MyStigma

1. Αρχική
2. Πολιτική
3. Υγεία
4. Πολιτισμός
5. Πόλη
6. About
7. Επικοινωνία

Αντιγράφω από το (αγαπημένο αυτού του blog) βιβλίο του Ίταλο Καλβίνο ‘Οι Αόρατες Πόλεις’:
«Ο άντρας που ιππεύει για μέρες πολλές σε άγρια εδάφη ποθεί να συναντήσει μια πόλη. Κάποτε φτάνει στην Ισιδώρα, πόλη όπου τα μέγαρα έχουν κρεμαστές ελικοειδείς κλίμακες καλυμμένες από θαλάσσιους κοχλίες, πόλη όπου κατασκευάζονται με όλους τους κανόνες της τέχνης κιάλια και βιολιά, πόλη όπου όταν ο ξένος είναι αναποφάσιστος ανάμεσα σε δύο γυναίκες συναντάει πάντα μιά τρίτη, πόλη όπου οι κοκορομαχίες εκφυλίζονται σε αιματηρούς καυγάδες ανάμεσα σ’ αυτούς που βάζουν στοιχήματα. Όλα αυτά τα πράγματα σκεφτόταν κάθε φορά που ποθούσε μια πόλη. Η Ισιδώρα είναι επομένως η πόλη των ονείρων του: με μία μόνο διαφορά. Η ονειρεμένη πόλη τον εμπεριείχε νεαρό. Στην Ισιδώρα φτάνει σε προχωρημένη ηλικία.
Στην πλατεία είναι το πεζούλι των γέρων που κοιτάζουν τη νεολαία να περνά. Βρίσκεται καθισμένος στη σειρά μαζί τους. Οι επιθυμίες έχουν ήδη γίνει μνήμες.»

Αυτό που καταλαβαίνω από το παραπάνω απόσπασμα, είναι ότι αυτοί που έχουν οράματα, καταναλώνονται κυνηγώντας τα. Και ακόμα και αν τα κατακτήσουν, άλλοι είναι αυτοί που θα τα απολαύσουν. Ένας τέτοιος άνθρωπος, ένας λεβέντης, θέλησε να συμμετάσχει στις τωρινές εκλογές σε ένα ψηφοδέλτιο. Του το είχα πει ότι θα τον ξεσκίσουν τα αγριόσκυλα.. Αυτός όμως είχε πιό πολύ το νου του στο όραμα παρά στις νουθεσίες. Και τον ξέσκισαν. Η δική μου γνώμη είναι ότι συνέβαλλε με την προσπάθειά του όχι στην εκπλήρωση του οράματος, αυτό το βλέπει άλλωστε μόνο αυτός, αλλά στην άνοδο στην εξουσία των αγριόσκυλων. Αν το καταλαβαίνει τότε δεν πειράζει, έκανε λάθος. Αν όμως δεν το καταλαβαίνει, τότε έκανα λάθος εγώ.
Δεν έχω σχεδόν καμία αμφιβολία ότι ζούμε έναν πολιτικό μεσαίωνα. Όπου κανένα ήθος δε θριαμβεύει. Όπου η πολιτική ηθική ταπεινώνεται για χάρη της μωροφιλοδοξίας. Όπου μόνο κάποιοι εξαιρεταίοι ή νεοφερμένοι στο στίβο μεταγγίζουν γνώση, νιότη, φρεσκάδα, ψυχή. Κι αυτοί αντέχουν συνήθως λίγο. Μερικοί απ’αυτούς, καθώς περνά ο χρόνος εξελίσονται σε επαγγελματίες. Και τότε, επενδύονται τις σκατωμένες πορφύρες του ψευδοαξιώματός τους και κοιτώντας το κατουρημένο τσαντήρι τους ονειρεύονται αυνανιστικά πως κυβερνούν ένα ιμπέριουμ. Ο εαυτός τους έχει πάρει τη θέση του Λόγου. Κι ας το έχει πεί ο Αριστοτέλης εδώ και χιλιάδες χρόνια, ότι δεν δίνουμε την εξουσία στον άνθρωπο αλλά στο Λόγο, γιατί ο άνθρωπος ασκεί την εξουσία για τον εαυτό του και γίνεται τύραννος («Ουκ εώμεν άρχειν άνθρωπον αλλά τον λόγον, ότι εαυτώ τούτο ποιεί και γίνεται τύραννος»).

Το φετινό βραβείο Nobel για την ειρήνη απονεμήθηκε εξ’ημισείας στον καθηγητή από το Bangladesh Muhammad Yunus και την τράπεζα Grameen που ο ίδιος ίδρυσε το 1976. Στην αιτιολογία αναφέρεται: “για την προσπάθειά τους να δημιουργήσουν οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη εκ των κάτω”. Πώς το κατάφεραν αυτό; Με την ανάπτυξη των μικροδανείων, της μικροπίστωσης (microcredit). Το δανεισμό δηλαδή μικροποσών σε άτομα οικονομικά ανυπόληπτα με βάση τα τρέχοντα τραπεζικά κριτήρια, κυρίως σε γυναίκες. Ενάντια σε κάθε καπιταλιστική λογική, ο Yunus κατέδειξε ότι η μάχη ενάντια στη φτώχεια δεν είναι χόμπι για βαρεμένους αστούς και φευγάτους ακτιβιστές, είναι πραγματικότητα. Δεν είναι ο μόνος. Εδώ μπορείτε (όπως αναφέρεται στο site) να διαβάσετε τις δραματικές ιστορίες ανθρώπων που ενάντια σε κάθε πρόβλεψη κατάφεραν να καταπολεμήσουν τις αρρώστιες και τη φτώχεια, να αντιμετωπίσουν τη βία και την ανεργία και να προσφέρουν ελευθερία και επιλογές σε φτωχούς και περιθωριοποιημένους ανθρώπους ανά τον κόσμο.
Το γεγονός της φετινής βράβευσης έχει για μας ιδιαίτερη σημασία, γιατί έχουμε από αυτό το blog προτείνει τη χρήση του εργαλείου της μικροπίστωσης στην περίπτωση των τσιγγάνων. Τώρα που η πρόταση περιβάλλεται με την αίγλη του βραβείου Nobel, μήπως θα θέλατε κύριοι δημοτικοί άρχοντες να την επανεξετάσετε;

