MyStigma

1. Αρχική
2. Πολιτική
3. Υγεία
4. Πολιτισμός
5. Πόλη
6. About
7. Επικοινωνία

Συμπληρώνεται οσονούπω, 1,5 χρόνος από τότε που η νέα δημοτική αρχή ανέλαβε τα καθήκοντα της. Η περίοδος της γνωριμίας μαζί της, η επιβεβλημένη ανοχή της αρχής μέχρι να επέλθει ικανοποιητική εξοικείωση με τους μηχανισμούς λειτουργίας αλλά και η συνεπακόλουθη διερεύνηση κινήτρων, στάσεων και προθέσεων, παρήλθε. Όλοι σήμερα έχουμε μια κατά το μάλλον ή ήττον έγκυρη εικόνα των πραγμάτων. Προσωπικά δεν περιμένω εκπλήξεις ή σημαντικές μεταβολές στη στάση και τη δράση όλων των παρατάξεων στο δημοτικό συμβούλιο αλλά και ενός εκάστου εκ των δημοτικών συμβούλων. Το ερώτημα τώρα είναι αφενός μεν αν είμαστε ικανοποιημένοι από τα μέχρι σήμερα δεδομένα και αφετέρου –και σημαντικότερο- ποιό μπορεί να είναι το επόμενο βήμα στην κατεύθυνση της βελτίωσης της λειτουργίας των θεσμών ώστε να οδεύσουμε σε ένα καλύτερο μέλλον για το δήμο μας.
Για όσους είναι εξοικειωμένοι με αυτό το ιστολόγιο, είναι σαφές πως ακολουθεί τη μέθοδο της ‘μάθησης μέσω παραδειγμάτων’ (learn by example). Πιστεύω πραγματικά πως η αναφορά σε πετυχημένα παραδείγματα από όλο τον κόσμο, μπορεί να βοηθήσει στη συνειδητοποίηση ότι η φύση των προβλημάτων είναι κοινή και οι λύσεις που επιδέχονται δεν είναι άπειρες, ούτε αμιγώς θεωρητικές. Ειδικά όταν πρόκειται για ένα δήμο σαν το δικό μας, δε νομίζω ότι αξίζει να φιλοσοφούμε αν η τοπική οικονομία χρειάζεται μεγαλύτερες ή μικρότερες δόσεις κεϋνσιανισμού, αλλά πώς, με ποιό συγκεκριμένο τρόπο θα καταφέρει να κινητοποιήσει τις λιγοστές δυνάμεις του ώστε να παραχθεί το βέλτιστο αποτέλεσμα.
Και είναι ακριβώς στη λέξη ‘κινητοποίηση’ που ρίχνω το βάρος. Όχι όμως με τη μορφή που επιθυμούν να πλασάρουν οι κομματικοί απαρατσίκ (apparatchik), αλλά με τη μορφή μιας συνεχούς παιδευτικής διαδικασίας που θα εξασφαλίζει ότι όλο και περισσότεροι πολίτες θα ενδυναμώνονται με την αναγκαία γνώση που θα τους βοηθά να καταλήγουν σε ωριμότερες αποφάσεις και δράσεις. Γι αυτό θα παρουσιάσω σήμερα τη διαδικασία που ακολουθήθηκε στη Βοστόνη για μια ‘σύνοδο πολιτών’ (The Boston Civic Summit). Ελπίζω ότι το παράδειγμα αυτό ίσως κινητοποιήσει κάποιες τοπικές δυνάμεις προς μια ανάλογη κατεύθυνση, γεγονός που θα θεωρούσα εξαιρετικά σημαντικό για το δήμο μας αλλά και γιατί όχι, για άλλους δήμους.
Ρίχνοντας μια ματιά στην Boston Globe της 25ης Απριλίου 2008, έπεσα πάνω σε ένα άρθρο της αρχισυνταξίας με τίτλο ‘Banded in Boston’. Εκεί πληροφορήθηκα την οργάνωση αυτής της συνόδου πολιτών με θέμα την αύξηση της συμμετοχής των πολιτών στα δημοτικά δρώμενα. Έλαβε χώρα την 3η Μαΐου και συμμετείχαν 450 πολίτες και παράγοντες της τοπικής δημόσιας ζωής. Εκεί συζητήθηκαν οι προτεραιότητες για την πόλη για τον επόμενο χρόνο αλλά και για την επόμενη πενταετία, τέθηκε σε κίνηση μια διαδικασία παραγωγής πλάνων δράσης για κάθε μία από τις ορισθείσες προτεραιότητες και ασφαλώς, πράγμα που θεωρώ σπουδαίας σημασίας, ενδυναμώθηκαν οι σχέσεις ανάμεσα στους λειτουργούς της πόλης και τους πολίτες. Συμφωνήθηκε επίσης, τον επόμενο Ιούνιο να επανεξεταστούν οι προτεραιότητες και να συγκροτηθούν ομάδες εργασίας.
Νομίζω πως θα είχε τεράστιο ενδιαφέρον να δούμε κάτι τέτοιο στο δήμο μας. Πρώτον γιατί θα βοηθούσε στην ανατροπή των -αστείων για την πόλη- διαχωρισμών με βάση τα κόμματα και τις δήθεν ιδεολογίες, υπέρ μιας διάκρισης εις όφελος των σοβαρών και διατεθειμένων να προσφέρουν πολιτών. Δεύτερον, γιατί θα βοηθούσε στην αύξηση της συνειδητοποίησης από τους πολίτες αλλά και τους τοπικούς πολιτικούς, των αληθινών διαστάσεων των προβλημάτων και των πιθανών λύσεων. Τρίτον γιατί μέσω των επιμέρους προτεραιοτήτων θα βοηθούσε στην κινητοποίηση μεγαλύτερων κοινωνικών δυνάμεων. Τέταρτον, γιατί θα ήταν μια εξαιρετική ευκαιρία να εμπλακεί το πανεπιστήμιο και οι σχολές που φιλοξενούνται στην πόλη μας, στις τοπικές κοινωνικές διαδικασίες (μέχρι στιγμής, δείχνει μια μάλλον αυτιστική συμπεριφορά) και εκτιμώ ότι ο δήμος θα μπορούσε να ωφεληθεί σημαντικά από μια τέτοια εμπλοκή. Πέμπτον γιατί θα συνιστούσε ένα σπουδαίο πείραμα δημοκρατίας σε μια εποχή που όλοι βιώνουμε τα αδιέξοδα των υπαρχόντων θεσμών.
Ασφαλώς οι λεπτομέρειες θέλουν δουλειά και δεν ξεχνώ ότι συχνά ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες. Αλλά και αυτή η ακινησία δεκαετιών είναι όλο και περισσότερο ανυπόφορη.

