MyStigma

1. Αρχική
2. Πολιτική
3. Υγεία
4. Πολιτισμός
5. Πόλη
6. About
7. Επικοινωνία

Το παρακάτω άρθρο, δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στην εφημερίδα ‘Ενημέρωση’ του Ναυπλίου και αναδημοσιεύεται σήμερα στο γνωστό ιστολόγιο πολιτικού διαλόγου Diablog. Είναι κατά τη γνώμη μου ενδεικτικό του πόσο κοινή, βαρετή, προβλέψιμη και ανούσια είναι η κατάσταση στα δημοτικά πράγματα της επαρχίας, παρά τις εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Ο συγγραφέας του άρθρου κος Καράπαυλος εξελέγη δημοτικός σύμβουλος με το συνδυασμό ‘Ναύπλιο, H Άλλη Πρόταση‘, αντίστοιχο θα μπορούσε να πει κανείς της δικής μας Κίνησης Πολιτών, και πήρε 13% και 3 θέσεις στο νέο δημοτικό συμβούλιο. Διαβάστε και δείτε τι θα πει υγιής προβληματισμός, συνοδευόμενος από προτάσεις. (korinthos.blogspot.com)
———————————————————————————————-

Μετά από ένδεκα ολόκληρα χρόνια κάθισα και πάλι στα έδρανα του ελλειψοειδούς τραπεζιού του δημοτικού συμβουλίου Ναυπλίου. Πέρασε τόσος καιρός από τότε που πίστευα και εγώ μαζί με τους συντρόφους μου της τότε «πρωτοβουλίας» και της «απόπειρας», ότι μπορούσαμε με τους αγώνες μας, τις ιδέες μας, τις ανιδιοτελείς προσπάθειές μας να αλλάξουμε τις κυρίαρχες πολιτικές που ακόμα και σήμερα βασιλεύουν. Θεωρούσαμε ότι εμείς είμασταν στο επίκεντρο της τοπικής ζωής και ότι τα λόγια μας για την οικολογία και το περιβάλλον, για την ανάδειξη της ιστορίας της πόλης, για μιαν άλλη λογική στα θέματα του πολιτισμού και του αθλητισμού και κυρίως οι προσπάθειές μας για την ενεργοποίηση των πολιτών και για συμμετοχικές και κινηματικές διαδικασίες είχαν πρωτεύουσα σημασία στις σκέψεις των συμπολιτών μας. Επτά χρόνια έξω από το Δημοτικό Συμβούλιο και αντιλήφθηκα, έστω και αργά, ότι δυστυχώς η κοινωνία πολύ λίγο ενδιαφέρεται για την κλειστή κάστα που διοικεί την πόλη, για το τι συζητιέται και ποιοι διοικούν τις δημοτικές επιχειρήσεις και χαράζουν πολιτικές. Αντιλήφθηκα ότι όπως και τότε έτσι και σήμερα οι ωραίες ιδέες δύσκολα ξεπερνούν τους τοίχους της μεγάλης αίθουσας του δημαρχείου με τις φωτογραφίες των παλαιοτέρων δημάρχων.

Σήμερα «η άλλη πρόταση» έχει εκλέξει τρεις δημοτικούς συμβούλους και ο λόγος της είναι πολύ πιο δυνατός και δεν μπορεί παρά να ακούγεται με πολύ μεγαλύτερη προσοχή μέσα στο δημοτικό συμβούλιο. Ομως για να πάει η πόλη μπροστά δεν αρκούν τα λόγια των τριών μας. Δεν αρκούν οι προσπάθειες και κάποιων άλλων δημοτικών συμβούλων από άλλες παρατάξεις που έχουν ιδέες για την πόλη και όρεξη να προσφέρουν. Αναγκαία κατά τη γνώμη μου προϋπόθεση για να κάνει η πόλη το άλμα προς τα μπρος, σε μια προοδευτική κατεύθυνση, είναι να ασχοληθεί και ενεργοποιηθεί το τεράστιο δυναμικό της τοπικής μας κοινωνίας.