Είμαστε πλέον για τα καλά εντός της προεκλογικής περιόδου, καθώς σε λιγότερο από ένα μήνα θα έχουμε εκλογές. Οι υποψήφιοι έχουν κατά πλειοψηφία παρατήσει τις δουλειές τους και τρέχουν προς άγραν ψήφων. Βιογραφικά σημειώματα των 200 λέξεων βομβαρδίζουν το κλασικό γραμματοκιβώτιό μας (κανείς τους δεν έχει ακόμα ανακαλύψει το διαδίκτυο;). Εκεί λοιπόν αναμασώνται τα κλισέ του αιώνα. Χαρακτηριστικότερο όλων η ‘διαχρονική παρουσία του Ταδόπουλου στους κοινωνικούς αγώνες’. Εννοείται -αν απορείτε-, και της regular season και των play-offs. Για δες, είχε τόσους αγωνιστές η κοινωνία μας και δεν το είχα καταλάβει! Θα ήθελα να ήξερα πού αγόρασαν όλοι αυτοί τα εισιτήρια διαρκείας για την πρώτη θέση στους κοινωνικούς αγώνες. Αλλά αυτό το ερώτημα είναι εύκολο. Στις κομματικές παράγκες τα αγόρασαν, σε παιδική ακόμα ηλικία, για να πιάσουν καλή σειρά στην επετηρίδα. Αυτό που είναι ίσως πιό δύσκολο για τον κόσμο να καταλάβει, είναι σε τι είδους αγώνες συμμετείχαν αυτοί οι κύριοι.
Μήπως, όσοι πουλάνε υπηρεσίες, προσέφεραν σε κάποια μειονεκτική κοινωνική ομάδα τις υπηρεσίες τους δωρεάν;
Μήπως οι δημόσιοι υπάλληλοι παρέτειναν ποτέ το ωράριό τους εθελοντικά προκειμένου να εξυπηρετήσουν τους συμπολίτες τους;
Μήπως, όσοι εμπορεύονται αγαθά, δώρησαν στο δήμο τους ή στο ΚΑΠΗ της γειτονιάς τους κάτι;
Μήπως προσέλαβε ποτέ κανείς τους ένα λαθρομετανάστη και μεσολάβησε ο ίδιος για τη νομιμοποίησή του στη χώρα μας, πληρώνοντας και το αντίστοιχο ΙΚΑ;
Ε, λοιπόν, οι περισσότεροι, δεν έχουν καμία σχέση με τα ανωτέρω. Κι αυτοί οι λίγοι που έχουν, αυτοί, δεν θα έγραφαν ποτέ στο βιογραφικό τους ‘παρών στους αγώνες’. Γιατί να το γράψουν άλλωστε; Ο κόσμος τους ξέρει. Ή έτσι νομίζουν. Ή σεμνύνονται τόσο ώστε να μην το γράψουν.
Αυτοί που το γράφουν όμως, ποιοί είναι; Σε ποιούς ακριβώς αγώνες συμμετείχαν; Ένας μου είπε ‘εγώ είμαι στο κόμμα από το 1973’ (το εν λόγω κόμμα ιδρύθηκε το 1974). Άλλος είπε ‘έχω πάει σε όλες τις ομιλίες του Αντρέα’ (και σ’αυτές που έκανε στο Berkeley;). Καταλαβαίνω τη μακρά εκείνη και θολή τεθλασμένη γραμμή που από την παρακολούθηση της ομιλίας ενός πολιτικού οδηγεί στην εφαρμογή των ιδεών που εκφράζει αυτός ο πολιτικός. Όμως, η ζωή και η πρακτική του ακροατή μας έρχεται σε βάναυση αντίθεση μ’ αυτές τις ιδέες. Αλλά και όταν δεν έρχεται σε αντίθεση, από πού προκύπτει πως όποιος παρακολουθεί πολιτικές ομιλίες, κρεμά πανό, κολλά αφίσες και δέρνεται με ‘αντιπάλους’, θα μετεξελιχθεί αργότερα σε κατάλληλο δήμαρχο ή νομάρχη;
Τελικά, οι μόνοι αγώνες στους οποίους συμμετέχει ο μικρός μας Γκρούεζας είναι αυτοί που εξυπηρετούν τη φιλαυτία και την ιδιοτέλειά του. Αυτοί στους οποίους είναι ο ίδιος υποψήφιος. Ή προσδοκά οφέλη από την εκλογή άλλου υποψηφίου.
Το κριτήριό του στερείται παντελώς κοινωνικής και πολιτικής ηθικής. Θα εξυπηρετήσει έναν συμπολίτη γιατί προσδοκά τη ψήφο του και όχι γιατί νιώθει την ανημπόρια του. Και έτσι, θα προτιμήσει να εξυπηρετήσει αυτόν που δεν έχει ανάγκη αλλά θα τον ψηφίσει, από αυτόν που έχει ανάγκη αλλά δεν ξεπουλιέται.
Στις εκλογές που έρχονται ας ψηφίσουμε όλοι τους ανθρώπους με ψυχή και όχι τους αυτάρεσκους και εγωιστικούς κλώνους του κομματικού σωλήνα. Θα τους βρούμε εύκολα. Βαυκαλίζονται, βλέπετε, με το παρήγορο παραμύθι ότι στη ζωή αυτή υπάρχει δικαιοσύνη.

Αγαπητοί φίλοι,
η ιστοσελίδα www.diafani-mitropoli.gr είναι γεγονός! Τις επόμενες ημέρες θα προστεθούν κάποια στοιχεία στη σελίδα και θα περιμένουμε για σχόλια, παρατηρήσεις ή συμβουλές επί του κειμένου. Από τις 21 Σεπτεμβρίου, το τελικό κείμενο θα δοθεί προς υπογραφήν. Ισχύουν βεβαίως όλα όσα έχω ήδη αναφέρει στα προηγούμενα posts. Περιμένουμε τις παρεμβάσεις σας!

Φτάσαμε λοιπόν στο ‘διά ταύτα’. Καιρός να δούμε τι χωρά η αγκάλη μας γι αυτούς τους συνανθρώπους. Η προσωπική μου θέση είναι πως όσο οι τσιγγάνοι υποφέρουν, τόσο η κοινωνική μας συνείδηση ενέχεται. Είναι, πιστεύω, δικό μας καθήκον να διευκολύνουμε τους συνανθρώπους μας τσιγγάνους να αποκτήσουν όσα τουλάχιστον θεωρούμε αυτονόητα για τον εαυτό μας: στέγη, υγεία, παιδεία, δουλειά. Δεν μπορώ πχ να καταλάβω γιατί οι απολυμένοι της Σωληνουργίας μπορούν να συναντώνται με τους αρμόδιους για να πιέσουν για νέες δουλειές (καλά κάνουν και νομίζω ότι πέτυχαν το στόχο τους) και οι τσιγγάνοι να βρίσκονται στο έλεος του θεού. Προτείνω λοιπόν στο νέο δημοτικό συμβούλιο (αφού το απερχόμενο βρίσκεται σε μόνιμη νάρκη) να φροντίσει για τα κάτωθι:

Στέγη: κατά πρώτον θα πρέπει ο άθλιος δήμος κορινθίων να αντιδράσει στο θεσμοθετημένο ρατσισμό και να μετονομάσει τη συνοικία των τσιγγάνων από ‘γύφτικα’ σε κάτι άλλο. Προτείνω ‘τα ρομά’. Κατόπιν, να εξασφαλίσει ότι όλοι οι τσιγγάνοι διαβιούν σε γη που τους έχει παραχωρηθεί με νόμιμους τίτλους ιδιοκτησίας, στην περιοχή που ήδη διαμένουν και όχι σε άλλη. Να εκπονηθεί και να εφαρμοστεί στην περιοχή αυτή πολεοδομικό σχέδιο, με όλες τις αναγκαίες προβλέψεις για δρόμους, πεζοδρόμια, πάρκα, πλατείες, παιδικές χαρές κτλ και με όλες τις αναγκαίες υποδομές. Οι τίτλοι ιδιοκτησίας θα δώσουν μετά τη δυνατότητα στους τσιγγάνους να λάβουν δάνεια για ανέγερση κατοικίας.

