ταλέντων για απόφοιτους που θέλουν να κάνουν καριέρα στο δημόσιο τομέα και το συμπλήρωσε με πολιτικές αμοιβών συνδεόμενων με την απόδοση των υπαλλήλων καθώς και μία σειρά άλλων προσόντων. Εν τω μεταξύ, το ΕΣΥ επίσης υπέστη ριζική αναμόρφωση, η οποία ευθυγράμμισε τις αμοιβές με τις εκμοντερνισμένες υπηρεσίες που τώρα αυτό παράγει. Ενώ λίγοι αμφιβάλλουν ότι αυτά είναι ορόσημα στο δρόμο για τον εκσυγχρονισμό των δημόσιων υπηρεσιών, ακόμη λιγότεροι αμφισβητούν ότι αυτό το δρόμο πρέπει να ακολουθήσουν και οι ΟΤΑ.
Καθαρές ευκαιρίες εμφανίζονται στον ορίζοντα για την ΤΑ: μια δημογραφική έκρηξη υποδηλώνει ότι μέχρι το 2015 θα υπάρχουν 500.000 περισσότεροι άνθρωποι ηλικίας 15-24 ετών. Αυτό προσθέτει στις πλάτες της ΤΑ ένα ακόμη μεγαλύτερο βάρος, να προσελκύσει ταλαντούχα άτομα και να γίνει πολύ πιό ικανή στην πρόγνωση των αναγκών των δημοτών αλλά και στην ανταπόκρισή της σε αυτές τις ανάγκες. Κατά παρόμοιο τρόπο, η ΤΑ πρέπει να χρησιμοποιήσει καλύτερα τον αυξημένο αριθμό εθνοτικών μειονοτήτων, να βρεί ρόλους για τα άτομα με ειδικές ικανότητες και να αξιοποιήσει πλήρως το ταλέντο των γυναικών. Προς το παρόν οι γυναίκες έχουν πολύ φτωχή αντιπροσώπευση στα υψηλότερα κλιμάκια, συνιστώντας μόλις το 25% του 5% των υψηλότερα αμοιβόμενων υπαλλήλων.
Εντούτοις, αυτές δεν είναι απλές ευκαιρίες, είναι ανάγκες: χτίζοντας ένα πιό αντιπροσωπευτικό της κοινωνίας εργατικό δυναμικό, η ΤΑ μπορεί στη συνέχεια να προσεγγίσει περισσότερο την κοινωνία, να πληροφορείται καλύτερα γι αυτήν και να ανταποκρίνεται ορθότερα στις ανάγκες της.
Η αντιμετώπιση αυτών των θεμάτων όμως δεν είναι παρά το ήμισυ του προβλήματος. Για να κοιτάξει κατάματα το μέλλον, η ΤΑ πρέπει να καταλάβει πώς σκοπεύει να λειτουργήσει και τι ικανότητες θα απαιτούνται σε δέκα χρόνια από τώρα.