Κάνω αυτές τις σκέψεις με αφορμή τις επερχόμενες εκλογές τοπικών οργάνων στο ΠΑΣΟΚ. Είμαστε, όσοι τουλάχιστον παρακολουθούμε τα δρώμενα, θεατές, εδώ και χρόνια, πολλαπλών αλλαγών στο επίπεδο των κομματικών θεσμών (μετονομασίες οργάνων, δημιουργία νέων, κατάργηση παλιών, αλλαγές στον τρόπο σύνθεσης και εκλογής κοκ), αλλά κανείς ποτέ, παρά τα δύο συνέδρια, τις καταστατικές αλλαγές κτλ, δεν μπήκε στον κόπο να μας εξηγήσει σε απλά, σαφή και κατανοητά ελληνικά, ποιές αξιακές μεταβολές επέβαλλαν ή επιβάλλουν όλη αυτή την κινητικότητα. Αντίθετα, πολλοί, και εντελώς πρόσφατα και μέλος του νέου πολιτικού συμβουλίου, προσπάθησαν να τις δικαιολογήσουν επικαλούμενοι λειτουργικές ανεπάρκειες. Αλλά έτσι, η μόνη ανεπάρκεια που αποδεικνύεται είναι αυτών των ιδίων να κατανοήσουν τι είναι πρώτο και τι ύστερο. Τι αίτιο και τι αιτιατό. Και καταλήγουν σε αυτή την αστεία ‘ανάστροφη μηχανική’ (reverse engineering).
Φταίνε όμως οι θεσμοί του κινήματος για τις λειτουργικές ανεπάρκειες; Αν ναι, το πρόβλημα εντοπίζεται πιό ψηλά, στο αξιακό επίπεδο. Σημαίνει πως οι θεσμοί δεν εκφράζουν πια την αξιακή μας παρακαταθήκη. Αλλά τότε, ποιά είναι η νέα τοιαύτη; Αν πάλι, όχι, τότε μήπως φταίει το αξιακό σύστημα αυτών που λειτουργούν τους θεσμούς, οπότε έχουμε αναντιστοιχία ανάμεσα στις αξίες μας και αυτούς που τις εκφράζουν;
Θα μπορούσα να θέσω και άλλα ερωτήματα, αλλά δεν έχει νόημα. Η σύγχυση είναι πλήρης. Έχουμε έναν πρόεδρο που εξέφρασε κάποτε ενδιαφέρουσες θέσεις, που τώρα ξεχνά ή εγκαταλείπει. Οι οργανωτιστές του χαμηλού επιπέδου προωθούνται σε ανώτερα επίπεδα και σχεδιάζουν τη θριαμβευτική παλινόρθωση του 1982 (ως φάρσα προφανώς). Οι συνδικαλιστές φτύνουν κατάμουτρα τις αξίες της κοινωνικής αλληλεγγύης και θριαμβεύουν εκλογικά. Οι συγκεντρωσιάρχες αναγορεύονται σε ιδεολογικούς καθοδηγητές. Οι πρακτικογράφοι κάνουν brainstorming, οραματιζόμενοι τη νέα Βαστίλη.
Οι ελπίδες μας παίρνουν για άλλη μια φορά αναβολή. Μέχρι πότε;