Υγεία: προτείνω τη δημιουργία του πρώτου δημοτικού ιατρείου του δήμου Κορινθίων, αφιερωμένου στα προβλήματα υγείας των μειονοτήτων του δήμου μας (τσιγγάνοι, μετανάστες κτλ). Αρχικά θα πρέπει να ταυτοποιηθεί το είδος των υγειονομικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν αυτές οι ομάδες (πχ βασική αγωγή υγείας, εμβολιασμοί, δερματοπάθειες, ηπατίτιδες κτλ) και κατόπιν να στελεχωθεί το δημοτικό ιατρείο με εξειδικευμένους στις αντίστοιχες ειδικότητες ιατρούς και όχι μόνο με γενικούς ή ανειδίκευτους γιατρούς. Παράλληλα προς το ιατρείο αυτό θα πρέπει να λειτουργεί γραφείο που θα ενημερώνει τους ανασφάλιστους για τα δικαιώματά τους και θα μεσολαβεί για την έκδοση βιβλιαρίων πρόνοιας, με στόχο να μην υπάρχει ούτε ένας πολίτης χωρίς βιβλιάριο υγείας. Ίσως σωστότερο θα ήταν να λειτουργεί ένα μοναδικό σημείο-γραφείο στο δήμο (Γραφείο Δήμου για τους Ρομά) που θα τους ενημερώνει, για όλα τα θέματα που τους αφορούν (δικαιώματα, υποχρεώσεις, υγεία, κοινωνική ασφάλιση, παιδεία, εργασία, εξαρτήσεις, βία κτλ).

Παιδεία: τι μπορεί να κάνει άραγε εδώ ο δήμος, αφού όλα καθορίζονται από το υπουργείο; Δεν είναι ο δήμος υπεύθυνος ούτε για τα διδακτικά προγράμματα, ούτε για τα βιβλία, ούτε για την ποιότητα των δασκάλων. Μέχρι λοιπόν η τοπική κοινωνία να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο επί του δημόσιου σχολείου, ιδού δύο προτάσεις: α) να ζητήσει ο δήμος από τη σχολή κοινωνικής και εκπαιδευτικής πολιτικής που εδρεύει στην πόλη μας, να καταρτίσει ένα πρόγραμμα ‘παράπλευρης εκπαίδευσης’, έξω και πέραν του σχολείου. Κάτι σαν τις ΝΕΛΕ. Στόχος του να βοηθήσει τους τσιγγάνους να εξωτερικεύσουν και να επαυξήσουν τα ιδιαίτερα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά, τα συνδεδεμένα με την καταγωγή και τον πολιτισμό τους, με την ταυτότητά τους εντέλει, ώστε ενδυναμώνοντας και αναδεικνύοντάς τα, να καταστήσει και την κοινωνία πλουσιότερη σε ποιότητα και ποικιλότητα, αλλά και τους τσιγγάνους ικανότερους να βρουν το δρόμο τους μέσα σ΄αυτήν χωρίς να χάσουν την ταυτότητά τους. β) να βοηθήσει τους τσιγγάνους να συνεχίσουν να στέλνουν τα παιδιά τους στο σχολείο, πχ αποκινητροποιώντας την αναζήτηση εποχιακής απασχόλησης και ενισχύοντας τη σταθερή απασχόληση.

Δουλειά: οι τσιγγάνοι έχουν αποδείξει την εργατικότητα και την ευρηματικότητά τους στην ανακύκλωση υλών. Ρούχα, παπούτσια, υφάσματα, χαλιά, μέταλλα, σκεύη, εργαλεία, έπιπλα, ελαστικά κτλ. Προτείνω: α) να στηθούν ξύλινα μαγαζιά-πάγκοι, ένα μικρό ‘παζάρι’ δηλαδή, σε συγκεκριμένο και εύκολα προσβάσιμο σημείο εντός των ορίων του δήμου, όπου οι τσιγγάνοι θα μπορούν να εμπορεύονται τέτοια και άλλα είδη κατά τρόπο συγκροτημένο, β) να δεσμευτεί το επόμενο δημοτικό συμβούλιο ότι θα προσλάβει κατά προτεραιότητα τσιγγάνους, όποτε το φωτίσει ο θεός και δημιουργήσει μονάδα ανακύκλωσης απορριμάτων (στην Ελευσίνα, δίπλα μας, ανακυκλώνουν υλικά συσκευασίας, μπαταρίες, ηλεκτρονικά είδη, παράγουν κομπόστ από οργανικά υπολείματα κοκ), γ) να δημιουργήσει ο δήμος ένα νέο φορέα που με την εγγύησή του θα χορηγεί επαγγελματικά δάνεια σε τσιγγάνους με την εξής μορφή. Αρχικά, να λαμβάνουν πχ 500€. Αν το αποπληρώσουν επιτυχώς, να μπορούν να πάρουν νέο, ύψους 1000€ αυτή τη φορά. Αν το αποπληρώσουν κι αυτό επιτυχώς, να μπορούν να πάρουν 2500€ κοκ. Το μοντέλο αυτό χρησιμοποίησε η USAID που χορήγησε σε τσιγγάνους της Αλβανίας 870 δάνεια, συνολικού ύψους 400.000$ σε 6 χρόνια, με ποσοστό έγκαιρης και επιτυχούς αποπληρωμής 98%.

Μερικά ακόμη εύκολα θέματα όπως ο εορτασμός της παγκόσμιας ημέρας των τσιγγάνων, η οργάνωση φεστιβάλ τσιγγάνικης μουσικής, εκθέσεων σχετικών με την τσιγγάνικη ζωή και ιστορία κτλ, θα βοηθούσαν σημαντικά στην άρση των επιφυλάξεων και από τις δύο πλευρές.

Αυτή είναι η δική μου συνεισφορά. Ίσως να είπα λίγα, ίσως να τοποθετήθηκα ελλειπτικά και να μην άγγιξα την καρδιά του ζητήματος. Αλλά χωρίς τη συζήτηση, είναι ποτέ δυνατόν να αποκτήσουμε θέσεις; (τώρα ξέρετε γιατί κάποιοι συνδυασμοί δεν έχουν ουσιαστικές θέσεις αλλά αναμασούν τσιτάτα. Γιατί δεν συζητούν με την κοινωνία, παρά μόνο με τους πτωχούς εαυτούς τους).