Μια εικόνα του Μέλλοντος

Αν η ΤΑ έχει εγγενείς αδυναμίες να προσελκύσει και να διατηρήσει ταλαντούχους υπαλλήλους στις τάξεις της, αντιμετωπίζει επίσης το πρόσθετο πρόβλημα να καταλάβει με ακρίβεια τι είδους προσόντα απαιτούνται για να λειτουργήσει σε ένα διαφορετικό περιβάλλον.
Σε συνέχεια του κυβερνητικού κειμένου αρχών για την ΤΑ, πολλά γράφτηκαν για ένα νέο κλίμα στην ΤΑ – για τη διαμόρφωση μιας νέας θέσης στο σκηνικό για την ΤΑ, για διαδημοτικές συνεργασίες, για την ανάθεση εργασιών στον ιδιωτικό τομέα, για την ηγεσία των κοινοτήτων. Όμως, λιγότερα έγιναν κατανοητά σχετικά με τις ικανότητες και τις δεξιότητες που απαιτούνται από τα στελέχη της ΤΑ για να επιτευχθούν αυτοί οι σκοποί. Ισότιμα, ενώ η προσοχή εστιάστηκε στο πώς θα ενισχύσουμε μια ισχυρή και καινοτόμο πολιτική ηγεσία σε τοπικό επίπεδο, λιγότερη σημασία δόθηκε στην υποστήριξη, την εμπειρογνωμοσύνη και την ικανότητα που απαιτείται για να πετύχει η πρώτη.
Το 2006, η κυβέρνηση έδωσε έμφαση στην ανάγκη για ‘ισχυρή ηγεσία’ και δήλωσε πως ‘η αποτελεσματική σύμπραξη ανάμεσα στο δημόσιο, τον ιδιωτικό τομέα και την ΤΑ είναι απαραίτητη’. Μέχρι τώρα ο εστιασμός ήταν πάνω στους ηγέτες και πώς αυτοί μπορούν να εκπροσωπούν καλύτερα και πιό δυναμικά τις κοινότητές τους, αλλά το ίδιο πρέπει να ισχύσει και για τους εργαζόμενους που το καθιστούν αυτό ικανό.
Και ίσως αυτό να πρέπει να είναι το σημείο εκκίνησης για την ΤΑ η οποία πρέπει να καταλάβει με ακρίβεια που πηγαίνει στο μέλλον. Για να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, πρέπει πρώτα να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να ρωτήσουμε: πώς τα ΔΣ θα λειτουργούν μετά από 10-15 χρόνια; Τι προσόντα θα απαιτούνται τότε;
Τα λίγα τελευταία χρόνια σημειώθηκε μια αλλαγή στις απαιτήσεις της ΤΑ. Όλο και περισσότερο, τα ΔΣ αναμένεται όχι μόνο να ηγούνται των κοινοτήτων αλλά και να ικανοποιούν τις ολοένα αυξανόμενες ανάγκες και απαιτήσεις των δημοτών.
