Περιμένοντας την Πρωτοχρονιά
Συγγραφέας: Μιχάλης Κούτρας | Ημερομηνία: 31 Dec 2009
Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι διερχόμαστε μια περίοδο κρίσης. Που μπορεί μεν να είναι οικονομική, αλλά αποκαλύπτει – αν δεν ενισχύει κιόλας – τις κοινωνικές και πολιτικές αγκυλώσεις που έχουμε συσσωρεύσει στην πορεία μας ως κοινωνία. Νομίζω μάλιστα, πως αν δεν αντιμετωπίσουμε ακριβώς αυτές τις τελευταίες, δεν θα υπάρξει εύκολη διέξοδος από την οικονομική κρίση. Κι αυτό γιατί στη χώρα μας, δεν είναι η συμπεριφορά του τραπεζικού μας συστήματος που έφερε την κρίση, οι τράπεζές μας είναι υγιέστερες παρά ποτέ, αλλά είναι η αλληλεπίδραση κοινωνίας-κράτους που μας συντηρεί στην κρίση. Με άλλα λόγια, μπορεί η κρίση να εισήχθη στην Ελλάδα, αλλά έκτοτε συντηρείται και επαυξάνεται από το γεγονός ότι η σχέση κράτους-κοινωνίας είναι μια σχέση ξεκάθαρα πελατειακή.
Δυστυχώς, το ελληνικό κράτος δομήθηκε εξαρχής ως πελατειακό. Ήδη από την πρώτη στιγμή της ιδρύσεώς του, ο εισαγόμενος βασιλιάς και η αυλή του είχε ανάγκη διαμεσολαβητών για να επικοινωνήσει με το λαό και αντίστροφα. Στο μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής έκτοτε, ο αγρότης του μικρού κλήρου που συνιστούσε την κυριότερη μονάδα της εθνικής οικονομίας, είχε ανάγκη τον μεσάζοντα για να οδηγήσει το προϊόν του στην αγορά. Αλλά και στα νεότερα χρόνια, με τη γιγάντωση του μεταπολεμικού δημόσιου τομέα, η πολιτική διαμεσολάβηση για την εξασφάλιση μιας θέσης στο τραίνο της ασφάλειας, ήταν εκ των ων ουκ άνευ. Ακόμα και η ισχνή βιομηχανία μας είναι στο μεγαλύτερο ποσοστό της διαμεσολαβητικά κρατικοδίαιτη. Από όποια σκοπιά και αν το εξετάσει κανείς, η ιστορία του νεοελληνικού κράτους είναι μια ιστορία διαμεσολάβησης.
Αδυναμία; Βολή; Τακτική; Πείτε το όπως θέλετε. Η αποτυχία του κράτους να συνομιλήσει απευθείας με τον πολίτη, ακόμα και να βρεθεί σε εγγύτητα με αυτόν αφού η παρουσία διαμεσολαβητών αύξανε πάντοτε την απόσταση, ευθύνεται για τη μύχια εχθρότητα που τρέφουν όλοι οι έλληνες προς το κράτος. Γι αυτό και είναι δύσκολο το κράτος να ποντάρει στη συνεργασία των πολιτών για να εξέλθει της κρίσης (το έχουν καταλάβει αυτό στο υπουργείο εθνικής οικονομίας όταν ζητούν από τους πολίτες να μαζεύουν αποδείξεις;). Δεν μπορείς να ζητάς υπευθυνότητα, αξιοπρέπεια και πειθαρχία όταν αυτό στο οποίο έχεις διαπρέψει είναι η κατασκευή εξαιρέσεων, ‘παραθύρων’ κάθε είδους και αναπαραγωγής των πελατειακών σχέσεων.
Ίσως, από μια άποψη, η κρίση αυτή να ήταν απαραίτητη καθώς τίποτα μέχρι τώρα δεν φαινόταν ικανό να μας βγάλει από το νιρβάνα της ασυδοσίας μας. Αλλά εάν πιστέψουμε πως μπορούμε να εξέλθουμε της δεινής θέσης στην οποία βρισκόμαστε, χωρίς την ενεργό συναίνεση των πολιτών, φοβάμαι πως θ’ ανακαλύψουμε και άλλον, βαθύτερο πάτο στο βαρέλι.
Πώς όμως θα γίνει αυτό; Μα, ξανα-ανακαλύπτοντας τον πολίτη και τις ανάγκες του. Γράφοντας νέα, πρωτότυπα κεφάλαια στα πολιτικά εγχειρίδια, καθώς καμία από τις παλιές συνταγές δεν αποτελεί υλικό για το μέλλον. Πρωτίστως, εφευρίσκοντας εργαλεία πολιτικής τεχνολογίας για τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Η ιδιαιτερότητα της εποχής, επιβάλλει όμως έναν επιπλέον όρο: το κύμα των μεταρρυθμίσεων για την επαναφορά του πολίτη στο προσκήνιο της πολιτικής, χωρίς μεσάζοντες και διαμεσολαβητές, οφείλει ειδικά τώρα στην αρχή, να είναι μηδενικού κόστους! Για να αποδείξει το κράτος ότι έχει την ευφυία και τη θέληση να καινοτομήσει υπέρ του πολίτη χωρίς απαραίτητα να τον αφαιμάξει. Χρειάζονται άραγε κεφάλαια για να επανέλθουν στις τάξεις οι υπεραρκετοί διορισθέντες εκπαιδευτικοί που είναι αποσπασμένοι σε άλλες υπηρεσίες; Χρειάζονται άραγε κεφάλαια για να αναζητούν οι υπηρεσίες μόνες τους τα απαραίτητα πιστοποιητικά και όχι να ζητούν από τον πολίτη να τα παίρνει από τη μία δημόσια υπηρεσία για να τα δίνει στην άλλη, παίζοντας το ρόλο του κλητήρα;
Δεν ζηλεύω την κυβέρνηση για το βάρος των πραγμάτων που επωμίστηκε. Και είναι ακριβώς λόγω αυτού του πρωτοφανούς βάρους που πρέπει ν’ αφουγκραστεί καλύτερα τον πολίτη. Και σ’ αυτό το έργο δεν υπάρχουνε γιορτές και σχόλες. Αλίμονο αν περιμένουμε την πρωτοχρονιά!