Ετσι στην πρώτη ουσιαστική συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου «η άλλη πρόταση» με επιμονή έβαλε και ξαναέβαλε την πρόταση να ανοίξουν τα διοικητικά συμβούλια των δημοτικών επιχειρήσεων, να αξιοποιηθεί ο νόμος που επιτρέπει τη συγκρότηση των συμβουλίων από 11 έως και 15 μέλη, να θεσμοθετηθεί η συμμετοχή των ενεργών τοπικών φορέων στις δημοτικές επιχειρήσεις, να ψάξουμε και να βρούμε πάνω και έξω από τις παρατάξεις, όλους αυτούς που μπορούν να προσφέρουν και να προσπαθήσουμε να κάνουμε την κοινωνία πραγματικό κοινωνό και συμμέτοχο στα πολιτικά δρώμενα. Οι προτάσεις μας απορρίφθηκαν τόσο από τη δημοτική αρχή, όσο και από τη μείζονα αντιπολίτευση. Το επίσημο επιχείρημα της δημοτικής αρχής εκφρασμένο από τον πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου, ήταν ότι τα πολυμελή όργανα είναι δυσκίνητα. Ετσι εφάρμοσαν τη γνωστή συνταγή της επιλογής προσώπων από τον κλειστό κύκλο που τόσα χρόνια μας διοικεί. Αν εξαιρέσουμε κάποια άτομα, (και θάθελα να το τονίσω αυτό) που πράγματι έχουν ιδέες και όρεξη για ανιδιοτελή προσφορά, τα διοικητικά συμβούλια απαρτίστηκαν κατά κύριο λόγο από αποτυχόντες δημοτικούς συμβούλους που συχνά-πυκνά επαναλαμβάνονται στις διάφορες επιτροπές, από συγγενείς και συζύγους των επιτυχόντων και αποτυχόντων συμβούλων, από κάποιους γνωστούς «παράγοντες» με μοναδική επιδίωξη τις μελλοντικές πολιτικές συνεργασίες.

Προτείναμε την εκλογή εκπροσώπου του ΠΛΙ στη ΔΕΠΑΝ. Η πρότασή μας απορρίφθηκε. Ζητήσαμε την εκλογή εκπροσώπου του Πανεπιστημίου Θεατρικών Σπουδών στο Δημοτικό Θέατρο. Η πρότασή μας απορρίφθηκε. Πουθενά δεν υπάρχει εκπρόσωπος του Εμπορικού Συλλόγου. Οι δημότες από τα τοπικά διαμερίσματα αγνοήθηκαν. Ενα τεράστιο δυναμικό που υπάρχει στην πόλη μας, από νέους με μεταπτυχιακές σπουδές και όρεξη για προσφορά, από ανθρώπους της μουσικής, του θεάτρου, του πολιτισμού, των τεχνών και των επιστημών, σχεδόν όλοι αγνοήθηκαν. Η πόλη μας όμως έτσι δεν μπορεί να πάει μπροστά. Μπορεί η δημοτική αρχή να έχει τη δημοκρατική νομιμοποίηση από το 56 και κάτι τοις εκατό των δημοτών που την επέλεξε, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι και υποχρεωτικά πράττει το ορθό με το να κρατάει τις πόρτες της κλειστές στους φορείς και τα άτομα που μπορούν και έχουν να προσφέρουν.

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ

Δημοτικός σύμβουλος Ναυπλίου

Μου επεσήμανε ένας φίλος και διάβασα και στον τοπικό τύπο ότι η Κίνηση Πολιτών κατέθεσε έναν ολοκληρωμένο φάκελο με προτάσεις για τη διαχείριση των απορριμάτων στον ίδιο το δήμαρχο. Δεν είμαι σίγουρος αυτή τη στιγμή αν δόθηκε και κάποια συνέντευξη τύπου. Ακόμη κι αν δόθηκε είναι μεν θετικό αλλά όχι και κάτι το ιδιαίτερο. Θετικές είναι όλες οι προτάσεις που κατατίθενται, από όπου κι αν προέρχονται. Γιατί συμβάλλουν στον διάλογο. Το ζήτημα είναι σε ποιόν διάλογο; Αυτόν του δημοτικού συμβουλίου με τις γνωστές ισορροπίες; Το ουσιαστικό ήταν και θα είναι πάντα ο διάλογος στην κοινωνία. Ναι, μην απορείτε, αυτός που ΔΕΝ γίνεται! Και ακριβώς επειδή δεν γίνεται, καταλήγουμε στα ψηφοδέλτια των κάτω του μετρίου.