Για όποιον δεν έχει διαβάσει το άρθρο «Τα Ράσα Δεν Κάνουν Τον Παπά» και τα σχόλια που το συνοδεύουν, συνιστώ να το κάνει, διαφορετικά δεν θα κατανοήσει το παρόν.
Σε σχέση λοιπόν με την πρόταση που κατετέθη εκεί έχω να πω τα εξής:

Θα αναλάβω την πρωτοβουλία να αναρτήσω μιά σελίδα στο διαδίκτυο με θέμα τη συλλογή υπογραφών υπέρ ενός κειμένου που θα ζητά από το νέο μητροπολίτη να εγκαθιδρύσει θεσμούς οικονομικής διαφάνειας και κοινωνικής λογοδοσίας στην Ιερά Μητρόπολη Κορίνθου. Το κείμενο αυτό θα διαμορφωθεί όσο το δυνατόν συλλογικότερα και παρακαλείται όποιος επιθυμεί να συμμετάσχει. Τεχνολογία wiki δυστυχώς δεν θα χρησιμοποιηθεί λόγω έλλειψης χρόνου και τεχνογνωσίας. Αν κάποιος εθελοντικά μπορεί να προσφέρει πρέπει να το δηλώσει μέχρι την Κυριακή 3 Σεπτέμβρη. Για να καταχωρηθεί η υπογραφή (ναι) ή η απαρέσκεια (όχι) οποιουδήποτε επισκέπτη στο προτεινόμενο κείμενο, θα πρέπει αυτός να καταχωρήσει τα στοιχεία της ταυτότητάς του και να δηλώσει ότι τουλάχιστον διαμένει ή εργάζεται ή κατάγεται από την Κορινθία. Τυχόν προτάσεις, ενστάσεις, διαφωνίες, υποδείξεις, συμβουλές κτλ θα κατατίθονται όχι επιτόπου στη νέα ιστοσελίδα αλλά εδώ στο blog, στα σχόλια του παρόντος και μόνο άρθρου. Το τελικό αποτέλεσμα (πόσα ‘ναι’ και πόσα ‘οχι’) θα κοινοποιηθεί στον τύπο.

Κατά τρόπο που δεν επιδέχεται διαφωνία, δηλώνω ότι το κείμενο δεν θα ασχοληθεί σε καμία περίπτωση με τα πεπραγμένα του αποθανόντος μητροπολίτη Παντελεήμονα. Δεν με ενδιαφέρει το τι ακριβώς έγινε, όπως δεν με ενδιαφέρει τι έγινε κατά τη θητεία του Δαμασκηνού, του Μιχαήλ κτλ. Η ομολογία της αποτυχίας του Παντελεήμονα στην ιδιόχειρη διαθήκη του μου αρκεί. Αν απαιτείται οποιαδήποτε διερεύνηση αστυνομικού ή δικαστικού τύπου, υπάρχουν γι αυτό οι εντεταλμένοι θεσμοί. Επίσης, τυχόν ζουμερές λεπτομέρειες με αφήνουν ολότελα αδιάφορο. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να επαναπροσδιοριστεί η σχέση της κορινθιακής κοινωνίας με τη μητρόπολη Κορίνθου, στον οικονομικό τομέα. Για να μη φτάσει κανείς ξανά να αμφισβητήσει τις ικανότητες, την αφοσίωση και την αρετή του μητροπολίτη. Για να αυξηθεί το κύρος της μητρόπολης. Για να εμπεδωθεί ένα κλίμα διαφάνειας επ’ωφελεία αμφοτέρων.

Το κείμενο θα πρέπει να έχει συνταχθεί το αργότερο μέχρι τις 20 Σεπτεμβρίου προκειμένου να είναι διαθέσιμο προς υπογραφή για 20 τουλάχιστον ημέρες μέχρι την προσδοκώμενη ημερομηνία εκλογής του νέου μητροπολίτη (10 Οκτώβρη). Από την πρώτη στιγμή της ανάρτησης του τελικού κειμένου θα κληθούν οι φερόμενοι ως υποψήφιοι νέοι μητροπολίτες αλλά και οι εκλεγμένοι δήμαρχοι, ο νομάρχης, οι βουλευτές του νομού όπως και οι υποψήφιοι δήμαρχοι και οι υποψήφιοι νομάρχες, να λάβουν επώνυμα θέση. Στην τελική δε ανακοίνωση προς τον τύπο, θα γίνει ιδιαίτερη μνεία για τη συμμετοχή ή την άρνηση συμμετοχής τους. Η ανακοίνωση δε προς τον τύπο, θα εκδοθεί οπωσδήποτε προ των επερχομένων εκλογών και μένει να κριθεί αν θα γίνει και μία ή δύο ημέρες πριν την εκλογή του νέου μητροπολίτη.

Αυτά προς το παρόν και θα επανέλθω σύντομα με τη διεύθυνση της ιστοσελίδας.

Με μεγάλη μου χαρά φιλοξενώ σήμερα στο blog μου τις απόψεις του αναπληρωτή καθηγητή αντεγκληματικής πολιτικής στο πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, κου Παπαθεοδώρου. Νομίζω πως δίνουν μιά λογική και επαρκή κοινωνιολογική ερμηνεία της κοινωνικής ανασφάλειας των τσιγγάνων, που οδηγεί μερικούς από αυτούς στην παραβατικότητα. Αν κάποιος επιθυμεί το κείμενο αυτό σε μορφή .doc και βαριέται τα copy-paste, τότε μπορεί να το βρεί εδώ (δεξί κλικ –> αποθήκευση ως). Παρακαλώ, τυχόν σχόλια να καταχωρηθούν στο άρθρο “τσιγγάνοι – μέρος 1ο” για λόγους συνέχειας της συζήτησης.
————————————————————————————————

Θεόδωρος Π. Παπαθεοδώρου
Αναπληρωτής Καθηγητής Αντεγκληματικής Πολιτικής

Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής
Πανεπιστήμιου Πελοποννήσου

Τσιγγάνοι και κοινωνική ανασφάλεια

Οι εγκληματολογικές στατιστικές στην Ελλάδα δεν περιλαμβάνουν ειδικές κατηγοριοποιήσεις για την εγκληματικότητα των τσιγγάνων. Και τούτο είναι φυσικό, καθώς, κατά το νόμο, οι τσιγγάνοι δεν αποτελούν ειδική κατηγορία ελλήνων πολιτών. Αν όμως σύμφωνα με το Σύνταγμα όλοι οι πολίτες είναι ίσοι απέναντι στο νόμο, η κοινωνική πραγματικότητα των τσιγγάνων αφήνει να διαφανούν τα ελλείμματα της κοινωνικής πολιτικής στη χώρα μας και θέτει σοβαρούς προβληματισμούς για την εξώθηση- μέσω του κοινωνικού αποκλεισμού – μέρους της πληθυσμιακής αυτής ομάδας στο χώρο της ανομίας και της εγκληματικότητας.
Το αίτιο είναι αυτό που γεννά και παράγει το αποτέλεσμα. Οι συνθήκες μέσα στις οποίες διαβιούν σήμερα οι Ρομά στην Ελλάδα – εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων όπως στο Δήμο Αγίας Βαρβάρας – μπορούν να θεωρηθούν από μόνες τους ανομικές και παραβατικές. Η έλλειψη στοιχειωδών συνθηκών υγιεινής, κατάλληλης στέγης, περιβαλλοντικής ένταξης της κατοικίας στον αστικό ή αγροτικό ιστό των τοπικών κοινωνιών, ομαλής πρόσβασης στα συστήματα παιδείας, υγείας και ασφάλισης και απόλαυσης του συνόλου των δικαιωμάτων που είναι συνυφασμένα με την ιδιότητα του πολίτη στοιχειοθετούν τα κοινωνικά αίτια της ανομίας, τα οποία, σε συνθήκες κοινωνικού αποκλεισμού και υφέρποντος ή έκδηλου ρατσισμού, παράγουν την εγκληματικότητα μέρους της κοινότητας των Ελλήνων τσιγγάνων. Όταν η ίδια η πολιτεία δεν αποδίδει τα αστικοδημοτικά δικαιώματα σε όλους τους πολίτες και δεν εφαρμόζει πολιτικές προσαρμοσμένες στην ιδιαιτερότητα ορισμένων πληθυσμιακών ομάδων, τότε φέρει την ευθύνη για τα αποτελέσματα των προβλημάτων που η ίδια δεν έχει επιλύσει.