Καλή χρονιά!
Μετεκλογικά Ψιχία
Συγγραφέας: Μιχάλης Κούτρας | Ημερομηνία: 06 Oct 2009
- Έτσι κατέγραψε η Independent την είδηση των ελληνικών εκλογών: “Greece’s Socialists trounced the governing conservatives in a landslide election yesterday with voters, angered by scandals and a faltering economy, ousting the Prime Minister Costas Karamanlis halfway through his second term. Humbled by his New Democracy party’s worst electoral performance ever, Mr Karamanlis, 53, resigned as its leader…”
(η έμφαση δική μου). - Εκτιμώ ότι η εντολή του ελληνικού λαού δόθηκε κυρίως στον ίδιο τον Γ. Παπανδρέου και λιγότερο στο ΠΑΣΟΚ. Ο κόσμος δεν συμπάθησε ξαφνικά το κρατικοδίαιτο ΠΑΣΟΚ από το οποίο έχει πρόσφατες μνήμες. Εκτίμησε όμως -και σωστά- ότι ο πρόεδρος προηγείται του κόμματος, ότι έχει άποψη για την παραγωγική αναδιάρθρωση μέσω της πράσινης ανάπτυξης και ότι εννοεί τη θεσμοθέτηση εργαλείων για τη διαφάνεια και δεν λέει μόνο λόγια. Αν όμως αποδειχθεί τελικά το τελευταίο, η πτώση θα είναι περισσότερο παταγώδης και από αυτήν του Καραμανλή. Προσωπικά, δεν επενδύω σε αυτό το ενδεχόμενο. Πιστεύω ότι τώρα μόλις ο Γιώργος Παπανδρέου έλαβε την πραγματική εντολή “άλλαξέ τα όλα” και θα σταθεί στο ύψος του.
- Η αφίσα της ΟΝΝΕΔ Κορινθίας με το σύνθημα “μη μασάς ό,τι σου σερβίρουν” είναι η χειρότερη πολιτική αφίσα που έχω δει ποτέ μου. Από πότε άραγε νεολαίοι μπορούν να απευθύνονται στον ελληνικό λαό με αυτό το ύφος και αυτή την αισθητική; Από πότε μπορεί ο ελληνικός λαός να παριστάνεται με ένα (ά-λογο και απόλυτα εξαρτημένο) βρέφος; Αλλά έτσι γίνεται όταν τρως από την κούνια σου το κουτόχορτο των κομματικών ινστρουχτόρων (σχόλιο που προφανώς δεν ισχύει μόνο για την ΟΝΝΕΔ).
- Κάποιος πρέπει να πει στον υποψήφιο και από αύριο βουλευτή του νομού μας, ότι όταν στέλνει μαζικά sms, οφείλει να διπλοτσεκάρει τα ελληνικά του. Αυτό το “Σε καλώ να με τιμήσεις…” που ισοδυναμεί με το “έλα να με τιμήσεις” δεν είναι απλά ανελλήνιστο. Είναι προκλητικό και αλαζονικό. Χάθηκε να γράψει “η παρουσία σου θα με τιμήσει”;
- Και μια και μιλάμε για sms, ο υποψήφιος της ΝΔ Στέλιος Μάρκελλος είναι ο μόνος που χρησιμοποίησε συναίσθημα στα μηνύματά του. Αυτό το “το παλεύω χρόνια”, μίλησε κατευθείαν στις καρδιές μερικών πολιτών και δη των γυναικών. Δεν πιστεύω ότι το έκανε σκόπιμα. Απλά, έτσι είναι ο Στ. Μάρκελλος και αποδεικνύεται για άλλη μια φορά πόσο μεγάλη αξία έχει να είσαι ο εαυτός σου. Παρά ταύτα, τρομάζω στη σκέψη ότι ο Στ. Μάρκελλος μπορεί κάποια στιγμή να μην είναι υποψήφιος. Όχι για μένα, για τον ίδιο!
Υπάρχει Ελληνικό Μοντέλο;
Συγγραφέας: Φοίβος Καρζής | Ημερομηνία: 05 Oct 2009
Mερικές φορές η ζωή απλοποιεί τα πράγματα, αίρει τα αδιέξοδα και επιβάλλει τη δυναμική της. Οι πολίτες στις εκλογές δεν κάνουν θεωρία. Κρίνουν τη διακυβέρνηση και ζητάνε λύσεις. Η ψήφος δεν είναι πάνελ, η κάλπη δεν είναι τηλεόραση, η επιλογή δεν είναι “κουβέντα να γίνεται”, η συγκυρία αποφασίζει για τις προτεραιότητες. Ο Γιώργος Παπανδρέου δεν είναι απλώς πρωθυπουργός. Έχει λευκή πολιτική επιταγή – ισχυρότερη κι από εκείνη που είχε ο κ. Καραμανλής το 2004, ισχυρότερη κι από εκείνη που ο ίδιος ζήτησε σε αυτές τις εκλογές. Η ένταση της εντολής και η έκταση της ήττας του αντιπάλου είναι τέτοιες που τον αφήνουν μόνο στο κέντρο του παιχνιδιού.
Οι πολίτες δεν αποφάσισαν απλώς ότι πρέπει να έχει μια ευκαιρία να εφαρμόσει την πολιτική του πρόταση. Αποφάσισαν ότι πρέπει να το κάνει χωρίς την παραμικρή αναστολή, μέσα ή έξω από το κόμμα του. Δεν υπάρχει τίποτε άλλο παρά οι προσωπικές του αποφάσεις, που θα κριθούν από την έκβασή τους. Δεν υπάρχει ούτε η ελάχιστη τροχοπέδη, που σημαίνει ότι δεν υπάρχει ούτε η ελάχιστη δικαιολογία. Δεν θα αναμετρηθεί με κανέναν, εκτός από το μέλλον που θα δημιουργήσει.