Ζούμε τον πολιτικό μεσαίωνα της κομματικής νομενκλατούρας. Συμπαθείς τις πιό πολλές φορές αλλά γραφικές φιγούρες ανθρώπων που αναζητούν την αυτοεκτίμησή τους μέσα από ένα κομματικό όργανο ή ψηφοδέλτιο. Την αυτοεκτίμηση που η υπόλοιπη ζωή τους στάθηκε τόσο φειδωλή να τους χαρίσει. Παρατηρεί κανείς τις φυσιογνωμίες τους καθώς πλανάρουν (δεν περπατούν πια) στον πεζόδρομο και διαπιστώνει πώς είναι μπολιασμένες από έναν αέρα επιτυχίας και –επιτέλους- καταξίωσης. Τώρα παίρνουν την εκδίκησή τους για τους μέτριους ή και κακούς βαθμούς στο σχολείο, τώρα εκδικούνται για το σάλιο που ξόδεψαν για να διοριστούν, τώρα ρεφάρουν για χρόνια και χρόνια καταπίεσης, τώρα ζούνε τον κολοφώνα της πενιχρής καριέρας τους και έχουν το δικαίωμα να το γιορτάσουν. Στην πλάτη της πόλης, βέβαια.

Γι αυτό η Κίνηση Πολιτών και εσείς ως ηγέτης της κε Κασίμη, έχετε μιά υποχρέωση: να εμβολιάσετε με τις παρεμβάσεις σας το διάλογο στη βάση, στην κοινωνία. Πολύ καλά κάνατε ασφαλώς και καταθέσατε το φάκελό σας στο γραφείο του δημάρχου. Ελπίζω και εύχομαι να ήταν αρκούντως τεκμηριωμένος. Αλλά είμαι βέβαιος ότι δεν ανακαλύψατε και την Αμερική. Προτάσεις ήδη υλοποιημένες αλλού είμαι σίγουρος πως καταθέσατε και συμπεράσματα από την πλούσια εμπειρία άλλων. (Αυτό κάνει -ή τουλάχιστον προσπαθεί- και αυτό το ιστολόγιο).

Θέλω με όλα αυτά να καταθέσω έναν προβληματισμό: μήπως πέραν της πεπατημένης των θεσμών, είναι καιρός να ανακαλύψουμε πιο καινοτόμες μεθόδους πολιτικού διαλόγου; Συμφωνείτε άραγε ότι η αναγέννηση του κοινωνικού διαλόγου είναι ουσιαστική προϋπόθεση για την αναβάθμιση της τοπικής πολιτικής σκηνής;

Αν ναι, τότε μπράβο για το φάκελο, μπράβο και για τους επόμενους που σίγουρα θα καταθέσετε, αλλά κάτι άλλο είναι αυτό που περιμένουμε. Ελπίζω ότι η παροδική εξαφάνιση της ιστοσελίδας της Κίνησης να προμηνύει ακριβώς αυτό και όχι απλά για να συμπεριλάβει ένα ανακοινωθέν για τα πεπραγμένα. Γιατί επισημαίνω πως αυτά, όπως και η έκδοση εφημερίδας κτλ είναι top–to–bottom δράσεις, ενώ αυτό που χρειαζόμαστε είναι κατά την κρίση μου, ακριβώς το αντίθετο.