Στις 17 Απριλίου 2008, έφυγε από τη ζωή ο Aime Cesaire, μια άκρως ενδιαφέρουσα προσωπικότητα του 20ου αιώνα. Γεννημένος στη Martinique της Γαλλικής Καραϊβικής το 1913, σπούδασε στη Γαλλία και ανέπτυξε μια πολυσχιδή ταυτότητα που συμπεριελάμβανε τους ρόλους του σουρρεαλιστή ποιητή, του κοινωνικού αγωνιστή ενάντια στην αποικιοκρατία, του διανοούμενου μαρξιστή και του πολιτικού δραματουργού. Με το έργο του συνέβαλλε αποφασιστικά σε δύο κυρίως πράγματα. Αφενός στην ερμηνεία της ταυτότητας των μαύρων (negritude), μέσω του περιοδικού ‘Ο Μαύρος Σπουδαστής’ (L’ etudiant noir) που εξέδωσε μαζί με τους Senghor και Damas και της λυρικής ποιητικής συλλογής με τίτλο ‘Τετράδιο για την Επιστροφή στη Γενέθλια Γη’ (Cahier d’ un Retour au Pays Natal). Το τελευταίο μάλιστα χαρακτηρίστηκε από τον Andre Breton ως το μεγαλύτερο λυρικό μνημείο των καιρών μας, από έναν άνθρωπο πρότυπο αξιοπρέπειας. Αφετέρου, το έργο του, και κυρίως η μελέτη του ‘Τομή στην Αποικιοκρατία’ (Discourse on Colonialism), συνέβαλλε στη συνειδητοποίηση ότι η αποικιοκρατία προσβάλλει αδιάκριτα όχι μόνο τους αποικιοκρατούμενους αλλά και τους αποικιοκράτες οι οποίοι απεκδύονται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια μέσω των βασανιστηρίων και της βίας.
Ο ίδιος έλεγε πως εκεί που σιωπά η επιστήμη, γεννιέται η ποίηση και χρησιμοποιώ εγώ σήμερα το παράδειγμά του για να αποδώσω το σεβασμό μου σε έναν άνθρωπο που επέκτεινε την επιστημονική γνώση και παρήγαγε ποιητικό έργο γιατί απλά δεν άντεχε να μη μιλά γι αυτά που τον πονούσαν. Ποιητής, επιστήμων και πολιτικός. Άνθρωπος της θεωρίας και της πράξης.
Ποιοί πιστεύουν ότι οι πολιτικοί έχουν να διδαχθούν από το παράδειγμά του; Ο Πλάτωνας, το κατέθεσε (δείτε αμέσως προηγούμενη ανάρτηση). Γι αυτό μπορώ σήμερα, χάρη στον Cesaire να πώ: ο απόγονος του Πλάτωνα είναι σήμερα μαύρος!

… ταις πόλεσιν ἠ οἱ βασιλη̂ς τε νυ̂ν λεγόμενοι και δυνάσται φιλοσοφήσωσι γνησίως τε και ἱκανω̂ς, και του̂το εἰς ταὐτον συμπέσῃ, δύναμις τε πολιτική και φιλοσοφία, τω̂ν δε νυ̂ν πορευομένων χωρίς ἐφ’ ἑκάτερον αἱ πολλαί φύσεις ἐξ ἀνάγκης ἀποκλεισθω̂σιν, οὐκ ἐστι κακω̂ν παυ̂λα, ὠ̂ φίλε Γλαύκων, ται̂ς πόλεσι, δοκω̂ δ’ οὐδέ τῳ̂ ἀνθρωπίνῳ γένει…

Πλάτων, Δημοκρατία, [V.473d]

Επιθυμεί άραγε κανείς να σχολιάσει;

Μπορεί κανείς να πιστεύει ότι θέλει για το Στέφανο Μάνο, αλλά εγώ νιώθω πως πρέπει να καλωσορίσω το νέο ιστολόγιό του, ιδίως τώρα που ο Στέφανος έχει απεκδυθεί (ή τον απέκδυσαν) από κάθε ρόλο στην ενεργό πολιτική. Γιατί με το παράδειγμά του αποδεικνύει ότι έχει καταλάβει τι είδους μέσο είναι το ιστολόγιο, σε αντίθεση με άλλους πολιτικούς όπως ο Βαγγέλης Βενιζέλος, όπου μετά τη φρενίτιδα της εποχής της διεκδίκησης της προεδρίας του ΠΑΣΟΚ, ακολούθησε μια αταίριαστη για τον πολυλογά Βενιζέλο φειδώ με περίπου μια ανάρτηση το μήνα, καθώς και αποχή σχολιασμού επί μήνες, γεγονός που -για μένα- αποδεικνύει όχι την πίστη στο διάλογο με τους πολίτες που προσφέρει το μέσο, αλλά τη χρήση του ως ενός ακόμα επικοινωνιακού εργαλείου, ως ενός ακόμη βήματος για εκφώνηση λόγων με ιδιοτελείς σκοπούς.

Είναι τραγική η εικόνα μιας κοινωνίας που επιλέγει ακατάλληλους ανθρώπους για να την εκπροσωπούν, να ρυθμίζουν την τύχη της, να καθορίζουν το μέλλον της. Διαβάζω άρθρα ιταλών για την Ιταλία, αμερικανών για τις ΗΠΑ, δικών μας για την Ελλάδα. Παντού κάστες επιτήδειων, ανθρώπων με προφανείς αδυναμίες και αδιαφανείς ‘ικανότητες’. Διατρέχω εκτός από τον τόπο, το χρόνο. Ξανά τα ίδια. Αναζητώ τους λόγους, τις προϋποθέσεις και τις συνθήκες που επιτρέπουν στις κάστες αυτές να επικρατούν. Δεν ισχυρίζομαι ότι έχω μια καθολική, συγκροτημένη ερμηνεία. Δεν ξέρω κι αν υπάρχει. Μερικά όμως πράγματα είναι ευδιάκριτα. Όπως η αναγκαστική παρουσία ομάδων ανθρώπων που προκειμένου να αποκτήσουν ένα ρόλο στην κενή ζωή τους, υπηρετούν όχι αξίες, αλλά συμφέροντα. Όχι σκοπούς αλλά συστήματα και μηχανισμούς. Καθώς στερούνται ουσιαστικής παιδείας, είναι εύκολο να διολισθήσουν στην υπηρεσία ανθρώπων και σκοπών χωρίς ηθική υπόσταση.