Ο κ. Παπανδρέου είναι, λοιπόν, πρωθυπουργός της χώρας. Ποιούς θα κάνει υπουργούς; Ποιούς θα αφήσει και με ποιούς θα κινηθεί; Πώς θα προχωρήσει τώρα η Νέα Δημοκρατία; Πώς θα λύσει το ζήτημα της ηγεσίας; Όλα αυτά είναι ενδιαφέροντα, φαντάζομαι θα αναλυθούν εν εκτάσει, αλλά τελικά είναι δευτερεύουσας σημασίας. Ο κ. Παπανδρέου είναι πρωθυπουργός της Ελλάδας, αλλά επιτρέψτε μου μια οπτική από την οποία κι αυτό ακόμη είναι δευτερεύον. Γιατί;
Πέρα από αρχηγός του ΠΑΣΟΚ, πέρα από πρωθυπουργός μιας μικρής χώρας, ο κ. Παπανδρέου είναι και πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς. Είναι δηλαδή ο πολιτικός που πρέπει να δώσει όχι μόνο στη θεωρία αλλά τώρα και στην πράξη το στίγμα της κεντροαριστερής ευρωπαϊκής πρότασης εξουσίας. Η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία είναι ηττημένη και καθημαγμένη. Δεν έχει την εξουσία σε καμμία από τις μεγάλες χώρες που καθορίζουν την τύχη της Ευρώπης, δεν έχει κεντρική ιδέα, δεν έχει πρότυπο διακυβέρνησης. Έχει συντριβεί στο Βορρά και βρίσκεται σε πολιτική αμηχανία, δίνοντας μάχη οπισθοφυλακών, όπου επιβιώνει στο Νότο.
Και, τώρα, σε μια διαφορετική δυναμική, χωρίς ένα διεθνές ή ευρωπαϊκό ρεύμα να το σπρώχνει, όπως συνέβαινε το 80 ή το 96, το ισχυρότερο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της ηπείρου, το ΠΑΣΟΚ, έρχεται στην εξουσία με εκκωφαντική εντολή να εφαρμόσει το μόνο πρόγραμμα εξόδου από την κρίση εναλλακτικό στα δύο μοντέλα (άκρα αντίθετα αλλά πάντοτε συντηρητικής προέλευσης) που προτείνουν η Μέρκελ και ο Σαρκοζί. Η Ελλάδα γίνεται τα επόμενα χρόνια ένα πολιτικό εργαστήριο όπου θα δοκιμαστεί αν υπάρχει -συγχωρήστε το νεολογισμό- τρίτος δρόμος μετά τον Τρίτο Δρόμο.
Κι από αυτή την άποψη ό,τι θα συμβεί εδώ, στη μικροκλίμακά μας, το επόμενο διάστημα έχει μια σημασία που υπερβαίνει κατά πολύ το περιορισμένο ειδικό βάρος μιας μικρής χώρας του ευρωπαϊκού νότου. Και είναι η πρώτη φορά εδώ και μία δεκαετία που η χώρα επιστρέφει, με αυτό τον τρόπο, στο επίκεντρο συνολικότερων διεθνών εξελίξεων. Όποτε η Ελλάδα πέτυχε κάτι σημαντικό ήταν επειδή κοίταξε προς τα έξω κι απέρριψε την εσωστρέφεια. Μετά από πολύ καιρό, στη χώρα συμβαίνει κάτι που μπορεί να ξεπερνάει τα σύνορά της.
Εκλογικά Ψιχία
Συγγραφέας: Μιχάλης Κούτρας | Ημερομηνία: 29 Sep 2009
1. Η εφημερίδα “ΤΟ ΒΗΜΑ”, μετά την άκρως αρνητική για τον Γ.Α. Παπανδρέου στάση της στις εκλογές του 2007, τώρα αναγκάστηκε να αλλάξει τροπάριο και να παραχωρήσει το χώρο αρθρογραφίας του κου Ψυχάρη στον αυριανό πρωθυπουργό. Συμβολισμός που αντιστοιχεί με την … παράδοση των κλειδιών του συγκροτήματος.
Πιστεύω ο Παπανδρέου να μην τα διαχειριστεί όπως ο προκάτοχός του.
2. Το τέλος του εκλογικού χαρτοπόλεμου με τις αφίσες, τα feuilles-volant τις σημαίες κτλ ήρθε επιτέλους. Και οι μόνοι που δείχνουν να μην το καταλαβαίνουν είναι ο Καραμανλής και ο Καρατζαφέρης. Μια βόλτα προς το αεροδρόμιο θα σας πείσει. Το γεγονός βέβαια δεν μας προκαλεί καμία έκπληξη!
3. Η βεβαιότητα του κόσμου για το νικητή των εκλογών φαίνεται πως αρχίζει να δημιουργεί προβλήματα στο ΠΑΣΟΚ. Η ψήφος χαλαρώνει, ΣΥΡΙΖΑ και Οικολόγοι-Πράσινοι δείχνουν ικανοί να εισέλθουν στη Βουλή, κι αυτό μπορεί να μειώσει τις έδρες αυτοδυναμίας.
4. Μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, κάηκε μια καινοτομία. Το διαδικτυακό debate των πολιτών (για το οποίο μπορείτε να διαβάσετε εδώ, εδώ και εδώ), έπεσε θύμα της τυφλής λογικής κάποιου δήθεν επαναστάτη. Το μόνο βήμα αυτής της προεκλογικής περιόδου στο οποίο οι πολίτες θα είχαν την ευκαιρία να απευθυνθούν συντεταγμένα τους πολιτικούς εκπροσώπους των έξι μεγαλύτερων κομμάτων, χωρίς διαμεσολαβητές και ειδικούς όρους, ακυρώθηκε. Μπράβο στον ηλίθιο! Είναι ανίκητος!