Η ιστορική πόλη του Newton στη Μασσαχουσέτη, δυτικά της Βοστώνης, έχει πληθυσμό περίπου 84.000 κατοίκων και είναι γνωστή ως “The Garden City”, δηλαδή η πόλη των κήπων ή η πόλη-κήπος. Στην πραγματικότητα, δεν είναι μία πόλη αλλά 13 χωριά! που συγκροτούν έναν χαλαρό αστικό ιστό. Στην πόλη αυτή φιλοξενούνται έξι πανεπιστημιακές σχολές, δύο συμφωνικές ορχήστρες, μία βιβλιοθήκη με 500.000 τόμους και ένα μουσείο ιστορίας σε κτίριο του 1809. Ανάμεσα στα αρκετά blogs που συντηρούν οι κάτοικοι αυτής της πανέμορφης πόλης και τα οποία έχουν ως κύριο αντικείμενο την καθημερινότητα, υπάρχει και ένα, σχετικά νέο, που ασχολείται με την τοπική, τη δημοτική πολιτική. Ονομάζεται “The Garden City”, a Newton community blog.
Ας πάμε λίγο πίσω. Από καιρό, το δημοτικό συμβούλιο σχεδίαζε την κατασκευή ενός νέου γυμνασίου-λυκείου στην περιοχή Newton north (δες εικόνα). Τα σχέδια εντυπωσιακά, αλλά όπως σχεδόν πάντοτε, υπήρχαν και αντιρρήσεις. Έτσι, στη λογική της κοινωνικής λογοδοσίας και αποδοχής, έγινε στις 27 Ιανουαρίου 2007 ένα τοπικό δημοψήφισμα (τις σχετικές λεπτομέρειες που είναι άκρως εντυπωσιακές και προκαλούν ταυτόχρονα θαυμασμό και θλίψη, μπορείτε να δείτε εδώ). Την προώθηση του σχεδίου υποστήριζε ο δήμαρχος και την ματαίωσή του μιά ομάδα πολιτών (καμία σημασία δεν έχει για μας ποιός είχε δίκιο ή όχι). Ο δήμαρχος χρησιμοποίησε μέσα κλασικής πολιτικής όπως καταχωρήσεις και συνεντεύξεις στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο, επιστολές στους κατοίκους, πλακάτ, αυτοματοποιημένες τηλεφωνικές ενημερώσεις κτλ που κόστισαν συνολικά 50.000$, όλα από προσφορές. Η αντίπερα όχθη, είχε στη διάθεσή της ελάχιστα χρήματα από συνεισφορές, ελάχιστα αυτοσχέδια πλακάτ, πολύ κέφι και … ένα blog. Είχαν όμως και κάτι ακόμη: εσωτερική πληροφόρηση, καθώς ένα μέλος της επιτροπής του δήμου για το έργο, ανοιχτά και επώνυμα τροφοδοτούσε το blog με πληροφορίες από τις συνεδριάσεις και λειτουργούσε ως σύνδεσμος αφού μετέφερε ερωτήματα και απορίες που οι πολίτες κατέθεταν στο blog, στα μέλη της επιτροπής.
Έτσι, ενώ αρχικά το αποτέλεσμα φαινόταν αυτονόητο υπέρ της πλευράς του δημάρχου, τελικά το ‘όχι’ συγκέντρωσε το απροσδόκητο 41%. Δεν είναι η πρώτη φορά που ένα blog καταλύει πολιτικές διαμάχες. Στις ΗΠΑ, σε εθνικό επίπεδο, έχουμε το πρόσφατο παράδειγμα της νίκης των Δημοκρατικών για τη Γερουσία, που βασίστηκε εν πολλοίς στην ιδιοφυή στρατηγική του Howard Dean με τα blogs και ιδίως το Blog for America. Η κα Ségolène
Royal στη Γαλλία έσπευσε να μιμηθεί την πολιτική Dean, οδηγούμενη έτσι σε περιφανή επικράτηση έναντι των εσωκομματικών της αντιπάλων για το χρίσμα της προεδρίας. Μιά και μιλάμε για Γαλλία, σε θρίαμβο κατέληξε και η διαμάχη μεταξύ του blogger Christophe Grebert και του δημάρχου του Puteaux (προαστίου του Παρισιού), για την οποία μπορείτε να διαβάσετε στο έγκυρο ελληνικό blog πολιτικού διαλόγου diablog, ένα σύντομο αλλά περιεκτικό άρθρο!
Είναι πλέον βέβαιο! Τα blogs είναι κατ’ εξοχήν εργαλεία ενδυνάμωσης της φωνής και των δικαιωμάτων των πολιτών και ενίσχυσης της διαφάνειας. Ναι, δεν είμαστε Newton (εδώ είναι βαλκάνια), δεν είμαστε ούτε καν Puteaux, αλλά εγώ πιστεύω ότι μπορούμε να γίνουμε, διαφορετικά πρέπει να μετοικήσουμε! Το πιστεύει αλήθεια κανείς άλλος;