Η εν λόγω ευθύνη της ελληνικής Πολιτείας έχει αναγνωρισθεί τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και εθνικό επίπεδο. Υπάρχει πληθώρα καταδικαστικών αποφάσεων από Ευρωπαϊκά όργανα. Τελευταία, τον Ιούλιο του 2006, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα κοινωνικά δικαιώματα αποφάνθηκε ότι η κατάσταση στην Ελλάδα παραβιάζει το άρθρο 16 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη (ΕΚΧ), καθώς υπάρχει έλλειψη στέγης για τους Ρομά και περιορίζεται το δικαίωμα τους για νομική προστασία Οι συχνές εξώσεις και οι κατεδαφίσεις καταυλισμών δεν μπορούν να αποτελέσουν τη λύση στο ζήτημα της παράνομης εγκατάστασης των Ρομά σε διάφορες περιοχές, όπου λόγω των κακών συνθηκών διαβίωσης δημιουργούνται εστίες εγκληματικότητας. Τα ελληνικά δικαστήρια (π.χ. Ειρηνοδικείο Πάτρας) έχουν αποφανθεί (2005) ότι ακόμα και οι εξώσεις με πρωτόκολλα αποβολής δεν είναι σύννομες στο βαθμό που εκκρεμεί η παροχή εναλλακτικής, αξιοπρεπούς στέγης για τους Ρομά.
Η έλλειψη οργανωμένης κοινωνικής πολιτικής στέγης, υγείας, παιδείας και ασφάλισης για τους Ρομά δεν μπορεί παρά να ανακυκλώνει το πρόβλημα της ανομίας και της εγκληματικότητας, συγκρατώντας αυτή την ομάδα του ελληνικού πληθυσμού στο χώρο του κοινωνικού αποκλεισμού.
Επειδή η εγκληματικότητα δεν είναι γραμμένη στο DNA κανενός, θα πρέπει όλοι, κράτος, τοπικές κοινωνίες και πολίτες, να συμβάλουν στη διαμόρφωση και εφαρμογή εκείνων των συμμετοχικών πολιτικών ένταξης για τους τσιγγάνους που να διασφαλίζουν ίσα δικαιώματα και ίσες υποχρεώσεις για όλους.
Η κοινωνία οφείλει να διαχειρισθεί συλλογικά και συμμετοχικά τα προβλήματα που η ίδια παράγει με κύριο στόχο την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού, του ρατσισμού και των διακρίσεων. Η σημερινή κοινωνική ανασφάλεια των τσιγγάνων συνιστά το υπόβαθρο για τη συντήρηση της άνισης μεταχείρισης και της εκμετάλλευσης συμπολιτών μας, των οποίων η -«χρήσιμη» για ορισμένους- ταυτότητα του πολίτη β΄ κατηγορίας άλλοτε εξυπηρετεί τις ανάγκες του «πολιτικού ημερολογίου» (βλέπε εθνικές ή δημοτικές εκλογές) και άλλοτε προσφέρεται ως εύκολη λύση για την επίδειξη κοινωνικής καταστολής και χειραγώγησης.
Σε κάθε περίπτωση όμως, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι από την ασφάλεια των δικαιωμάτων όλων των πολιτών εξαρτάται ουσιαστικά η ασφάλεια της κοινωνίας μας.

Διάβασα σήμερα στην εφημερίδα ένα τμήμα της διαθήκης του αποθανόντος μητροπολίτη Παντελεήμονα: «παρακαλώ αμετακλήτως … να μην ταφώ πουθενά στην Κόρινθο ή την Κορινθίαν αλλά σε κάποιο μοναστήρι εκτός Κορίνθου, να μη γίνει η κηδεία εις Κόρινθον ή Κορινθίαν και να την κάμη δε ένας μόνο ιερέας οπωσδήποτε μη Κορίνθιος και ούτε ποτέ τα οστά μου να μεταφερθούν εις Κόρινθον ή Κορινθίαν. Ούτε οδός της πόλης της Κορίνθου ή της Κορινθίας να ονομαστεί στο όνομά μου.» (τι τον έκανε άραγε να πιστεύει ότι μπορεί να αποδιδόταν το όνομά του σε κάποια οδό;) Συμπληρώνει δε τα ανωτέρω με την απειλή αν τα παραβούμε, να υποστούμε αρχιερατικές κατάρες!! Δεν ξαφνιάστηκα μεν αλλά απογοητεύτηκα από το μίσος με το οποίο πλήρωσε την ψυχή του ένας γηραιός ιερωμένος για το ποίμνιό του. Βεβαίως, παρά τα βδελυρά του αισθήματα για τους Κορίνθιους, δεν είχε το θάρρος να παραιτηθεί όσο ήταν στη ζωή. Ο υπερφίαλος εγωισμός του τον οδήγησε να πει την τελευταία του λέξη όταν δεν θα υπήρχε δυνατότητα ανταπάντησης. Ίσως έτσι να τον συμβούλεψε να κάνει η γνωστή και μη εξαιρεταία «κυρία». Δεν φοβάμαι μήπως τον αδικήσω. Αυτός που υποτίθεται ότι διδάσκει την αγάπη, να αφήνει πίσω του μιά υπογραφή μίσους. Κάθε επιπλέον σχόλιο περιττεύει.
Όλα αυτά βεβαίως θα ήταν χρήσιμα ως μαθήματα για αυτούς που τυφλά και με φανατισμό ακολουθούν όχι το θεό τους αλλά τους διαμεσολαβητές του επί γης. Αναφαίνεται έτσι ένα κοινωνικό πρόβλημα που διχάζει την κοινωνία μας και ελπίζω να μην το πληρώσουμε ακριβά στο μέλλον. Από τη μιά πλευρά οι θιασώτες ενός θρησκευτικού φονταμενταλισμού, του οποίου διαπρύσιος κήρυκας είναι ο αρχιεπίσκοπος, και οι οποίοι είναι κατά τεκμήριο άνθρωποι χαμηλού μορφωτικού επιπέδου (ή υψηλών συμφερόντων) και από την άλλη πλευρά οι οπαδοί του ορθολογισμού, μορφωμένοι κατά τεκμήριο, θρησκευόμενοι οι περισσότεροι, αλλά μη ανεχόμενοι τα τερτίπια των αξιωματούχων της εκκλησίας. Λύση σε αυτό το πρόβλημα δεν μπορεί παρά να δώσει μια γενναία αναθεώρηση των σχέσεων του κράτους με την εκκλησία. Με στόχο όχι όπως υποκρίνονται ιδιοτελώς ορισμένοι τη μείωση του κύρους και της ισχύος της εκκλησίας, αλλά την αύξηση της διαφάνειας του μηχανισμού λειτουργίας της.