Πριν λίγα χρόνια, ένας τοπικός κομματάρχης κόμπασε ότι “εγώ, κι ένα γάιδαρο να κατεβάσω υποψήφιο, θα τον εκλέξω”. Ο γάιδαρος βρέθηκε εύκολα και κέρδισε τις εκλογές. Τα υπόλοιπα είναι ιστορία. Καθώς πλησιάζουμε σε νέες εκλογές κομματικών οργάνων, περιμένω να δω ποιός και ποιοί θα ζηλώσουν το ρόλο του γαϊδάρου. Βεβαίως αυτοί καθόλου δεν συμμερίζονται μια τέτοια οπτική. Μπορεί και να έχουν δίκιο.

Κάποτε ένας άγγλος γαιοκτήμονας συνάντησε στην κόλαση τον πιστό του υπηρέτη.

Κύριε, του είπε εκείνος, γιατί είστε εδώ;

Είμαι εδώ γιατί έκλεψα, είπα ψέματα και εξαπάτησα ανθρώπους προσπαθώντας να πληρώσω τα χρέη που συσσώρευσε αυτός ο αλήτης ο γιός μου. Εσύ όμως, ήσουν ένας καλός και πιστός υπηρέτης. Γιατί βρίσκεσαι εδώ;

Γιατί εγώ ανάθρεψα το γιό σας…

Αντιγράφω από την ιστοσελίδα του Γιώργου Παπανδρέου:

“Η άσκηση πίεσης στους πολιτικούς φορείς ώστε να εγκαταλείψουν το αποτυχημένο και αναχρονιστικό «χρίσμα» κομματικών υποψηφίων δημάρχων προκειμένου οι τοπικές κοινωνίες να πάρουν οι ίδιες στα χέρια τους την ανάδειξη στη δημοτική αρχή των καλύτερων πολιτών τους και των πιο αξιόπιστων προτάσεων βρίσκει τo δρόμο της, μέσα από μια πρωτοβουλία που διαμορφώνεται στις 5-6 Απριλίου στη Πάτρα…:

“Γνωρίζουμε ότι το εγχείρημα που ξεκινάμε δεν έχει εκ των προτέρων «εγγυημένη επιτυχία». Επιλέγουμε συνειδητά να ανιχνεύσουμε το νέο, να χτίσουμε νέες σχέσεις, να ορίσουμε νέους κανόνες συλλογικής προσπάθειας, να προβάλουμε ένα διαφορετικό μοντέλο τοπικής εξουσίας. Καλούμαστε να νοηματοδοτήσουμε εκ νέου και συλλογικά τις έννοιες γειτονιά, κοινωνικές σχέσεις, κανόνες λειτουργίας της πόλης, αλληλοσεβασμός, ευθύνη του πολίτη, δημοκρατικές διαδικασίες, συλλογικές αποφάσεις, δεσμεύσεις και υλοποίησή τους.”

Αυτός είναι το βασικό κίνητρο που εστιάζει στη δημιουργία του πανελλαδικού δικτύου Ανεξάρτητων Αυτοδιοικητικών Κινήσεων, μια ανοικτή συνεργασία και κοινή προσπάθεια προκειμένου:

• Να δυναμώσει η φωνή της Aνεξάρτητης Aυτοδιοίκησης.

• Να εμπεδωθεί στην κοινωνία η αντίληψη της συμμετοχής, της αυτενεργού και συλλογικής δράσης του δημότη-πολίτη στα δημοτικά πράγματα.

• Να γίνουν οι Ανεξάρτητες Κινήσεις υπολογίσιμη δύναμη και ισχυρός πόλος στην Αυτοδιοίκηση και να φανούν αντάξιες της αυξανόμενης εμπιστοσύνης που τους δείχνουν οι ενεργοί πολίτες σ’ όλη την Ελλάδα.”

Σημειώνουμε την ιδιαίτερη έμφαση που αποδίδεται στους νέους και στη συμμετοχή τους στα τεκταινόμενα:
“Ξεχωριστή θέση σ’ αυτή μας την πρωτοβουλία κατέχουν οι νέοι άνθρωποι που θέλουμε να συμμετέχουν ισότιμα. Πιστεύουμε πως οι ίδιοι οι νέοι πρέπει να διεκδικήσουν -αλλά και να ενθαρρυνθούν- να έλθουν στο προσκήνιο, με τη φρεσκάδα, το ανήσυχο πνεύμα, την έφεση για το νέο, την ανατρεπτική τους διάθεση. Ενδεικτικά, δεσμευόμαστε να πρωτοστατήσουμε στη θεσμοθέτηση και λειτουργία Αυτοδιοικητικών Συμβουλίων Νεολαίας δίπλα στα αντίστοιχα Συμβούλια (κοινοτικά, δημοτικά, νομαρχιακά ή περιφερειακά), με αρμοδιότητα την εισήγηση θεμάτων νεολαίας. Θέλουμε τα Συμβούλια Νεολαίας να είναι ο χώρος όπου θα χτυπά η καρδιά των νέων, το κέντρο ζύμωσης των θέσεων και ανάδειξης των προτάσεών τους, ο φορέας απ’ όπου θα ξεκινούν οι πρωτοβουλίες για τα θέματά τους. Για τη μόρφωση χωρίς φραγμούς. Για την προετοιμασία και τον σχεδιασμό του επαγγελματικού τους μέλλοντος. Για την καταπολέμηση της ανεργίας, τη δημιουργία χώρων συνάθροισης, ψυχαγωγίας, δημιουργίας, πολιτισμού και αθλητισμού.””