5. Πολύ κρίμα που κανένας από τους υποψήφιους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ στο νομό μου δεν είχε τα κότσια να δημοσιεύσει τον οικονομικό προγραμματισμό του αγώνα του και τις πηγές χρηματοδότησης. Άλλη μια -επίκαιρη με βάση τα πολιτικά γεγονότα των τελευταίων ετών- ευκαιρία για την ανάδειξη και την προάσπιση της διαφάνειας, πήγε χαμένη! Άντε να δούμε την υλοποίηση του μέτρου για τις υπογραφές των υπουργών στο διαδίκτυο, κι εγώ προσωπικά θα είμαι απόλυτα ικανοποιημένος!
Για Ένα Νέο Ξεκίνημα
Συγγραφέας: Μιχάλης Κούτρας | Ημερομηνία: 05 Sep 2009

Το εκλογικό αποτέλεσμα της 16ης Σεπτεμβρίου 2007, όπου το ΠΑΣΟΚ έλαβε ποσοστό 38% των ψήφων, ειδώθηκε μέχρι σήμερα σαν κρίση, αλλά όχι σαν ευκαιρία. Οι αιτιακές συνιστώσες του αποτελέσματος επιχειρείται να συνοψισθούν σε ένα πρόσωπο, αυτό του προέδρου, του οποίου ο ρόλος και σε περίπτωση νίκης και σε περίπτωση ήττας είναι καταλυτικός, δεν είναι όμως αποκλειστικός.
Μια υπεύθυνη πολιτική προσέγγιση επιβάλλει να επιμεριστούν οι ευθύνες στο συνολικό ‘προϊόν ΠΑΣΟΚ’ με ειλικρίνεια και πολιτική γενναιότητα, λαμβάνοντας υπόψη την ιστορική διαδρομή, την κυβερνητική του περίοδο και την σύγχρονη εσωτερική και διεθνή συγκυρία.
Η συζήτηση επιδιώκεται να παραμείνει στο σήμερα, να μην καταδυθεί στις παθογένειες του ‘νικηφόρου’ ΠΑΣΟΚ, να μην αναζητήσει το νήμα της σταδιακής κοινωνικής στροφής προς το συντηρητισμό τόσο στην Ελλάδα όσο και παντού, να μην αγγίξει τις καθεστωτικές πρακτικές, τον πραγματικό και υποτιθέμενο πλουτισμό και τη διαφθορά στελεχών, στελεχών που ήταν ενδεχομένως ταυτόχρονα αξιωματούχοι στο κόμμα και το κράτος. Έτσι, ενώ οι ευθύνες είναι προφανώς ευρείες, κάποιοι επιθυμούν να αιωρούνται συνεχώς μέσα στο ιστορικό υγρό, παραμένοντας οι ίδιοι αδιάβροχοι.
Η λογική όμως, που θεωρεί πως όλα ήταν καλά μέχρι το 2004 που ο λαός έπαψε να εμπιστεύεται στο ΠΑΣΟΚ την εξουσία, δεν είναι μόνο ρηχή, απλουστευτική και επιπόλαιη αλλά αποκρύπτει τον ολέθριο για πολιτικό σχηματισμό κίνδυνο της ταύτισης της ύπαρξής του με την εξουσία. Η ανάληψη της ευθύνης της εξουσίας, οφείλει να είναι η φυσική συνέπεια της έκφρασης πλειοψηφικών κοινωνικών ρευμάτων, να είναι δηλαδή το αιτιατό και όχι το αίτιο ύπαρξης ενός κόμματος.
Θεωρούμε πως η κοινωνία συντηρητικοποιήθηκε
• γιατί οι διεθνείς συνθήκες, με την οικονομική παγκοσμιοποίηση και την κυριαρχία του οικονομικού φιλελευθερισμού δημιούργησαν το κατάλληλο γι’αυτή την εξέλιξη πλαίσιο,
• γιατί ένας ισχυρός πυρήνας ‘κυβερνητικής’ λογικής του ΠΑΣΟΚ, απορροφημένος από την διαχείριση της εξουσίας, υποτίμησε τα σημάδια της φθοράς και των νέων προκλήσεων,
• γιατί αυτό το παράλληλο με το Κίνημα, προσωποπαγές ΠΑΣΟΚ, δεν αντιστάθηκε στην καθιέρωση ελιτίστικων ομάδων στο κόμμα και το κράτος, που το μόνο που τις ενδιέφερε ήταν η επιβίωση και αναπαραγωγή τους,
• γιατί δεν ανανέωσε το πολιτικό του δυναμικό με αποτέλεσμα γενεές ολόκληρες από την κοινωνία να μην αντιπροσωπεύονται,
• γιατί υστέρησε στην αναδιανομή του κοινωνικού πλούτου προς τους ασθενέστερους,
• γιατί κάποιοι λειτούργησαν σαν μεσίτες κρατικών υπηρεσιών, διαφθείροντας έτσι την ίδια την κοινωνία,
• γιατί ενώ απομάκρυνε τον πολίτη από την παραγωγή πολιτικής, στο τέλος κάποιοι αποφάνθηκαν ότι οι πολίτες είναι αδιάφοροι, ειδικά οι νέοι,
• γιατί κάποιοι ενοχοποίησαν τελικά αυτούς που δεν είναι αδιάφοροι, αλλά διαφορετικοί,
• γιατί εκείνο το ΠΑΣΟΚ γύρισε σε μεγάλα τμήματα της κοινωνίας την πλάτη.
Αυτοί που οδήγησαν ή συνέβαλλαν σε όλα αυτά, σήμερα επικυρώνουν την υστέρησή μας. Οποιαδήποτε αναφορά σε μια κοινή ευθύνη για όσα έχουν συμβεί, το «εμείς» που φταίμε για όλα αυτά, είναι αναγκαστικά απλουστευτική. Στην πορεία και τη διαδρομή αυτή, υπάρχουν και ατομικές και προσωπικές ευθύνες. Δεν μοιραζόμαστε όλοι ισότιμα τον προσανατολισμό και την εφαρμογή των πολιτικών, ούτε κατά συνέπεια και τις ευθύνες.
Τίποτα στο ΠΑΣΟΚ δεν είναι πια εύκολο, γιατί χάθηκε σωρευτικά, εδώ και πάρα πολλά χρόνια, το momentum της ήπιας προσαρμογής στις νέες πραγματικότητες.