Από το 1ο μέρος, προκύπτει νομίζω, αβίαστα, το συμπέρασμα ότι οι τσιγγάνοι υπήρξαν από την εποχή που αποφάσισαν να κινηθούν προς δυσμάς μέχρι σήμερα, θύματα απηνών διωγμών. Άλλο τόσο είναι βέβαιο πως οι άνθρωποι αυτοί δεν υπήρξαν απειλή σε καμία χρονική στιγμή, για κανένα καθεστώς. Δεν συνέπτυξαν ποτέ συνομωτικά κινήματα, δεν επαναστάτησαν έναντι κανενός. Ούτε επιδίωξαν να γεμίσουν ενοχές τον υπόλοιπο κόσμο, όπως οι εβραίοι. Τότε γιατί υπόκεινται αυτά τα ρατσιστικά μαρτύρια επί τόσους αιώνες;
Αναζητώντας τα αίτια αυτού του ρατσισμού δεν μπορεί κανείς παρά να πάει πίσω στην έννοια της ‘φυλής’, αλλά και την ίδια τη φύση του ανθρώπου.
Όσον αφορά τη ‘φυλή’, οι επιστήμονες το έχουν πεί εδώ και καιρό: πρόκειται για μιά εξόχως ανυπόληπτη μέθοδο ταξινόμησης των ανθρώπων, που βασίζεται στην καταγωγή και σε επιφανειακά χαρακτηριστικά, άχρηστη τόσο βιολογικά όσο και κοινωνιολογικά. Άλλο αν μερικοί επιλέγουν να αμφισβητούν την επιστήμη και να πιστεύουν ό,τι τους βολεύει. Δεν μπορούν βλέπετε να διακρίνουν ανάμεσα στην πίστη και τη γνώση! Αυτοί, είναι οι ρατσιστές! Αλλά οι υπόλοιποι άνθρωποι οφείλουν να ξεπερνούν την επιφανειακή πραγματικότητα των υλικών διαφορών και να εστιάζουν στη διαμόρφωση των κανόνων εκείνων που θα εξασφαλίζουν ότι οι άνθρωποι θα ζουν ζωές άξιες να τις ζει κανείς.
Ερχόμαστε τώρα και στο θέμα της φύσης του ανθρώπου. Ο άνθρωπος είναι θα έλεγε κανείς, ένα μίγμα γνώσεων και πεποιθήσεων. Οι μεν πρώτες βασίζονται σε ακλόνητες αποδείξεις (επιστήμη), οι δε δεύτερες στη συσσωρευμένη εμπειρία των γονιδίων (ένστικτα), την πρώιμη (εννοώ, πριν ο άνθρωπος αποκτήσει την ικανότητα να κρίνει μόνος του) εκπαίδευση του ατόμου καθώς και ό,τι επιλέγει ο άνθρωπος να πιστεύει στην πορεία της ζωής του, χωρίς αυτό να υπακούει στους κανόνες της επιστήμης και του ορθολογισμού (μεταφυσικά κτλ). Έτσι, όταν ένας άνθρωπος γεννιέται, ξέρει πώς να θηλάζει ή πώς να κρατιέται από τη μητέρα του. Στα αρχέγονα αυτά ένστικτα (στα οποία δεν υπάρχει η έννοια της φυλής), προστίθενται οι γνώσεις (πεποιθήσεις στην ουσία) της πρώιμης εκπαίδευσης. Ποιός είναι εχθρός, ποιός όχι, ποιός είναι ξένος/άλλος και ποιός όχι κλπ. Εκεί – αλλά και μετέπειτα – θα πρέπει να αναζητηθεί η ρίζα των ρατσιστικών αντιλήψεων. Άρα, ο ρατσιστής δε γεννιέται, γίνεται. Έτσι αν ένας άνθρωπος μεγαλώνει με τη διδαχή ότι ‘οι γύφτοι έφτιαξαν τα καρφιά που σταύρωσαν το Χριστό’, δεν είναι και τόσο δύσκολο να αντιπαθήσει τους τσιγγάνους. Όχι μόνο γιατί το να φτιάχνεις καρφιά για σταύρωση είναι αποτρόπαιο, αλλά και γιατί αυτά αφορούν το Χριστό, αυτό το υπέρτατο ον που δεν επέλεξες να λατρέψεις, αλλά σου έμαθαν τη λατρεία του. Το ότι το 33μΧ δεν υπήρχαν ακόμα τσιγγάνοι στην Παλαιστίνη (έφτασαν 8 αιώνες αργότερα), δεν φαίνεται να πολυενδιαφέρει, αν και πρόκειται για γνώση επιστημονικά τεκμηριωμένη και όχι για πεποίθηση.
Αλλά τι είναι αυτά που καταλογίζει σήμερα η κοινωνία μας στους τσιγγάνους; Πώς δικαιολογεί τη στάση της απέναντί τους; Πέρα από τα μαγικά και ολωσδιόλου αδικαιολόγητα του τύπου ‘οι τσιγγάνοι είναι παγανιστές, εχθροί της θρησκείας και της κοινωνίας’ (η πλειοψηφία των ελλήνων τσιγγάνων είναι χριστιανοί ορθόδοξοι), τους κατηγορεί ως αμόρφωτους, απροσάρμοστους, χωρίς αγάπη στην πρόοδο και τον πολιτισμό, άπλυτους, άξεστους, πονηρούς, καθ’έξιν ζητιάνους και παραβάτες του ποινικού δικαίου, ακόμα και ως ρατσιστές εις βάρος μας!!