Συνακόλουθα, η προσοχή απομακρύνεται από την παροχή προκατασκευασμένων, γνωστών υπηρεσιών. Αντίθετα, το μέλλον βρίσκεται σε ευέλικτες υπηρεσίες οι οποίες θα παρέχονται από παντείων ειδών συμπράξεις και συνεταιρισμούς με εθελοντικούς, κοινοτικούς και επιχειρηματικούς εταίρους και οι οποίες θα προσαρμόζονται στις ανάγκες και τις επιλογές των πολιτών. Η παραγωγή των υπηρεσιών αυτών κατά πάσα πιθανότητα θα διευθύνεται μέσω ανάθεσης, διαχείρισης αγορών, ή με συμπράξεις.
Ως τέτοια, η ΤΑ αναμένεται να είναι σε θέση να ανταποκρίνεται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της κοινότητας, η οποία εστιάζει στην ποικιλία επιλογών και τις προσαρμοσμένες στο κάθε άτομο υπηρεσίες.
Επιπρόσθετα, οι ίδιες οι απαιτήσεις των δημοτών έχουν υποστεί ένα ριζικό μετασχηματισμό: τώρα οι ηλικιωμένοι δεν αναμένουν απλά να λάβουν φροντίδα, αλλά να λάβουν τέτοια φροντίδα ώστε να συνεχίσουν να ζουν ανεξάρτητοι. Ταυτόχρονα, όλο και περισσότεροι πολίτες αναμένουν από την ΤΑ και την κεντρική κυβέρνηση να προσφέρουν λύσεις και αξίες περίπου για το οτιδήποτε, από τα περιβαλλοντικά θέματα μέχρι την ατομική υγεία και τον ελεύθερο χρόνο. Οι πολίτες είναι ενδυναμωμένοι για να αυξήσουν την αποδοτικότητα και να καθορίσουν την κατεύθυνση και τις επιλογές των δημοτικών υπηρεσιών.
Ακόμη, η συμμετοχή των πολιτών απαιτείται έτσι ώστε πολιτικές πρωτοβουλίες της ΤΑ, όπως η υγιεινή διατροφή, να λειτουργήσουν.
Ακόμη περισσότερο, η ΤΑ είναι κυρίως αναθέτης και διαχειριστής υπηρεσιών, παρά τελικός παραγωγός αυτών. Είναι λοιπόν στο πεδίο της που οι περίπου 5.500 συμπράξεις δημόσιων υπηρεσιών, θα ψάξουν για ηγεσία.
Γι αυτούς τους λόγους, τα πεπαλαιωμένα συστήματα τύπου διοίκησης και ελέγχου (command and control systems), είναι πλέον άκυρα – η ΤΑ πρέπει να μάθει να διοικεί διαμέσου δικτύου προμηθευτών. Οι μελλοντικές δημόσιες υπηρεσίες θα περιστρέφονται γύρω από τη συνοχή των θεσμών διακυβέρνησης και τη συνεκτικότητα των παραγομένων υπηρεσιών και όχι γύρω από υπηρεσίες που παρέχονται σε ‘σιλό’ εντός των ΟΤΑ.
Όπως παραδέχθηκε η κυβέρνηση, «η πρόκληση για τους σημερινούς managers μετακινήθηκε πέρα από τη διοίκηση των οργανισμών. Η απαίτηση τώρα είναι να διοικήσει και να εμπνεύσει σε όλο το μήκος των ορίων των ΟΤΑ – με δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, αστυνομία, παρόχους υπηρεσιών υγείας, σχολεία, εθελοντικές οργανώσεις και επιχειρήσεις».