Το πολιτικό κεφάλαιο της 3ης του Σεπτέμβρη έχει πλέον υποθηκευθεί. Ιστορικά, θα μένει πάντα εκεί για να μας διδάσκει πώς σε μια δύσκολη συγκυρία, εκφράστηκαν και ενοποιήθηκαν κοινωνικές, δημοκρατικές δυνάμεις, πώς απέκτησαν προγραμματική υπόσταση και πώς αξίωσαν την ευκαιρία για την υλοποίησή τους.
Αλλά σήμερα, μια νέα διακήρυξη είναι απαραίτητη. Μια ιδεολογική επανίδρυση του κινήματος που θα επαναφέρει τους πάντες στην ίδια αφετηρία,
• καταργώντας στεγανά και επετηρίδες, αυλικούς και βαρόνους,
• κρατώντας το νήμα των πάγιων και διαχρονικών αρχών και αξιών του κινήματος, όπως η πίστη στην αυτο-οργάνωση, δηλαδή με σημερινούς όρους στην κοινωνία των πολιτών. Όπως στον κοινωνικό έλεγχο της εξουσίας, δηλαδή στην κοινωνική λογοδοσία. Όπως στη συμμετοχή των πολιτών για να μην παράγεται η πολιτική ερήμην τους και εις βάρος τους, δηλαδή στη συμμετοχική δημοκρατία,
• επαναφέροντας και πάλι σε ισχύ, χαμένες αρχές όπως αυτήν της αλληλεγγύης των γενεών,
• εμπλουτίζοντας ταυτόχρονα τις παλιές, με νέες αξίες και αρχές που προέκυψαν από την κοινωνική εξέλιξη, όπως της οικο-ανάπτυξης, της ανάπτυξης δηλαδή που σέβεται το περιβάλλον και λαμβάνει χώρα με όρους αειφορίας. Όπως της ψηφιακής επανάστασης που αντιμάχεται τα γνωστικά χάσματα της κοινωνίας και της οικονομίας. Όπως της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, του τρόπου δηλαδή να κυβερνάς με διαφάνεια και χωρίς γραφειοκρατία. Όπως της αξιολόγησης προσώπων και διαδικασιών, με όρους ποιότητας, οριζόντια και κάθετα (ποιότητα παντού).
Πάνω σε τέτοιες αρχές και αξίες θα σφυρηλατηθεί και θα εξασφαλιστεί η ενότητα του ΠΑΣΟΚ και όχι πάνω σε ‘κατάλληλα’ πρόσωπα και στρατηγικές που εκπονούνται σε κλειστά γραφεία, εκφέρονται προνομιακά από τα ΜΜΕ και υποστηρίζονται από εξωπολιτικά, οικονομικά συμφέροντα.
Για όλους εμάς που εκφραζόμαστε από τα ανωτέρω, η επιλογή στις εκλογές της 11ης Νοεμβρίου είναι προφανής. Είναι μια επιλογή συνεπής στην κοινή μας ιστορία και την επιθυμητή προοπτική που αντί για την εξουσία έχει να κάνει με το περιεχόμενο της, αντί για την φιλοδοξία έχει να κάνει με τις αρχές μας, αντί για τα πρόσωπα έχει να κάνει με τις δομές μιας ελπιδοφόρας πολιτικής λειτουργίας.
Γνωρίζουμε ότι οι προκλήσεις και οι απαιτήσεις της επόμενης μέρας, μετά την εσωτερική εκλογική διαδικασία, θα είναι μεγαλύτερες, και συνθετότερες. Η οργανωτική ανασύνταξη, η διαμόρφωση των θέσεων, η αποσαφήνιση των πολιτικών προσανατολισμών, η ιεράρχηση των ρήξεων θα είναι το αποτέλεσμα της συλλογικής μας νοημοσύνης. Η επιλογή του προσώπου που ήταν και είναι επιλογή πολιτική, μεταθέτει στο νέο πρόεδρο και τη συγκεκριμένη ευθύνη. Σε μια τέτοια υπεύθυνη και πολιτική διαδικασία, η εκλογή, δεν πρέπει να θεωρείται λευκή επιταγή ούτε αναγνωρίζει το δικαίωμα σε διχαστικές ή προσωπικές στρατηγικές.
Προσυπογράφοντας το κείμενο αυτό, δηλώνουμε την προσήλωσή μας στις αξίες μιας ανανεωμένης και σύγχρονης κεντροαριστεράς.
Ο Αβραμόπουλος & η ‘Typhoid Mary’
Συγγραφέας: Μιχάλης Κούτρας | Ημερομηνία: 05 Aug 2009
Το 1910, ο Charles Chapin, εξέδωσε την κλασική εργασία του με τίτλο ‘Οι Πηγές και οι Οδοί Μετάδοσης των Λοιμώξεων’, στην οποία ισχυριζόταν -αιρετικά για την εποχή του- ότι οι άνθρωποι ήταν πιό σημαντικοί για τη μετάδοση των λοιμώξεων από το περιβάλλον. Ο δρόμος για την καθιέρωση της αντίληψης ότι η μετάδοση των ασθενειών γίνεται από άνθρωπο σε άνθρωπο ή ζώο σε άνθρωπο ή τροφή σε άνθρωπο και όχι από τα αντικείμενα γύρω μας, δεν ήταν στρωμένος με ροδοπέταλα. Όμως ο Chapin βρήκε αναπάντεχο σύμμαχο στην πολιτική ορθότητα της εποχής που έβλεπε τους μετανάστες, τους αναρχικούς, τους σοσιαλιστές κλπ ως επικίνδυνους ανθρώπους, αντίληψη η οποία βοήθησε στην επικράτηση της θεωρίας του. Θρυλική είναι η περίπτωση της Mary Mallon, μιας Ιρλανδής μετανάστριας η οποία εργαζόταν ως μαγείρισσα στο σπίτι ενός πλούσιου τραπεζίτη της Νέας Υόρκης. Η Mallon ήταν εν αγνοία της, υγιής φορέας τυφοειδούς πυρετού. Το αποτέλεσμα ήταν να νοσήσουν 6 από του 11 ανθρώπους που έμεναν στο σπίτι. Το ίδιο συνέβη και σε άλλα σπίτια στα οποία εργάστηκε, μέχρι να την υποπτευθούν ως φορέα της νόσου. Έμεινε στην ιστορία ως ‘typhoid Mary’ και συνέβαλλε στην ξενοφοβία και το ρατσισμό της εποχής.