Την Παρασκευή, 1η Δεκεμβρίου, με την ευκαιρία της πρόσφατης ενθρόνισης του νέου μητροπολίτη Διονύσιου του Γ’, κοινοποιήθηκε μέσω του τοπικού τύπου αλλά και στο fax της μητρόπολης Κορίνθου, η επιστολή που συνέταξε η Κίνηση Πολιτών για Διαφάνεια στην Ιερά Μητρόπολη Κορίνθου προς το νέο μητροπολίτη.
Είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε πως ο μητροπολίτης εγνώριζε τόσο το περιεχόμενο, όσο και το ποιοί την υπέγραψαν, πολύ νωρίτερα, τόσο από τον τοπικό τύπο που την είχε ήδη δημοσιεύσει (χωρίς τις υπογραφές), όσο και από την ιστοσελίδα που στήθηκε γι αυτό το σκοπό, ήδη από την 20η Σεπτεμβρίου 2006.
Εντούτοις, 40 ημέρες και πλέον αργότερα, η μόνη απάντηση που λάβαμε ήταν η σιωπή. Αφήσαμε σκόπιμα να παρέλθουν οι ημέρες των εορτών, που για το νέο μητροπολίτη σίγουρα μεταφράστηκαν και σε κόπο, και επανερχόμαστε για να υπενθυμίσουμε στη μητρόπολη ότι δεν έχουμε ξεχάσει την επιστολή που αποστείλαμε, ότι παρακολουθούμε την ετοιμότητα του γραφείου τύπου της μητρόπολης να εκδίδει ανακοινώσεις για άλλα, ενδεχομένως όχι τόσο σημαντικά θέματα, και ότι μας στενοχωρεί η απαξία της απαντήσεως. Γιατί αν το θέμα χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να μελετηθεί, τότε και αυτό μόνο το αίτημα της πίστωσης χρόνου θα γινόταν με χαρά δεκτό.
Επαναλαμβάνουμε από αυτήν τη θέση ότι θα επιμείνουμε να λάβουμε απάντηση και αν αυτή είναι η …σιωπή, τότε έχει καλώς! Η στάση μας προφανώς θα καθοριστεί και από αυτό. Εν πάσει περιπτώσει, σε 7-10 ημέρες, στην ιστοσελίδα www.diafani-mitropoli.gr και στη σελίδα που προορίζεται να υποδεχθεί την απάντηση του μητροπολίτη, θα προστεθεί ένας μετρητής ημερών του τύπου « χ ημέρες χωρίς απάντηση». Αυτή δεν είναι η ειλικρινής μας επιθυμία. Αλλά αν και οι επόμενες ημέρες παρέλθουν χωρίς να λάβουμε κάποια απάντηση, ή έστω την αίτηση πίστωσης χρόνου, δεν θα μας μένει τίποτε άλλο πιά, από αυτό το ‘μνημείο’ άρνησης του διαλόγου που θα βρίσκεται μόνιμα στον αέρα του διαδικτύου.