Ρώτησα αρκετούς τσιγγάνους για τα προβλήματά τους. Όλοι, μα όλοι έθεσαν σα πρώτο και σημαντικότερο πρόβλημα αυτό της μόρφωσης των παιδιών τους. Το κράτος όμως δεν αναγνωρίζει τη γλώσσα τους, άρα αποκλείει την ίδρυση σχολείων όπου θα διδάσκονταν τα ρομανί (ενώ βέβαια επιθυμεί τη στράτευσή τους για να υπερασπίζονται τη ‘μητέρα-πατρίδα’). Έτσι, τα τσιγγανόπουλα προσέρχονται μεν στην έναρξη της σχολικής περιόδου στα ‘κανονικά’ σχολεία, αλλά στο τέλος της σχολικής χρονιάς, μόλις το 1/3 των παιδιών αυτών αποφοιτά. Οι τάξεις υποδοχής δεν φαίνεται να λύνουν το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν αυτά τα παιδιά και που δεν είναι άλλο από τη διαφορετική-μειονεκτική αντιμετώπισή τους από τους – ανειδίκευτους σε τέτοιες ιδιαιτερότητες – δασκάλους, αλλά και από τα άλλα παιδιά και κάποτε τις οικογένειές τους (πολλά τα παραδείγματα διωγμού τους από τα σχολεία, με μόνο επιχείρημα το ότι είναι τσιγγάνοι). Εμπόδια στη μόρφωση θέτουν βέβαια και οι ίδιοι οι τσιγγάνοι με την εποχιακή τους μετακίνηση για αναζήτηση εργασίας, όπως επίσης και με το έθιμό τους να παντρεύονται – κυριολεκτικά – σε παιδική ηλικία.
Όσον αφορά την προσαρμοστικότητά τους, την αγάπη τους για τον πολιτισμό και την πρόοδο, καθώς και για την απλυσιά τους, πολλοί συνοικισμοί (και όχι καταυλισμοί) τσιγγάνων δίνουν την απάντηση. Στην Αγία Βαρβάρα, στη Λάρισα και αλλού, οι τσιγγάνοι πέρασαν από τις σκηνές στα παραπήγματα κι από εκεί σε κανονικά σπίτια, υιοθέτησαν όλους τους κανόνες υγιεινής, έχουν σταθερές δουλειές και δε διαφέρουν σε τίποτα από τους υπόλοιπους πολίτες. Επίσης, όσοι είχαν την ευκαιρία, διαχύθηκαν μέσα στην κοινωνία, έκαναν και κάνουν καριέρες, κρύβοντας δυστυχώς την καταγωγή τους. Στη χώρα μας κάποιες φήμες φέρνουν το Γιώργο Νταλάρα να έχει καταγωγή Ρομά, αλλά δεν μπορώ να το επιβεβαιώσω, αν και το έχω ακούσει από πολλές και διαφορετικές πηγές. Στο εξωτερικό, η μητέρα Τερέζα, βραβευμένη με Νόμπελ, ήταν Αλβανίδα τσιγγάνα από το Κόσοβο (στο Κόσοβο της δήθεν πολυπολιτισμικότητας δια της αναγνώρισης των μειονοτήτων, οι τσιγγάνοι δεν αναγνωρίστηκαν ως τέτοια και εισέπραξαν τα πυρά από ΟΛΕΣ τις αντιμαχόμενες πλευρές), οι διάσημοι μουσικοί Georghe Zamfir και Django Reinhardt (στοιχεία τσιγγάνικης καταγωγής υπάρχουν και για τον Elvis Presley), οι πασίγνωστοι ηθοποιοί Bob Hoskins, Michael Kaine, Yul Brynner και ενδεχομένως ο Charlie Chaplin από την πλευρά της μητέρας του, η γνωστή στη Σουηδία συγγραφέας παιδικών βιβλίων Katarina Taikon, η οποία τα κατάφερε αν και δεν είχε πρόσβαση στην εκπαίδευση λόγω της καταγωγής της, ο Γάλλος συγγραφέας, ευαγγελιστής παπάς και μεταφραστής της Βίβλου στα Kalderash Romany, Mateo Maximoff, ο ελληνοϊρλανδός ακαδημαϊκός, ποιητής, συγγραφέας και μεταφραστής Patricio Kassimati Hearn που γεννήθηκε στη Λευκάδα το 1850 και διέπρεψε στην Ιαπωνία με το όνομα Yakumo Koizumi, και οι διάσημοι ποδοσφαιριστές Hristo Stoichkov, Eric Cantona, Andrea Pirlo, Dejan Savisevic, Zlatan Ibrahimovic, Jose Antonio Reyes και πολλοί άλλοι, μοιράζονται τη τσιγγάνικη καταγωγή αλλά όχι και τη τσιγγάνικη μοίρα. Είναι άραγε οι εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα ή απλά αποδεικνύουν πώς με τις κατάλληλες συνθήκες οι τσιγγάνοι προσαρμόζονται μιά χαρά και διαπρέπουν; Εγώ πιστεύω το δεύτερο γιατί μπόρεσα στη ζωή μου να αντισταθώ στις ρατσιστικές καταβολές που και εγώ εισέπραξα ως παιδί με τις αδικαιολόγητες ανοησίες του τύπου ‘θα έρθουν οι γύφτοι να σε πάρουν αν δεν είσαι καλό παιδί’, ‘εσένα σε πήραμε από τους γύφτους’ κοκ.
Σταματώ εδώ προς το παρόν και θα συνεχίσουμε για την παραβατικότητα των τσιγγάνων, ελπίζω με τη συνδρομή ενός ακαδημαϊκού.