Επειδή τώρα με την πανδημία της γρίπης από τον ιό Η1Ν1, η προσοχή της κοινής γνώμης στρέφεται και πάλι στις οδούς μετάδοσης, με τις μάσκες και τα αντισηπτικά να θυμίζουν τις ελλείψεις γάλακτος και ζυμαρικών όταν έβγαινε το ‘Χόρα’ για έρευνες στο Αιγαίο, είναι νομίζω πολύ σημαντικό να θυμόμαστε ότι όλα αυτά έχουν πολιτικό σημαινόμενο και πολιτικές επιπλοκές. Ο τρόπος με τον οποίο σύρει η κυβέρνηση τον κόσμο στο χορό του τρόμου, θυμίζω ότι το πρώτο περιστατικό νέας γρίπης νοσηλεύτηκε σε θάλαμο αρνητικής πίεσης (!!), μέχρι την πρεμούρα της να εξασφαλίσει εμβόλια των οποίων την ασφάλεια δεν μπορεί να εγγυηθεί γι αυτό και απαιτεί την υπογραφή υπεύθυνης δήλωσης από κάθε πολίτη ότι αναλαμβάνει ο ίδιος την ευθύνη του εμβολιασμού του, δηλώνει μια φοβική, εσωστρεφή και εντέλει ακροδεξιά αντίληψη περί ‘κινδύνων’ που έχουμε ξανασυναντήσει στο παρελθόν και δεν θέλουμε να ξαναδούμε στο μέλλον.
Κι επειδή όλοι κατηγορούν τα ΜΜΕ ότι παραπληροφορούν και φοβίζουν τον κόσμο, εγώ νομίζω πως όσο κι αν τα ΜΜΕ πουλάνε φόβο (που πουλάνε), αυτό θα ελαχιστοποιείτο αν η κυβέρνηση είχε εξαρχής μια ψύχραιμη και συγκροτημένη αντίδραση και δεν επεδίωκε η ίδια την καθ’ υπερβολήν επικοινωνιακή προβολή του ζητήματος για να δοξαστεί.
ΥΓ. Αλήθεια, εκείνες οι φοβερές και τρομερές θερμικές κάμερες στα αεροδρόμια, γιατί δεν συνέλαβαν κανέναν από τους τουρίστες που έφεραν τη νέα γρίπη στη χώρα μας;
Εμφύλιος στην ΟΝΝΕΔ
Συγγραφέας: Μιχάλης Κούτρας | Ημερομηνία: 24 Jul 2009
Ένα πολύ ενδιαφέρον και εν πολλοίς αληθινό στα συμπεράσματά του άρθρο, δημοσιεύτηκε χθές 23/07/2009 στο ιστολόγιο “Η Γενιά των 700 ευρώ” από τον πολιτικό επιστήμονα και blogger Πασχάλη Αγανίδη. Αναδημοσιεύω μια περικοπή και όποιος ενδιαφέρεται, μπορεί να το διαβάσει ολόκληρο εκεί που αναρτήθηκε αρχικά.
“Υπάρχει μία ενιαία εσωτερική λογική που διαπερνά τη δομή και λειτουργία της ΟΝΝΕΔ. Πρόκειται για μία φεουδαλικού τύπου οργάνωση, για ένα πασαλίκι, ένα αυστηρά ιεραρχικό – αναξιοκρατικό σύστημα, μία εκτρωματική αντιγραφή απαρχαιωμένων εξουσιαστικών μηχανισμών, με βάση κατεστημένα –κομματικά και “συγγενικά δίκτυα” (φίλοι και γνωστοί), με απώτερο στόχο την ικανοποίηση των συμφερόντων των μελών του σκληρού -ιεραρχικού- πυρήνα, δηλαδή την προνομιακή επικοινωνία με το κόμμα – κράτος και την “εισπήδηση” στο κεντρικό σύστημα εξουσίας. Και φυσικά την επαγγελματική αποκατάσταση.”
Ασφαλώς, πολλά από αυτά ισχύουν και για την ΠΑΣΠ, μην είμαστε αφελείς. Δυστυχώς, η αξιακή προσέγγιση της πολιτικής αγνοείται και αναζητείται!
Η Απαγόρευση των Δημοσκοπήσεων
Συγγραφέας: Μιχάλης Κούτρας | Ημερομηνία: 15 Jul 2009
Αντιγράφω από τη σημερινή ‘Καθημερινή’ και το άρθρο ‘Μελετάτε τας Γραφάς’ του πολύ καλού Πάσχου Μανδραβέλη:
“Tο βασικότερο ίσως πρόβλημα της κυβέρνησης είναι ότι τα στελέχη της δεν διαβάζουν. Ούτε καν εφημερίδα. Ετσι, χωρίς γνώση και προβληματισμό, προχωρούν σε θέσπιση μέτρων και κατόπιν στην κατάργησή τους. Αν, για παράδειγμα, διάβαζαν το προ δύο ετών άρθρο του καθηγητή Συνταγματικού Δίκαιου κ. Σταύρου Τσακυράκη (δημοσιεύθηκε εδώ, στην «Καθημερινή») θα ήξεραν ότι η απαγόρευση της δημοσίευσης των γκάλοπ δεν είναι μόνο αντισυνταγματική, έρχεται σε αντίθεση και με το Ευρωπαϊκό Δίκαιο.”