Όταν μία πόλη ιδρύεται, είναι γιατί βρίσκεται σ’ ένα εμπορικό σταυροδρόμι, ένα πλεονεκτικό στρατηγικά σημείο, ένα θρησκευτικό κέντρο ή κάτι παρόμοιο. Απο κει και πέρα όμως, η πόλη είναι πλέον ένα σημείο συνάντησης των ανθρώπων. Όπως λέει ο διάσημος αυστριακός αρχιτέκτονας Christopher Alexander, «οι άνθρωποι έρχονται στις πόλεις για την επαφή με άλλους ανθρώπους. Αυτό είναι οι πόλεις: σημεία συνάντησης. Παρά ταύτα, οι άνθρωποι που ζουν στις πόλεις είναι συχνά μόνοι και αποξενωμένοι. Μόνο λίγοι όμως είναι φυσικά μόνοι. Οι περισσότεροι ζούν σε μία κατάσταση ατέλειωτης εσωτερικής μοναξιάς. Έχουν εκατοντάδες γνωστούς, αλλά οι σχέσεις τους είναι κενές και ανικανοποίητες». Κατά τον αμερικανό κοινωνιολόγο Ray Oldenburg, η πόλη είναι ο ‘τρίτος χώρος’ μετά το σπίτι και την εργασία που συνιστούν τους δύο πρώτους. Ο ‘τρίτος χώρος’ είναι αυτός όπου πέφτει κανείς τυχαία πάνω στον άλλο. Η πιθανότητα της κατά τύχην συνάντησης είναι αυτή που κάνει μία πόλη ένα γόνιμο τόπο. Είτε πρόκειται για τον αυριανό έρωτα είτε για τη νέα επιχειρηματικότητα, είναι η πόλη που τα κάνει όλα αυτά πιθανά.
Τον καιρό που ήμουν παιδί, πριν από 30 χρόνια δηλαδή, υπήρχε μία συνήθεια στην πόλη μας. Το νυφοπάζαρο. Αυτός που το ονομάτισε έτσι ήταν σίγουρα ένας agent provocateur, αφού η εξεύρεση νύφης ήταν μιά μικρή μόνο δραστηριότητα που εξυπηρετείτο από τη βόλτα πάνω-κάτω στον ίδιο δρόμο. Ήταν η ευκαιρία να ξεσκάσεις από τους δύο άλλους χώρους, να συναντήσεις γνωστούς, ανθρώπους που σε ξέρουν με το μικρό σου όνομα, να γνωρίσεις νέους φίλους και φίλες, να συζητήσεις για τη ζωή σου και αυτή των άλλων, τα όνειρά σου, τις επιδιώξεις σου, αυτό που σε κυρώνει κι αυτό που σε ακυρώνει. Η διαδικασία αυτή του ‘επ! καλησπέρα, τι γίνεται!’ ήταν που έκανε τον ‘τρίτο χώρο’, πόλη, ή στις μεγαλύτερες πόλεις, γειτονιά. Βέβαια, το νυφοπάζαρο δεν ήταν προνόμιο της πόλης μας, όλες οι ελληνικές πόλεις είχαν την ‘περαντζάδα’ τους. Οι Ιταλοί τη λένε ‘passaggiata’, οι Ισπανοί ‘paseo’. Σήμερα όμως οι πόλεις τείνουν να γίνουν χώροι συνάντησης αυτοκινήτων, ενώ η δυνατότητα εργασίας, αγορών κτλ από το internet, απειλεί να μετατρέψει την κοινωνική επαφή σε ροή bits & bytes. Αλλά σε αντίθεση με τους φιλοσόφους των πλατειών, εγώ δεν πιστεύω ότι φταίει το αυτοκίνητο ή το internet. Φταίει η ανυπαρξία πολεοδομικού σχεδιασμού. Πόσο λιγότερο θελκτική πόλη θα ήταν η Βαρκελώνη χωρίς τη διάσημη Rambla; Πολύ, νομίζω.
Αν δεν μας απασχολήσει κατά το σχεδιασμό η ανάγκη των ανθρώπων για κοινωνική επαφή, δεν θα καταλήξουμε παρά σε άγονες και φτωχές πόλεις, λημέρια αντικοινωνικής δράσης και συμπεριφοράς. Και δεν υπονοώ με τη λέξη σχεδιασμό, μόνο χώρους περιπάτου, αλλά και φαρδύτερα πεζοδρόμια, περίπτερα στις πλατείες για να παίζουν μουσική μικρές μπάντες (θυμάστε το υπέροχο περίπτερο στα περιβολάκια που γκρέμισε ένας ανόητος δήμαρχος για να φτιάξει στη θέση του ένα συντριβάνι σε μιά άνυδρη πόλη;), υπαίθριες σκακιέρες, περισσότερα παγκάκια και τόσα άλλα.
Σε μιά παραλία των ΗΠΑ, ο δήμος χρησιμοποιεί εκμαγεία για να φτιάχνει αμμώδη γλυπτά ζώων και κάστρων που τραβούν σα μαγνήτης την πιτσιρικαρία της περιοχής.

Δεν χρειάζονται πάντα λεφτά, χρειάζεται κυρίως αγάπη και φροντίδα για τους ανθρώπους γύρω σου.