Όταν ο ίδιος ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, μέσω της ιστοσελίδας του, αναγνωρίζει ότι υπάρχει πίεση προς τα κόμματα και χαρακτηρίζει αποτυχημένο και αναχρονιστικό το χρίσμα, κάθε δικό μας σχόλιο περιττεύει. Η ταυτόχρονη με τη στάση αυτή, ανάδειξη μιας πρωτοβουλίας ανεξάρτητων δημοτικών σχημάτων στην οποία συμμετέχει η Κίνηση Πολιτών του δήμου μας και ο επικεφαλής της καθηγητής κύριος Κασίμης, μπορεί ίσως να σηματοδοτήσει ουσιαστικές εξελίξεις για τη στάση τουλάχιστον του ΠΑΣΟΚ στις επόμενες εκλογές. Άλλωστε το διάστημα που μεσολαβεί είναι πολύ μεγάλο για την πολιτική και όσο ο δήμαρχος νιώθει την άνεση να τα βρίσκει με κάθε αντιδραστικό παράσιτο του κατεστημένου δεκαετιών στην πόλη μας, άλλο τόσο με την ίδια άνεση μπορεί και κάποιοι άλλοι να τον … αφήσουν χωρίς χρίσμα!

Ο Michael Albert είναι ένας θεωρητικός της οικονομίας και πολιτικός ακτιβιστής. Είναι συνιδρυτής, μαζί με τη Lydia Sargent, του γνωστού σε πολλούς δικτύου Znet. Σε πρόσφατη ανάρτησή μας ανακοινώσαμε τη συνεργασία του δικού μας δικτύου eforum με το Znet. Στα πλαίσια αυτής της συνεργασίας, πήραμε μια διαδικτυακή συνέντευξη από τον κύριο Albert, την οποία θα αναρτήσω σε αμέσως επόμενο post. Εδώ, αρκούμαι στην ερώτηση που υπέβαλλα εγώ. Για λόγους ευκολίας, παραθέτω και τη μεταφρασμένη απομαγνητοφώνηση της.

Γειά σας από την Ελλάδα. Η ερώτηση είναι η ακόλουθη: Μερικά πολιτικά κόμματα χρησιμοποιούν κοινωνικά μέσα, όπως είναι τα blogs και τα wikis για να δημιουργήσουν κοινότητες πολιτών ώστε να αντλήσουν ιδέες από την βάση, ή να σφυγμομετρήσουν τις αντιδράσεις σε υπάρχουσες πολιτικές. Η δημιουργία αυτών των κοινοτήτων μπορεί να αποδειχθεί πολύ δύσκολη, και να οδηγήσει εύκολα σε αποτυχία ή σε οριακή μόλις επιτυχία. Ποιοί είναι κατά τη γνώμη σας οι παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν σε επιτυχία ή σε αποτυχία ένα τέτοιο εγχείρημα; Ευχαριστώ.

Michael Albert:

Νομίζω ότι ένα σημαντικό μέρος για το ζήτημα που ρωτάτε είναι υπό συζήτηση. Και γιατί είναι πολύπλοκο; Αυτό που κάνει το θέμα πολύπλοκο, δεν είναι τι εννοούμε με αφηρημένες έννοιες [αυτο-οργάνωση, συμμετοχή] αυτό που κάνει πολύπλοκη την κατάσταση είναι ότι απευθυνόμαστε στους πολίτες του σήμερα. Απευθυνόμαστε σε άτομα που έχουν διδαχθεί, που έχουν ενταχθεί στην κοινωνία και που έχουν εγκλιμαστεί μέσα σε μια κοινωνία που χαρακτηρίζεται από ιεραρχικές δομές, ανταγωνιστικά και ακόμη και κακόβουλα περιβάλλοντα. Και όταν αυτοί οι άνθρωποι, που στην ουσία είμαστε όλοι μας, ή ας πούμε ένα αριστερό κόμμα, π.χ ένα αριστερό κόμμα στην Ελλάδα και αυτό το αριστερό κόμμα προσπαθεί να χρησιμοποιήσει διαφορετικά μέσα, αυτό δεν είναι εύκολο. Διότι οι άνθρωποι φέρνουν μαζί τους συνήθειες, προσδοκίες, μορφές συμπεριφοράς, οι οποίες δεν είναι κακοπροαίρετες, αλλά είναι μαθημένες συμπεριφορές, είναι ένα κομμάτι της ζωής μας. Διότι το μεγαλύτερο τμήμα της ζωής μας το έχουμε περάσει σε τέτοια περιβάλλοντα. Επομένως, αυτό κάνει την αλλαγή δύσκολη. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι δύσκολο να ξεκινήσει και να δημιουργηθεί μια νέα δομή εκ του μηδενός, ονόμασε την δομή αυτή για παράδειγμα ανοιχτό κόμμα, η οποία δηλαδή είναι μια συμμετοχική διαδικασία. Έχοντας αυτά ως δεδομένα, τι μορφή θα είχε όμως το ανοιχτό κόμμα ή ένας γενικά ανοιχτός σχηματισμός; Αυτές οι έννοιες σημαίνουν διαφορετικά πράγματα σε διαφορετικούς ανθρώπους. Αλλά για μένα, αυτό σημαίνει τις δομές και τους θεσμούς έχουν σχέση με αυτό που έχω ονομάσει συμμετοχική οικονομία. Για μένα, συμμετοχή δεν μπορεί να σημαίνει μόνο “Θέλω να συμμετέχω”. Σίγουρα η θέληση είναι τμήμα της συμμετοχής. Εάν δεν θέλεις να συμμετέχεις δεν συμμετέχεις, είναι απλό. Αλλά υπάρχει και ένα άλλο τμήμα: Εάν εγώ θέλω να συμμετέχω, αλλά δεν έχω κανένα τρόπο να συμμετέχω, η επιθυμία μου τότε δεν έχει σημασία. Επομένως, ποιοί είναι οι τρόποι συμμετοχής; Υπάρχουν αρκετοί τρόποι. Κατ’ αρχήν θα πρέπει να έχω κάτι να προσφέρω. Θα πρέπει να είμαι σε θέση να συμμετέχω, να εκφράσω την άποψή μου, να έχω άποψη, να έχω ιδέες, να έχω αυτοπεποίθεση. Εάν πρόκειται να συμμετέχω θα πρέπει να έχω την αυτοπεποίθεση να εκφράσω την άποψή μου, θα πρέπει να έχω τις πληροφορίες, που χρειάζονται για να έχω άποψη. Μπορείς να πεις ότι θέλουμε συμμετοχή, ότι θα είμαστε τελείως ανοιχτοί, ότι δεν θα αρνηθούμε τη συμμετοχή κανενός. Αλλά εάν το περιβάλλον είναι τέτοιο, που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν αυτοπεποίθεση και δεν έχουν χρόνο, δεν έχουν την ενέργεια, δεν έχουν πληροφόρηση, τότε πραγματικά το γεγονός ότι επιτρέπεται να συμμετέχουν δεν θα έχει σημασία, γιατί δεν θα συμμετέχουν επί της ουσίας έτσι και αλλιώς. Ένα άλλο παράδειγμα, είναι ίσως λίγο τραβηγμένο αλλά η αντιστοιχία μάλλον θα βοηθήσει… Συχνά, οι ΗΠΑ υποστηρίζουν αυτό που ονομάζουν ”ελεύθερες εκλογές”. Για παράδειγμα, θα υπάρχουν εκλογές στη Νικαράγουα ή στο Ελ Σαλβαδόρ ή οπουδήποτε αλλού, που οι ΗΠΑ θα υποστηρίζουν. Σ΄αυτές τις εκλογές ο οποιοσδήποτε είναι ελεύθερος να συμμετέχει και αυτό είναι αλήθεια Ο καθένας μπορεί να ψηφίσει. Οπότε τι είναι αυτό που κάνουν οι ΗΠΑ, ώστε ξαφνικά τους αρέσουν αυτές οι εκλογές; Πριν τις εκλογές για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, οι ΗΠΑ και οι πράκτορές της στη χώρα, προβαίνουν σε διάφορες δραστηριότητες, όπως κλείνουν ραδιοφωνικούς σταθμούς, κλείνουν δημόσιους χώρους συναντήσεων, λογοκρίνουν εφημερίδες, εμπλέκονται σε διαδικασίες που καθορίζουν ποιά θα είναι η επιλογή, αυτός ο υποψήφιος ή ο άλλος. Oπότε, όταν οι τελικές εκλογές έρχονται, όλοι είναι ελεύθεροι να συμμετέχουν, αλλά στην πραγματικότητα ο λαός δεν έχει αυτοπεποίθεση, δεν έχουν πληροφόρηση, δεν έχουν ικανότητες, γιατί η διαδικασία που οδήγησε στις εκλογές τους έχει στερήσει όλα αυτά. Η διαδικασία αυτή εμπόδισε την επικοινωνία για την δημιουργία θέσεων. Τους έχει αφήσει μόνο με τη δυνατότητα επιλογής ανάμεσα σε δύο υποψηφίους- μαριονέτες που έχουν επιλεγεί από άλλους. Επομένως, η συμμετοχή είναι ελάχιστη. Είναι ελεύθερη βέβαια, επιτρέπεται μεν, είναι ακόμη και καλοδεχούμενη και ακόμη οι πολίτες παροτρύνονται να συμμετάσχουν, αλλά είναι μια συμμετοχή χωρίς νόημα. Ας πάμε όμως πίσω στα κόμματα. Ας υποθέσουμε ότι έχουμε ένα πολιτικό σχηματισμό ή μια κίνηση και το κόμμα, ή η κίνηση λέει και το εννοεί πραγματικά ότι θέλει να έχει 10000, 100000, 1000000, 5000000 μέλη, και θέλουμε αυτά τα μέλη να έχουν κοινό όραμα και άποψη για το τι είμαστε, θέλουμε όλοι να συμμετέχουν, και θέλουμε τα μέλη να είναι ενεργά, να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες, και το κόμμα λέει στα μέλη αρχίστε να είστε ενεργοί, αναλάβετε πρωτοβουλίες. Αυτό δεν είναι αρκετό, γιατί τα μέλη για παράδειγμα αν είναι ένα κόμμα είναι εργαζόμενοι, οι οποίοι είναι κουρασμένοι, εξουθενωμένοι από τις εργασίες τους, τους έχουν κλέψει την ευκαιρία εκπαίδευσης, όταν πήγαν στο σχολείο διδαχθήκανε πως να αντέχουν την ανία και πως να δέχονται εντολές, αλλά δεν τους δόθηκαν ικανότητες, αυτοπεποίθεση και γνώσεις. Και στην εργασία τα πράγματα έγιναν χειρότερα, τώρα στην εργασία, επίσης αντέχουν την ανία και δέχονται εντολές και αυτό έγινε συνήθεια και δεν παίρνουν πρωτοβουλίες γιατί δεν τους επιτρέπεται. Δεν εισπράττουν πληροφόρηση, γιατί οι εργασίες τους δεν παρέχουν πληροφόρηση σ΄αυτούς. Και μετά στο κόμμα ή στο κίνημα, τους λένε να συμμετέχουν και μένουν άφωνοι, ”δεν έχω τις ικανότητες, δεν έχω την γνώση, την πληροφόρηση, δεν έχω την αυτοπεποίθεση”. Και αν έρθουν να συμμετέχουν, τότε αυτοί που έχουν όλες αυτές τις ιδιότητες θα κυριαρχούν στη συζήτηση παραγκωνίζοντάς τους, Θα επικρατούν στις συνελεύσεις και στην εξαγωγή των αποτελεσμάτων. Επομένως, η συμμετοχή θα είναι ψεύτικη. Μπορεί να εκφέρουν κάποια γνώμη, αλλά τελικά είναι η μειοψηφία της ανώτερης τάξης, που έχουν την αυτοπεποίθεση, την πληροφόρηση, τις συνθήκες και ότι άλλο χρειάζεται και τελικά θα επικρατούν. Επομένως, για να δημιουργήσω επιτυχημένα, ένα ανοιχτό κόμμα και ένα ανοιχτό κίνημα, αυτό που πρέπει να κάνω είναι να αλλάξω τον τρόπο που συμπεριφέρομαι στους ανθρώπους. Να βρω τους τρόπους να πω όχι μόνο ότι όλοι θα λειτουργήσουν με ισότητα, αλλά να ξεπεράσω την ασυμμετρία που υπάρχει μεταξύ των μελών. Όπου μερικά άτομα είναι μορφωμένα και έχουν τις δυνατότητες και τη γνώση και την αυτοπεποίθεση και άλλα άτομα είναι υποταγμένα. Θα πρέπει να φέρω μια ισορροπία. Θα πρέπει να εμποδίσω αυτά τα άτομα απο το να επικρατούν και να συμπεριλάβω αυτά τα άτομα. Θα πρέπει να να έχω εκπαιδευτικά προγράμματα, προγράμματα τεχνικής κατάρτισης, θα πρέπει να έχω προγράμματα διδασκαλίας για το πως να δίνει κάποιος ομιλίες. Θα πρέπει να έχω δομές που διευκολύνουν τη συμμετοχή, που κάνουν τη συμμετοχή ευχάριστη και που θα δημιουργεί αισθήματα ικανοποίησης στα άτομα. Επομένως είναι καλό να θέλουμε συμμετοχή, είναι καλό να καλωσορίζουμε την συμμετοχή. Αλλά εάν πραγματικά πρόκειται να έχουμε ένα επιτυχημένο ανοιχτό κόμμα, ένα ανοιχτό κίνημα, ένα συμμετοχικό κόμμα, ένα συμμετοχικό κίνημα, το κόμμα θα πρέπει να κάνει περισσότερα από απλά να καλωσορίζει αυτές τις μορφές. Θα πρέπει να διευκολύνει την εφαρμογή των νέων μορφών. Θα πρέπει δυναμικά να προωθήσει αυτές τις έννοιες. Θα πρέπει δυναμικά να δημιουργήσει χώρο για αυτές τις έννοιες με το να εμποδίσει την κατάληψη των θέσεων από συγκεκριμένες ομάδες ατόμων. Όταν λοιπόν, αυτή η νοοτροπία έχει πραγματωθεί, τότε θα είναι σχετικά εύκολο να δούμε πώς θα είναι το ανοιχτό κόμμα. Το ανοιχτό κόμμα ή το κίνημα, θα είναι ένας οργανισμός στον οποίο το όραμα που καθοδηγεί του μηχανισμούς, το όραμα που καθοδηγεί το σχεδιασμό είναι γνωστό, κατανοητό και κοινό για όλα τα μέλη. Η στρατηγική που πρόκειται να χρησιμοποιηθεί είναι συνέχεια υπό συζήτηση και είναι γνωστή και κατανοητή από όλα τα συστατικά στοιχεία του κόμματος. Οι μηχανισμοί λήψης αποφάσεων είναι συμμετοχικοί και χαρακτηρίζονται από την αυτο-διαχείριση. Τα άτομα έχουν δικαίωμα λόγου αναλογικά με το μερίδιο στο οποίο οι αποφάσεις τους αφορούν.