Το σημαντικότερο για μένα είναι ότι αυτά τα γράφει ο Μανδραβέλης και όχι κάποιος άλλος δημοσιογράφος, σε κάποιο αντιπολιτευτικό ΜΜΕ. Αντε μετά να πείσεις τους πολίτες να σε ξανα-ψηφίσουν. Αλλά δεν είναι αστείο; Η περισσότερο δημοσκοπο-λάγνα κυβέρνηση από συστάσεως του ελληνικού κράτους να απαγορεύει τις δημοσκοπήσεις; Αυτή που θριάμβευσε στη διαχείριση του πολιτικού χρόνου, ροκανίζοντάς τον, μέρα με την ημέρα, μελετώντας δημοσκοπήσεις αντί να μελετά προβλήματα; Αυτή που κρατά στη θέση του τον υπουργό υγείας που δήλωσε δημόσια ότι … ολοκλήρωσε το έργο του; (ο οποίος σε λίγες ώρες δίνει συνέντευξη τύπου διότι … την πολιτική πράξη πολλοί εμίσησαν, την επικοινωνία ουδείς). Σε τι άραγε προσβλέπει η κυβέρνηση με αυτή την ανοησία ολκής την οποία θα αναγκαστεί έτσι ή αλλιώς να την πάρει πίσω;
Νομίζω πως η συνείδηση της επερχόμενης ήττας έχει εγκατασταθεί για τα καλά στο Μαξίμου.
The New Politics of Globalisation
Συγγραφέας: Μιχάλης Κούτρας | Ημερομηνία: 01 Jul 2009
Έγραφα πριν λίγες ημέρες στην ανάρτηση ‘Η Κρίση Του Πολιτικού μας Συστήματος’, για το ρόλο που έπαιξε σ’ αυτήν η παγκοσμιοποίηση και η αποθέωση της οικονομίας. Μίλησα για απομείωση του κύρους της νομοθετικής εξουσίας, που είναι η μόνη εκ των εξουσιών που απολαμβάνει άμεσης δημοκρατικής νομιμοποίησης (βέβαια, άμεσα εκλέγονται επίσης οι δήμαρχοι, οι νομάρχες και οι σύμβουλοί τους, αλλά η τοπική αυτοδιοίκηση είναι ένα μέρος μόνο της εκτελεστικής εξουσίας και σίγουρα όχι το πιό σημαντικό για τη χώρα μας – άλλωστε η ΤΑ βιώνει τη δική της κρίση).
Στην ίδια κατεύθυνση με μερικές από τις απόψεις που εξέφρασα στην προηγούμενη ανάρτηση, κινείται με σημερινό του άρθρο στο Social Europe Journal, ο πολιτικός αναλυτής Henning Meyer, ο οποίος είναι επικεφαλής του ευρωπαϊκού προγράμματος του Global Policy Institute και αρθρογράφος στη Guardian και στο Die Zeit. Αναφέρει ο Meyer χαρακτηριστικά:
” If a new post-crisis economic system is to become more sustainable and responsive political control of the economy needs to be permanently restored.”
και παρακάτω,
” if politicians – as a matter of faith – surrender the political scope of action over a process that has such a major effect on the societies whose interests they were elected to represent, what democratic mechanisms are left for people to influence the way Globalisation impacts on their lives? And if it is not elected politicians who set the rules of the game is it democratically legitimate that markets by and large determine their own boundaries?”
για να καταλήξει,
“…it is crucial for political leaders to realise that what is needed now is not just basic repairs of a broken system. Above all politicians must comprehend that giving up the scope of action to shape economic Globalisation was a big mistake and part of the reason why the crisis could happen in the first place. Politics must not surrender democratic control over the global economy again but insist on setting the rules of the game in the future. This would also help to make Globalisation more democratic, accountable and responsive to citizen concerns… “
Η αύξηση του κύρους των πολιτικών και η επαναφορά της πολιτικής σε υπέρτερη και επιβλέπουσα της οικονομίας θέση, φαίνεται να είναι μια πρόταση που αξίζει να ληφθεί υπόψιν αν μας ενδιαφέρει η έξοδος από την πολιτική κρίση. Διαφορετικά, η επόμενη οικονομική κρίση περιμένει στη γωνία και σ’ αυτό συμφωνώ απόλυτα με τον Meyer.
Η Κρίση του Πολιτικού μας Συστήματος
Συγγραφέας: Μιχάλης Κούτρας | Ημερομηνία: 28 Jun 2009
Όλοι διαβάζουν και αναπαράγουν άρθρα και απόψεις για την κρίση του πολιτικού μας συστήματος, ειδικά τώρα, την εποχή της χειρότερης οικονομικής κρίσης από το 1929. Όλοι μιλούν για διαφθορά, διαπλοκή, έλλειψη πραγματικής πολιτικής, υπερχειλίζοντα επικοινωνισμό. Στις διαπιστώσεις αυτές, συμφωνούν οι περισσότεροι. Από εκεί και μετά όμως, μια αμήχανη σιωπή καλύπτει το τοπίο. Πώς φτάσαμε εδώ; Τι έφταιξε; Πού θέλουμε να πάμε; Πώς θα γίνει αυτό; Τα ερωτήματα αυτά μένουν προκλητικά αναπάντητα. Θεωρώ πως όλος αυτός ο καταιγισμός ‘αλλαγών’, ‘εκσυγχρονισμών’ και ‘μεταρρυθμίσεων’, αποδείχθηκε στην πλειοψηφία του αναποτελεσματικός χάρη σε ορισμένους λόγους που ακόμα δεν τολμά να σχολιάσει και να διερευνήσει η πολιτική μας νομενκλατούρα. Έχοντας επίγνωση του γεγονότος ότι δεν μπορώ να καλύψω ολοκληρωτικά το πεδίο, θα επιχειρήσω μια πρώτη ανάγνωση.
Εν αρχή ην ο νεοφιλελευθερισμός.