Φτάσαμε λοιπόν στο ‘διά ταύτα’. Καιρός να δούμε τι χωρά η αγκάλη μας γι αυτούς τους συνανθρώπους. Η προσωπική μου θέση είναι πως όσο οι τσιγγάνοι υποφέρουν, τόσο η κοινωνική μας συνείδηση ενέχεται. Είναι, πιστεύω, δικό μας καθήκον να διευκολύνουμε τους συνανθρώπους μας τσιγγάνους να αποκτήσουν όσα τουλάχιστον θεωρούμε αυτονόητα για τον εαυτό μας: στέγη, υγεία, παιδεία, δουλειά. Δεν μπορώ πχ να καταλάβω γιατί οι απολυμένοι της Σωληνουργίας μπορούν να συναντώνται με τους αρμόδιους για να πιέσουν για νέες δουλειές (καλά κάνουν και νομίζω ότι πέτυχαν το στόχο τους) και οι τσιγγάνοι να βρίσκονται στο έλεος του θεού. Προτείνω λοιπόν στο νέο δημοτικό συμβούλιο (αφού το απερχόμενο βρίσκεται σε μόνιμη νάρκη) να φροντίσει για τα κάτωθι:

Στέγη: κατά πρώτον θα πρέπει ο άθλιος δήμος κορινθίων να αντιδράσει στο θεσμοθετημένο ρατσισμό και να μετονομάσει τη συνοικία των τσιγγάνων από ‘γύφτικα’ σε κάτι άλλο. Προτείνω ‘τα ρομά’. Κατόπιν, να εξασφαλίσει ότι όλοι οι τσιγγάνοι διαβιούν σε γη που τους έχει παραχωρηθεί με νόμιμους τίτλους ιδιοκτησίας, στην περιοχή που ήδη διαμένουν και όχι σε άλλη. Να εκπονηθεί και να εφαρμοστεί στην περιοχή αυτή πολεοδομικό σχέδιο, με όλες τις αναγκαίες προβλέψεις για δρόμους, πεζοδρόμια, πάρκα, πλατείες, παιδικές χαρές κτλ και με όλες τις αναγκαίες υποδομές. Οι τίτλοι ιδιοκτησίας θα δώσουν μετά τη δυνατότητα στους τσιγγάνους να λάβουν δάνεια για ανέγερση κατοικίας.

Υγεία: προτείνω τη δημιουργία του πρώτου δημοτικού ιατρείου του δήμου Κορινθίων, αφιερωμένου στα προβλήματα υγείας των μειονοτήτων του δήμου μας (τσιγγάνοι, μετανάστες κτλ). Αρχικά θα πρέπει να ταυτοποιηθεί το είδος των υγειονομικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν αυτές οι ομάδες (πχ βασική αγωγή υγείας, εμβολιασμοί, δερματοπάθειες, ηπατίτιδες κτλ) και κατόπιν να στελεχωθεί το δημοτικό ιατρείο με εξειδικευμένους στις αντίστοιχες ειδικότητες ιατρούς και όχι μόνο με γενικούς ή ανειδίκευτους γιατρούς. Παράλληλα προς το ιατρείο αυτό θα πρέπει να λειτουργεί γραφείο που θα ενημερώνει τους ανασφάλιστους για τα δικαιώματά τους και θα μεσολαβεί για την έκδοση βιβλιαρίων πρόνοιας, με στόχο να μην υπάρχει ούτε ένας πολίτης χωρίς βιβλιάριο υγείας. Ίσως σωστότερο θα ήταν να λειτουργεί ένα μοναδικό σημείο-γραφείο στο δήμο (Γραφείο Δήμου για τους Ρομά) που θα τους ενημερώνει, για όλα τα θέματα που τους αφορούν (δικαιώματα, υποχρεώσεις, υγεία, κοινωνική ασφάλιση, παιδεία, εργασία, εξαρτήσεις, βία κτλ).