Τι σημαίνουν αυτές οι αλλαγές για τους ΟΤΑ σαν οργανισμούς και σαν εργοδότες;

Είναι προφανές ότι οι νέες ικανότητες του μέλλοντος δεν μπορούν να ευδοκιμήσουν σ’ ένα συντηρητικό περιβάλλον με ιεραρχικές, κατακόρυφες δομές. Επομένως τι είναι αυτό που πραγματικά χρειάζεται;
Κατ’ αρχήν, όπως και η κυβέρνηση έχει επισημάνει, θα πρέπει να αντικατασταθεί το Ναπολεόντειο μοντέλο όπου ο ηρωικός ηγέτης διατάζει ευρισκόμενος στο μέτωπο. Η νέα προσέγγιση επιτάσσει ότι ο ηγέτης είναι αποτελεσματικότερο να αντικατασταθεί από μία μεραρχία από ανθυπολοχαγούς της τοπικής αυτοδιοίκησης που μπορούν να εμπνεύσουν και να ηγηθούν σε συνεργασίες και δικτύωση ανθρώπων.
Επίσης θα πρέπει να επαναπροσδιοριστεί ο μηχανισμός με τον οποίο λειτουργούν οι ΟΤΑ. Το το κείμενο αρχών «Κάθε παιδί είναι Σημαντικό» του 2003, έφερε στην επιφάνεια μια ριζική αλλαγή τοποθετώντας την έμφαση στην ολοκληρωμένη φροντίδα και υπηρεσία προς τα παιδιά, που οδήγησε στην ανεπιφύλακτη συνομολόγηση μιας ολιστικής προσέγγισης. Ακολούθως ζητήθηκε από τις τοπικές αρχές να δημιουργήσουν μια νέα προσέγγιση, το θεσμό του “Διευθυντή Υπηρεσιών για τα Παιδιά”, ο οποίος συμπεριέλαβε την ευθύνη όχι μόνο για την εκπαίδευση αλλά και για την υγεία και την ασφάλειά των παιδιών.
Επομένως δεν ξεκινάμε από το μηδέν. Στην πραγματικότητα υπάρχουν κάποιες υπηρεσίες που έχουν εγκαθιδρύσει πλατύτερες αλλαγές, έχουν επαναπροσδιορίσει δομές για τις υπηρεσίες που προσφέρουν ώστε να επιτρέψουν μεγαλύτερη αφομοίωση των νέων διαδικασιών μεταξύ των τμημάτων τους. Τέτοιες αλλαγές προωθούν μεγαλύτερη ενσωμάτωση σε Τοπικές Στρατηγικές Συνεργασίες και καλύτερη νοοτροπία στους οργανισμούς ώστε να απαντήσουν στρατηγικά στις απαιτήσεις των πολιτών.
Όμως καθώς οι ΟΤΑ επαναπροσδιορίζουν τις ικανότητές και τη δομή τους το ίδιο θα πρέπει επίσης να μετασχηματίσουν και τις πολιτικές τους απέναντι στους εργαζόμενους.
Παραδοσιακά, τα διάφορα τμήματα παρέχουν ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο γίνεται η πρόσληψη, η παραμονή και η εκπαίδευση του προσωπικού. Για παράδειγμα ένα άτομο που προσελήφθη αρχικά σαν κοινωνικός λειτουργός, στη συνέχεια προωθείται μέσα στο τμήμα σε ανώτερες θέσεις καθώς η εμπειρία του μεγαλώνει και τα προσόντα του βελτιώνονται. Τα τμήματα αυτά έχουν επίσης χρησιμεύσει σαν μηχανισμοί που καθορίζουν τις απαραίτητες ικανότητες των φιλόδοξων υπαλλήλων.
Όμως πώς θα πρέπει να πρέπει να λειτουργούν οι ΟΤΑ στο καινούργιο περιβάλλον που διαμορφώνεται; Μιλώντας γενικά, θα πρέπει να υπάρξει απομάκρυνση από τον επαγγελματία που δεσμεύεται αποκλειστικά με το δικό του κομμάτι ευθύνης και δεν μπορεί να εφαρμόσει τις δεξιότητές του ώστε να αντιμετωπίσει τις νέες προκλήσεις και προσδοκίες. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να αναπτυχθεί νέα σκέψη και έρευνα ώστε να κατανοήσουμε ακριβώς ποιες είναι οι νέες ικανότητες που πρέπει να καλλιεργηθούν στην νέα γενιά των τοπικών ηγετών.
Καθώς οι ΟΤΑ υιοθετούν ευθύνες στην ηγεσία της τοπικής κοινωνίας και την διαμόρφωση διαφόρων πλαισίων, η προσοχή πρέπει να στραφεί στο πώς μπορεί να ενεργοποιήσει και να κατανοήσει τις δυνατότητες που υπάρχουν έξω από τον οργανισμό αυτόν καθ’ εαυτόν. Νέες πολιτικές ιδέες απαιτούνται για να καθοδηγήσουν τους ΟΤΑ σε μια τοπική λύση που να επιτρέπει την άνθιση του ταλέντου μέσα στον δημόσιο τομέα συνολικά.
Τα παλαιά όρια μεταξύ τμημάτων και μεταξύ τοπικά οδηγούμενων ή εθνικά οργανωμένων δημοσίων υπηρεσιών πρέπει να διαλυθούν κάτω από την έντονη πίεση των νέων πολιτικών προκλήσεων. Η κεντρική κυβέρνηση μόνη της δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τις απαιτήσεις. Για να μπορέσει το ταλαντούχο προσωπικό να παράξει αποτελέσματα πρέπει να συνεργάζεται αρμονικά με τις τοπικές αρχές. Μέσα στους άμεσους στόχους θα πρέπει να είναι μια ριζοσπαστική αναδιάρθρωση στις πρακτικές στρατολόγησης και διατήρησης του εργατικού δυναμικού συμπεριλαμβανομένων των πιο καινοτόμων και προσαρμοσμένων όρων και προϋποθέσεων. Η δράση είναι σημαντική τώρα, αν οι νέες προσεγγίσεις που θα είναι απαραίτητες στα επόμενα 10 χρόνια, είναι να κατακτηθούν.