Βρέθηκα τις προάλλες σε μια πολιτική συνάθροιση 40-50 ανθρώπων για κουβέντα. Ο διάλογος έδειχνε νωθρός και θέλησα να τον ζωηρέψω λίγο. Ανέφερα λοιπόν, αυτό που και στο προηγούμενο post μου ανέφερα, ότι έχει καταρρεύσει η δημόσια δωρεάν παιδεία και η δημόσια δωρεάν υγεία. Εισέπραξα μια προσβλητική απάντηση από συνταξιούχα δασκάλα, με ύφος που με έκανε να αναρωτιέμαι πόσα παιδάκια κατέστρεψε στην καριέρα της, μια ψύχραιμη πλην ψεύτικη απάντηση από εν ενεργεία δάσκαλο πως τάχα τα σχολεία βρίθουν από υπολογιστές, προτζέκτορες κτλ (σιγά μην κάνουν και multimedia μάθημα) και πως τάχα οι δάσκαλοι είναι ψηφιακά εγγράμματοι αφού οι περισσότεροι έχουν πιστοποίηση (φοβερό επιχείρημα…) καθώς και μια μετρημένη, ευγενική απάντηση από έτερο εν ενεργεία δάσκαλο που καταδίκασε το ύφος της πρώτης και προέτρεψε τον κλάδο του να μάθει να δέχεται την κριτική. Οι γιατροί και δη οι συνδικαλιστές γιατροί απουσίαζαν, οπότε δεν υπήρξαν αντιδράσεις για το θέμα της υγείας, όπου ο κοινός πολίτης γνωρίζει καλά, όπως γνωρίζει και για το θέμα της παιδείας, τι συμβαίνει.
Αυτές οι τρεις αντιδράσεις αφενός ζωήρεψαν το διάλογο και αφετέρου αποκάλυψαν ποιός πραγματικά ήταν φορέας προοδευτικών αντιλήψεων και ποιός συντηρητικών. Το ενδιαφέρον είναι ότι όλοι αυτοί αυτοπροσδιορίζονται ως ΠΑΣΟΚ. Και είναι ενδιαφέρον γιατί καταδεικνύει τη δυσκολία του ΠΑΣΟΚ να βρει το δρόμο του προς το αύριο. Μέχρι σήμερα, επιχειρείται μια προσπάθεια να μη δυσαρεστηθεί κανείς, ‘δεν περισσεύει κανένας’ το μότο, ή αλλιώς, να μη σπάσουν αυγά.
Αλλά, ως γνωστόν, δεν γίνεται ομελέττα χωρίς να σπάσουν αυγά. Δεν μπορεί να είσαι και με τον ‘χωροφύλαξ’ και με τον ‘αστυφύλαξ’. Δε μπορεί η συνδικαλιστική παράταξη του ΠΑΣΟΚ στους δασκάλους να έχει ως αιτήματα την πλήρη σύνταξη στα 30 χρόνια δουλειάς (σε κλάδο με μηδενική ανεργία, άρα πλήρη σύνταξη στα 52-54 χρόνια), δεν μπορεί να υποσκάπτει την προσπάθεια εισαγωγής της αξιολόγησης στον κλάδο (στα λόγια την υποστηρίζει, αλλά η ΔΟΕ και οι εκπρόσωποι της άλλα λένε), δεν μπορεί να ζητά μείωση (!!) των ωρών εργασίας. Για του λόγου το αληθές, δείτε το παρακάτω απόσπασμα από ανοιχτή επιστολή της ΔΟΕ προς τους δασκάλους (την πλήρη επιστολή θα βρείτε εδώ).