Καθώς ξαναδιάβασα ένα προηγούμενο άρθρο μου για τον σχεδιασμό, στην παράγραφο που περιέγραφα τα παρισινά banlieu, ανακάλυψα πως η περιγραφή ταίριαζε γάντι με τον καταυλισμό των τσιγγάνων στα Εξαμίλια. «Πληθυσμοί ολόκληροι ανθρώπων απαξιωμένων εθνικά, κοινωνικά, μορφωτικά και οικονομικά, επί χρόνια ανέπτυσαν δικά τους λεκτικά, συμπεριφερολογικά, αισθητικά και πολιτιστικά ιδιώματα που όλο και βάθαιναν το χάσμα ανάμεσα σ’αυτούς, τους κατοίκους των προαστίων και τους άλλους, τους ‘αληθινούς’ Γάλλους». Ποιός άραγε διαφωνεί πως οι τσιγγάνοι ζούν σ’ ένα ανάλογο γκέτο; Με ινδική εθνοτική καταγωγή που όχι μόνο δεν τους αναγνωρίζεται αλλά είναι και θύμα ενός μύθου που τους θέλει αιγύπτιους (γύφτους). Με ένα όνομα (τσιγγάνοι – αθίγγανοι δηλ. οι ανέγγιχτοι, οι απείραχτοι) που δεν το διάλεξαν οι ίδιοι, αλλά τους επεβλήθη κυρίως επειδή η ρουμανική κυβέρνηση, όπου ζει η μεγαλύτερη κοινότητα τσιγγάνων στον κόσμο (2 – 3 εκατομμύρια), δεν ήθελε το όνομα ‘Ρομ’ ή ‘Ρομά’, γιατί θύμιζε τη Ρουμανία και φοβούνταν ότι θα ταυτιζόταν η χώρα με τους τσιγγάνους. Με γλώσσα, ενδυματολογικές επιλογές, ήθη και έθιμα που υπήρξαν πάντοτε στόχος των ‘πολιτισμένων’ ευρωπαίων. Ο βασιλιάς της Ισπανίας Κάρολος ο Γ’ τους κάλεσε δια νόμου να τα απαρνηθούν όλα εντός 90 ημερών αλλιώς θα στιγματίζονταν δια πυρακτωμένου σιδήρου ενώ αν αντιστέκονταν θα αντιμετώπιζαν ανέκκλητα την ποινή του θανάτου. Ο Κάρολος ο Γ’ απεδείχθη πολύ φιλελεύθερος συγκρινόμενος με τον Κάρολο τον ΣΤ’ που το 1721 διέταξε την εξόντωση των ενήλικων ανδρών τσιγγάνων, ενώ για τις γυναίκες και τα παιδιά προβλεπόταν να τους κόψουν το ένα αυτί. Ακόμα ‘καλύτερος’ ο Φρειδερίκος Γουλιέλμος ο Α’ καταδίκασε σε θάνατο όποιον τσιγγάνο άνω των 18 ετών, ανεξαρτήτως φύλου, συλλαμβανόταν σε Πρωσικό έδαφος. Αλγεινή εντύπωση προκαλεί και η απαράδεκτη στάση της εκκλησίας απέναντι στους τσιγγάνους. Στην Ελβετία τον 17ο και 18ο αιώνα οργανώνονταν κυνήγια τσιγγάνων (!!) (heidenjachten) με εκκίνηση το χτύπημα της καμπάνας από τον ιερέα. Στη Ρουμανία, κληρικοί (και άλλοι) αγόραζαν και πωλούσαν σε σκλαβοπάζαρα τσιγγάνους επί 4 αιώνες! Είναι επίσης γνωστή η θητεία των τσιγγάνων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της ναζιστικής Γερμανίας. Ο κατάλογος των διωγμών τους – καταγεγραμμένων και μη – είναι ατελείωτος και βέβαια έχει και το κράτος μας και η κοινωνία μας συνεισφέρει σ’ αυτούς. Διαχρονικά, η πολιτική των κρατών απέναντί τους πέρασε από την άρνηση και τον αποκλεισμό, στον περιορισμό και τελικά στην προσπάθεια αφομοίωσης. Πάντοτε όμως, όπως εύστοχα επισημαίνεται στην έκθεση της Διεθνούς Ομάδας για τα Δικαιώματα των Μειονοτήτων (http://www.minorityrights.org/) για τους τσιγγάνους, με κοινό παρονομαστή την άρνηση των ανθρώπων, του πολιτισμού και της γλώσσας τους. Γιατί άραγε οι τσιγγάνοι να θέλουν να αφομοιωθούν σε μιά κοινωνία που δεν τους σέβεται και δεν τους αναγνωρίζει; Το ελληνικό κράτος αναγνωρίζει – ως γνωστόν – μόνο μία μειονότητα, αυτή των μουσουλμάνων της Θράκης (Συνθήκη της Λωζάνης, 1923) και παρότι το Σύνταγμά μας προβλέπει την προστασία των μειονοτήτων, θα πρέπει πρώτα να αναγνωριστούν ως τέτοια και κατόπιν να τύχουν της προστασίας του. Μιάς προστασίας εξαιρετικά αμφίβολης δεδομένου ότι μόλις στα τέλη της δεκαετίας του ’70 λύθηκε το θέμα της ιθαγένειάς τους (μέχρι τότε θεωρούνταν αλλοδαποί, τσιγγάνικης καταγωγής). Το ελληνικό κράτος, πριν τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 – η διοργάνωση των οποίων θεωρήθηκε από ορισμένους ως απόγειο του νεοελληνικού πολιτισμού – προχώρησε σε πράξεις κοινωνικού τους αποκλεισμού (apartheid) προκειμένου να μη ‘μολύνουν’ με την παρουσία τους την εικόνα της άριας wannabe φυλής μας. Δείτε τι αποδέχεται ο Συνήγορος του Πολίτη και το επισημαίνει η Josephine Verspaget, πρόεδρος της ομάδας εμπειρογνωμόνων του Συμβουλίου της Ευρώπης για τους τσιγγάνους το 2001: «Υπάρχουν συνθήκες θεσμοθετημένου απαρτχάϊντ για πολλούς Ρομά, όταν τους εγκαθιστούν διά της βίας σε απομονωμένες περιοχές μακριά από την υπόλοιπη κοινωνία. Ακόμα και ο Συνήγορος του Πολίτη συμφώνησε ότι η εγκατάσταση των Ρομά σε τέτοιες περιοχές, όπως στα Σπάτα, σε εφαρμογή του άρθρου 3.1 υπουργικής απόφασης του 1983, αποτελεί μορφή θεσμοθετημένου απαρτχάϊντ. Αποτελεί επίσης διάκριση το γεγονός ότι οι Ρομά που εγκαταστάθηκαν στα Σπάτα ήταν εγκατεστημένος πληθυσμός, επομένως η εφαρμογή εκείνης της απόφασης απαρτχάϊντ τους μετέτρεπε στην πραγματικότητα και αυτούς σε ‘νομάδες’. Την ίδια στιγμή, έχουν εγκατασταθεί από τον περασμένο Οκτώβριο χωρίς κανένα έγγραφο ιδιοκτησίας ή μισθωτήριο των ακινήτων, σε πρώην χωματερή αποβλήτων του ΝΑΤΟ, μολυσμένη ενδεχομένως από τοξικά απόβλητα. Δεν υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα, παιδική χαρά για τα παιδιά, που έχουν επίσης στερηθεί τη μόρφωσή τους, καθώς δεν υπάρχουν δημόσιες συγκοινωνίες ούτε και ειδικά λεωφορεία για τους μαθητές, ενώ ο οικισμός απέχει 5 χλμ από το τελευταίο σπίτι των Σπάτων και 1,5 χλμ από αυτήν την απόσταση είναι χωματόδρομος. Η κυβέρνηση παραδέχτηκε ότι αυτός ο οικισμός ήταν λάθος και προσπάθησε να ρίξει το φταίξιμο στις τοπικές αρχές. Όμως η κεντρική κυβέρνηση χρηματοδότησε με συνολικά 84 εκατομμύρια δραχμές αυτή τη μετεγκατάσταση, επομένως φέρει εξίσου την ευθύνη.» Τα σχόλια αυτά έγιναν για νέο καταυλισμό, ενώ μετά την επίσκεψή της στο γνωστό καταυλισμό του Ασπρόπυργου δήλωσε: «Στον Ασπρόπυργο, είδα ένα από τα χειρότερα μέρη που έχω επισκεφθεί στη ζωή μου –και έχω βρεθεί σε πολλούς προσφυγικούς καταυλισμούς στην Αφρική και την Ασία. Είναι ντροπή να ζουν οι Ρομά σε τέτοιες συνθήκες στη μέση ενός σκουπιδότοπου: χωρίς νερό, χωρίς ηλεκτρικό, ξυπόλυτα παιδιά με δερματοπάθειες και χωρίς πρόσβαση σε σχολείο.» Η κα Verspaget δεν είναι η μόνη που μας φέρνει προ των ευθυνών μας. Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΑΣΕ για τις Εθνικές Μειονότητες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας του Συμβουλίου της Ευρώπης, το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για το Ρατσισμό και την Ξενοφοβία της ΕΕ, οι επιτροπές του ΟΗΕ για την εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων, για τα Δικαιώματα του Παιδιού και αυτή Κατά των Βασανιστηρίων (!), αλλά και ελληνικές και διεθνείς ΜΚΟ, μας έχουν κατά καιρούς ξεφωνίσει, χωρίς ιδιαίτερα αποτελέσματα.
Προ καιρού, είχα μιά συζήτηση με τον απερχόμενο αστυνομικό διευθυντή του νομού μας. Μου δήλωσε πως ο καταυλισμός των τσιγγάνων στα Εξαμίλια είναι μιά βραδυφλεγής βόμβα στο υπογάστριο της πόλης, κυρίως λόγω της εκτεταμένης εμπορίας και χρήσης ναρκωτικών ουσιών. Προσπαθώντας να αντιληφθώ το τι είναι οι τσιγγάνοι για εμάς τους υπόλοιπους, θέλησα να καταλάβω και το τι είμαστε εμείς γι αυτούς. Το άρθρο αυτό είναι το πρώτο μιάς μίνι σειράς που φιλοδοξώ να βοηθήσει στη συνειδητοποίηση του ρόλου και της θέσης των τσιγγάνων για την πόλη μας. Εν τω μεταξύ, ο διάλογος μπορεί να αρχίσει…

Τις φωτογραφίες δανείστηκα από το αρχείο του blog “aspripetraxexaspri”