—————————————————————————————————
Επέλεξα να μεταφράσω αυτό το άρθρο από το ‘Νέο Δίκτυο για την Τοπική Αυτοδιοίκηση’, αντιλαμβανόμενος από συζητήσεις με γνωστούς και φίλους, το πόσο απελπιστικά λίγοι είναι σε θέση να διαβάσουν ένα άρθρο στα αγγλικά. Οι περισσότεροι εξ’ αυτών, έχουν κάποιο ‘τίτλο’ αγγλικής γλωσσομάθειας.
Αναρωτιέμαι: πόσοι από αυτούς που στελεχώνουν το τρέχον δημοτικό συμβούλιο, μπορούν να το κάνουν; Είναι περισσότεροι από τρεις;
Ο Umberto Eco, χαρακτήρισε αυτούς που δεν ξέρουν σήμερα να χρησιμοποιήσουν υπολογιστή, αναλφάβητους. Αντίστοιχα, νομίζω, αυτοί που δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση στον παγκόσμιο πλούτο (ο οποίος καλώς ή κακώς είναι στα αγγλικά), δεν είναι μεν αναλφάβητοι, αλλά είναι σίγουρα και εξ’ ορισμού επαρχιώτες.

Ποιός Θυμάται τη Μικρή Λουλού

ΕΚ ΒΑΘΕΩΝ… ΠΡΟΤΙΜΩ ΝΑ ΑΛΛΑΞΟΥΝ ΤΑ ΛΑΘΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΚΑΙ ΟΧΙ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ!!!

Αποδεδειγμένη Λογοκρισία στο blog του κ. Βενιζέλου

Οι Υπαίτιοι της Ήττας του ΠΑΣΟΚ που έγιναν Τιμητές

East or West: Ποιός Φοβάται ότι δεν θα Προκάνει;

Η Ωρα της Κρίσης

Γιατί βιαστικές διαδικασίες;

“εγώ δεν μπορώ να ερωτευθώ κανέναν πολιτικό ηγέτη, υπαρκτό ή υποθετικό. Θα ερωτευόμουν όμως πολιτικές που απορρέουν από την ιδεολογική αποθήκη της σύγχρονης παγκόσμιας κεντροαριστεράς και βρίσκονται υπό τον διαρκή έλεγχο ηθικών κανόνων και κωδίκων.”