Γνωρίζω μερικούς δασκάλους που κοσμούν τα σχολεία με την παρουσία τους. Γνωρίζω επίσης πως δεν είναι σπάνιο είδος, μεμονωμένες περιπτώσεις, εξαιρέσεις. Πιστεύω ακόμη πως κανείς δεν ξεκινά την καριέρα του με όνειρο να αράξει. Αλλά πιστεύω επίσης πως το σημερινό σύστημα εκπαίδευσης λειτουργεί σαν κρεατομηχανή που αλέθει αδιάκριτα τους συντελεστές του, που ταπεινώνει τις καλές προθέσεις και οδηγεί σε πρόωρη συνταξιοδότηση ακόμα και τα ευγενέστερα κίνητρα. Οι συνδικαλιστικές παρατάξεις έχουν το χρέος να αντιστέκονται σε αυτή την εξέλιξη, με ένα τρόπο που να σέβεται την υπόλοιπη κοινωνία. Ζητώντας να εργάζονται λιγότερο και να πληρώνονται περισσότερο, προσβάλλουν εμάς και –κυρίως- τα δικαιώματα των παιδιών μας, τόσο με όρους παιδείας όσο και με όρους οικονομίας.

Αν αυτό μπορεί να μας κάνει να νιώσουμε καλύτερα (εγώ νομίζω το αντίθετο), αυτό δεν είναι ελληνικό φαινόμενο. Περσινή έρευνα του ερευνητικού οργανισμού Synovate και του Planet Edge σε 11 ευρωπαϊκές χώρες συμπεριλαμβανομένης της δικής μας, έδειξε πως οι σημερινοί νέοι δείχνουν ολοένα και μεγαλύτερη έλλειψη εμπιστοσύνης στο εκπαιδευτικό σύστημα και την αγορά εργασίας και σαν αποτέλεσμα αυτού, θεωρούν πως οι φίλοι τους είναι το σημαντικότερο πράγμα σε αυτό τον κόσμο, σημαντικότερο από την οικογένεια, την εκπαίδευση και την καριέρα.
Μόνοι, γεγυμνωμένοι από κατανόηση, διαγνωσμένοι ως δυσλεξικοί, στερημένοι από προοπτική, οι νέοι μας, πιασμένοι χέρι-χέρι, βηματίζουν αργά, έξω από το ΤΕΙΧΟΣ που φτιάξαμε εμείς και τα κινήματα και συνδικάτα που μας εκπροσωπούν.

All alone, or in two’s,
The ones who really love you
Walk up and down outside the wall.
Some hand in hand
And some gathered together in bands.
The bleeding hearts and artists
Make their stand.
And when they’ve given you their all
Some stagger and fall, after all it’s not easy
Banging your heart against some mad bugger’s wall.
(Pink Floyd, The Wall)

Αφού γίναμε μια bugger’s society, κάθε ερώτημα για την αναγέννηση του όποιου Κινήματος, δεν μπορεί να απαντιέται από τους λοχίες της συντήρησης συνδικαλιστές, ούτε γενικώς από τους βαθμοφόρους του συστήματος.