Τον Ιανουάριο του 1981, η άνοδος του Ronald Reagan στην προεδρία των ΗΠΑ, σηματοδοτεί την υιοθέτηση νεο-φιλελεύθερων πολιτικών, εξέχουσα θέση στις οποίες κατείχε το δόγμα για λιγότερο κράτος. Ένα δόγμα που υιοθετήθηκε εύκολα ή δυσκολότερα από όλες τις δυτικές οικονομίες και όχι μόνο. Η επικράτηση της θέσης για λιγότερο κράτος είχε μια συνέπεια όχι τόσο φανερή στην αρχή, αλλά εξόφθαλμα ορατή σήμερα. Αυτή της αποψίλωσης των αρμοδιοτήτων του νομοθετικού σώματος. Αν η Βουλή δεν ελέγχει πιά, λόγω των ιδιωτικοποιήσεων, τις συγκοινωνίες, τις επικοινωνίες και άλλους τομείς του πάλαι ποτέ μεγάλου κράτους, μειώνει τον κύκλο εργασιών της. Από την άλλη μεριά, το αίτημα της αποκέντρωσης οδήγησε ακόμη περισσότερες αρμοδιότητες της Βουλής σε εκτελεστικά όργανα και στην τοπική αυτοδιοίκηση, αλλά πάντως εκτός του κοινοβουλίου. Προσθέστε σε αυτούς τους λόγους τον κομματικό συγκεντρωτισμό που αφυδατώνει τον βουλευτή από κάθε πρωτοβουλία και καταλήγουμε σε μια βουλή ανδρείκελων. Στην πραγματικότητα, νομοθετεί ένας στενός πυρήνας συμβούλων πέριξ των υπουργών και οι βουλευτές καλούνται να επικυρώσουν κείμενα τα οποία δεν έχουν τη δυνατότητα να συνδιαμορφώσουν, ούτε και να μεταβάλλουν τις περισσότερες φορές. Δεδομένου δε ότι το υπουργικό συμβούλιο εκλέγεται κυρίως στις Α’ και Β’ Αθηνών και την Α’ Θεσσαλονίκης, οι υπόλοιποι βουλευτές έχουν διακοσμητικό ρόλο κατά το μάλλον ή ήττον. Διόλου απρόσμενα, οι περισσότεροι εξ’ αυτών είναι ανάξιοι προσοχής ως πολιτικές προσωπικότητες.
Η παγκοσμιοποίηση.
Η κατάπτωση των εμποδίων στο παγκόσμιο εμπόριο που πυροδοτήθηκε εν μέρει από τις φιλελεύθερες αντιλήψεις, εν μέρει από τη μεγάλη ανάπτυξη και διάδοση της τεχνολογίας και εν μέρει από τη συνεχώς ογκούμενη ανθρώπινη κινητικότητα, οδήγησε σταδιακά σε μια παγκόσμια οικονομία. Δεν πρόκειται για αύξηση της σημασίας της οικονομίας, η οικονομία ήταν πάντα σημαντική, αλλά για σημαντική αύξηση της πολυπλοκότητας της οικονομίας. Μια απεργία σε ένα χυτήριο στην Κίνα, μπορεί να οδηγήσει σε πτώχευση βιομηχανίες στη χώρα μας. Αυτό προκάλεσε αναδιάταξη των συσχετισμών μεταξύ των υπουργείων οδηγώντας το υπουργείο εθνικής οικονομίας σε εξέχουσα θέση και τα άλλα υπουργεία σε ρόλο λιγότερο ή περισσότερο, επαίτη του πρώτου. Αυτό πέραν της απομείωσης της αυτονομίας και του κύρους των άλλων υπουργείων και της ακόμα μεγαλύτερης υποβάθμισης της Βουλής, είχε και μιά άλλη συνέπεια. Τη βαθμιαία υποδούλωση των ιδεολογικών επιλογών στις οικονομικές ‘επιταγές’ μιας δράκας golden boys που νόμιζαν ότι στο όνομα της ‘αγοράς’ είχαν ανακαλύψει την απάντηση σε κάθε ερώτημα. Τα εβδομαδιαία, τα μηνιαία και τα τετραμηνιαία outcomes, επισκίασαν κάθε άλλη σκέψη και προοπτική. Ο ορίζοντας της πολιτικής συρρικνώθηκε, η ανίχνευση του πεδίου περιορίστηκε, το κυνήγι όχι οικονομικών αλλά κοινωνικών στόχων ακυρώθηκε.
Η εκτελεστική εξουσία και η τοπική αυτοδιοίκηση.
Στο περιβάλλον που περιγράψαμε, η ισχύς της εκτελεστικής εξουσίας και της τοπικής αυτοδιοίκησης είναι ιδιαίτερα αυξημένη. Οι διοικητές των δημόσιων οργανισμών, οι δήμαρχοι, οι περιφερειάρχες κοκ έχουν αυξημένη εξουσία λόγω των κονδυλίων που διαχειρίζονται και του προνομίου να κάνουν προσλήψεις, ενώ οι βουλευτές είναι κενά πουκάμισα που συνήθως παριστάνουν τους προϊσταμένους του ΟΑΕΔ για να συντηρήσουν το φθαρμένο κύρος τους.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, συζητούν και συνήθως επιβάλλουν τους όρους τους κατευθείαν στην εκτελεστική εξουσία και όχι στη Βουλή, παρακάμπτοντας έτσι τους αντιπροσώπους του έθνους με την άμεση δημοκρατική νομιμοποίηση. Τους επιφορτίζουν όμως με τον άχαρο ρόλο της κύρωσης των οδηγιών τους, που συνιστά το σημαντικότερο ποσοτικά έργο του Κοινοβουλίου. Το δε ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, είναι στην περίπτωση μιας μικρής χώρας σαν τη δική μας, ένας χώρος περιορισμένης πρόσβασης και ισχνών δυνατοτήτων, που βέβαια μειώνονται ακόμα περισσότερο από την επιλογή των ευρωβουλευτών μας με κριτήρια ξένα προς το ρόλο που θα κληθούν να αναλάβουν.
Έτσι, αν θέλουμε να κάνουμε το πρώτο βήμα για την κατανόηση της κρίσης του πολιτικού μας συστήματος, οφείλουμε να αντιληφθούμε πως το σημαντικότερο, κατά τη γνώμη μου, πρωτογενές μας πρόβλημα είναι η αποψίλωση της νομοθετικής εξουσίας από τις εξουσίες της. Αυτής της εξουσίας, για τη συγκρότηση της οποίας γίνονται στη χώρα, κάθε τέσσερα χρόνια, εθνικές εκλογές.