Το παραπάνω απόσπασμα είναι από σχόλιο που κατέθεσα σε φιλικό ιστολόγιο στις 5 Σεπτέμβρη. Δεν μπορώ να προσθέσω ή να αλλάξω τίποτα. Αναλύοντας περαιτέρω θα πω πως ο Γιώργος Παπανδρέου εξέφρασε πολιτικές ιδέες σαν αυτές που υπονοώ παραπάνω και οι οποίες με βρίσκουν σύμφωνο. Ταυτόχρονα, έκανε σφάλματα. Κάποια από αυτά τραγικά. Σημαντικότερο όλων κατά τη γνώμη μου, αυτό που περιέγραφα με άρθρο μου στο diablog στις 12 Νοεμβρίου 2006, με τίτλο ‘The Network Effect‘, και αφορά την αδιαφορία (ή ανικανότητα) του Γιώργου να δομήσει συμμαχίες, συναινέσεις, δίκτυα. Η πολιτική όμως είναι γύρω από τις συμμαχίες, γύρω από τα δίκτυα. Όταν μάλιστα αυτές οι συμμαχίες χτίζονται πάνω σε ηθικούς κώδικες, τότε είναι και κοινωνικά επωφελείς. Παρότι οι συμμαχίες έλειψαν απελπιστικά από τον Γιώργο, η αναμφισβήτητη ηθική του συγκρότηση λειτούργησε ως ανάχωμα στη δυσαρέσκειά μας. Απεδείχθη όμως περίτρανα πως η ηθική και οι προθέσεις δεν αρκούν. Απαιτείται και πράξη.
Σήμερα, το καλύτερο που έχει να κάνει κατά τη γνώμη μου είναι να αποσυρθεί από το προσκήνιο και να παραμείνει ενεργός θεματοφύλακας των ιδεών που ο ίδιος προσκόμισε στο κίνημα. Αλλά τα περί συνέχισής του στην προεδρία του κινήματος, είναι τόσο αφελή όσο και το μη χτίσιμο συμμαχιών και συναινέσεων κατά την προεδρία του.
Από την άλλη μεριά, ο Βενιζέλος. Με τρομάζει η βιασύνη του, το γυαλισμένο μάτι, τα πολλά λόγια. Με τρομάζει το ότι λογοκρίνει σχόλια στο ιστολόγιό του. Με τρομάζουν οι σχέσεις του με τα μεγάλα εκδοτικά συγκροτήματα. Επί όλων αυτών οφείλει να τοποθετηθεί. Δηλαδή, 1) επί του ανοιχτού κόμματος και της συμμετοχικής δημοκρατίας, 2) επί της αντίληψής του για το ποιές οφείλουν να είναι οι σχέσεις ενός προοδευτικού, δημοκρατικού, κεντροαριστερού κόμματος με τους ‘νταβατζήδες’ και 3) επί του σεβασμού του στις διαδικασίες τις οποίες δείχνει μια διάθεση να τις ξεχειλώσει στα μέτρα του (που δεν είναι και αμελητέα). Αν ικανοποιηθώ από τις απαντήσεις που θα δώσει, θα τον στηρίξω. Αυτό που λέω όμως εδώ δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση συνέδριο προγραμματικών θέσεων. Μόνο κατάθεση των απόψεων του Βενιζέλου στη δημόσια σφαίρα. Γιατί, εδώ που τα λέμε, έχετε καταλάβει εδώ και 18 χρόνια που τον ξέρουμε, σε ποιόν (ιδεολογικό) θεό πιστεύει; Εγώ όχι. Αλλά το συνέδριο γιατί να το κάνουμε; Επί 3,5 χρόνια γινόταν συνεχής διάλογος και πριν λίγους μόλις μήνες έγινε το προγραμματικό συνέδριο. Πότε πρόλαβαν να αλλάξουν οι θέσεις μας; Ή μήπως, τα συνέδρια είναι για να χειροκροτούν τις εμμονές των αρχηγών;
Αν λοιπόν ο Βενιζέλος ξεκαθαρίσει (με λίγα λόγια παρακαλώ) τη θέση του στα ζητήματα που έθεσα, έχει καλώς. Διαφορετικά, οι ιδέες να’ ναι καλά, τη δουλειά μας την ξέρουμε. Όλοι εμείς που δεν περιμένουμε να βρούμε δουλειά ή πρόσθετο εισόδημα από κανένα κόμμα ή συμμορία κομματαρχών, που δεν τους επιτρέψαμε να είναι σε θέση να μας διορίσουν σε καμία (έμμισθη) θέση, που αγωνιζόμαστε μόνο για τις ιδέες μας και όχι για το δικαίωμά μας στα δομημένα ομόλογα, θα λέμε σταθερά και επίμονα τη γνώμη μας, που κάθε μέρα θα δυναμώνει, θα ελέγχει, θα κρίνει, θα συνεισφέρει, θα σφάλλει, θα πέφτει και θα σηκώνεται, αλλά δεν θα αποσύρεται, δεν θα κοιμάται, δεν θα ολιγωρεί.

—————————————————————————————————
Αυτό είναι και το τελευταίο κείμενο γενικής πολιτικής σε αυτό το ιστολόγιο, σχετικό με τις εκλογές. Επανερχόμαστε στον εστιασμό μας στα της πόλης μας, που μπορεί να μας κάνουν να αισθανόμαστε τριτοκοσμικοί, αλλά δεν θα σταματήσουμε ποτέ να μιλάμε γι αυτά, να γινόμαστε ενοχλητικοί στους πραίτορες, σ΄αυτούς που αντιλαμβάνονται την τοπική αυτοδιοίκηση σαν ευκαιρία αποθησαυρισμού, σαν σκαλοπάτι ανέλιξης (με τι έργο άραγε; είδαμε μάλιστα την επίδοση δημοτικού συμβούλου στις εκλογές και δεν …τρομάξαμε κιόλας), σαν ευκαιρία νομής εξουσιών από κομματικές παρέες, από κοινωνικές ομάδες (πχ καταστηματάρχες), από οπορτουνιστές.