Παιδεία: τι μπορεί να κάνει άραγε εδώ ο δήμος, αφού όλα καθορίζονται από το υπουργείο; Δεν είναι ο δήμος υπεύθυνος ούτε για τα διδακτικά προγράμματα, ούτε για τα βιβλία, ούτε για την ποιότητα των δασκάλων. Μέχρι λοιπόν η τοπική κοινωνία να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο επί του δημόσιου σχολείου, ιδού δύο προτάσεις: α) να ζητήσει ο δήμος από τη σχολή κοινωνικής και εκπαιδευτικής πολιτικής που εδρεύει στην πόλη μας, να καταρτίσει ένα πρόγραμμα ‘παράπλευρης εκπαίδευσης’, έξω και πέραν του σχολείου. Κάτι σαν τις ΝΕΛΕ. Στόχος του να βοηθήσει τους τσιγγάνους να εξωτερικεύσουν και να επαυξήσουν τα ιδιαίτερα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά, τα συνδεδεμένα με την καταγωγή και τον πολιτισμό τους, με την ταυτότητά τους εντέλει, ώστε ενδυναμώνοντας και αναδεικνύοντάς τα, να καταστήσει και την κοινωνία πλουσιότερη σε ποιότητα και ποικιλότητα, αλλά και τους τσιγγάνους ικανότερους να βρουν το δρόμο τους μέσα σ΄αυτήν χωρίς να χάσουν την ταυτότητά τους. β) να βοηθήσει τους τσιγγάνους να συνεχίσουν να στέλνουν τα παιδιά τους στο σχολείο, πχ αποκινητροποιώντας την αναζήτηση εποχιακής απασχόλησης και ενισχύοντας τη σταθερή απασχόληση.

Δουλειά: οι τσιγγάνοι έχουν αποδείξει την εργατικότητα και την ευρηματικότητά τους στην ανακύκλωση υλών. Ρούχα, παπούτσια, υφάσματα, χαλιά, μέταλλα, σκεύη, εργαλεία, έπιπλα, ελαστικά κτλ. Προτείνω: α) να στηθούν ξύλινα μαγαζιά-πάγκοι, ένα μικρό ‘παζάρι’ δηλαδή, σε συγκεκριμένο και εύκολα προσβάσιμο σημείο εντός των ορίων του δήμου, όπου οι τσιγγάνοι θα μπορούν να εμπορεύονται τέτοια και άλλα είδη κατά τρόπο συγκροτημένο, β) να δεσμευτεί το επόμενο δημοτικό συμβούλιο ότι θα προσλάβει κατά προτεραιότητα τσιγγάνους, όποτε το φωτίσει ο θεός και δημιουργήσει μονάδα ανακύκλωσης απορριμάτων (στην Ελευσίνα, δίπλα μας, ανακυκλώνουν υλικά συσκευασίας, μπαταρίες, ηλεκτρονικά είδη, παράγουν κομπόστ από οργανικά υπολείματα κοκ), γ) να δημιουργήσει ο δήμος ένα νέο φορέα που με την εγγύησή του θα χορηγεί επαγγελματικά δάνεια σε τσιγγάνους με την εξής μορφή. Αρχικά, να λαμβάνουν πχ 500€. Αν το αποπληρώσουν επιτυχώς, να μπορούν να πάρουν νέο, ύψους 1000€ αυτή τη φορά. Αν το αποπληρώσουν κι αυτό επιτυχώς, να μπορούν να πάρουν 2500€ κοκ. Το μοντέλο αυτό χρησιμοποίησε η USAID που χορήγησε σε τσιγγάνους της Αλβανίας 870 δάνεια, συνολικού ύψους 400.000$ σε 6 χρόνια, με ποσοστό έγκαιρης και επιτυχούς αποπληρωμής 98%.

Μερικά ακόμη εύκολα θέματα όπως ο εορτασμός της παγκόσμιας ημέρας των τσιγγάνων, η οργάνωση φεστιβάλ τσιγγάνικης μουσικής, εκθέσεων σχετικών με την τσιγγάνικη ζωή και ιστορία κτλ, θα βοηθούσαν σημαντικά στην άρση των επιφυλάξεων και από τις δύο πλευρές.

Αυτή είναι η δική μου συνεισφορά. Ίσως να είπα λίγα, ίσως να τοποθετήθηκα ελλειπτικά και να μην άγγιξα την καρδιά του ζητήματος. Αλλά χωρίς τη συζήτηση, είναι ποτέ δυνατόν να αποκτήσουμε θέσεις; (τώρα ξέρετε γιατί κάποιοι συνδυασμοί δεν έχουν ουσιαστικές θέσεις αλλά αναμασούν τσιτάτα. Γιατί δεν συζητούν με την κοινωνία, παρά μόνο με τους πτωχούς εαυτούς τους).

Για όποιον δεν έχει διαβάσει το άρθρο «Τα Ράσα Δεν Κάνουν Τον Παπά» και τα σχόλια που το συνοδεύουν, συνιστώ να το κάνει, διαφορετικά δεν θα κατανοήσει το παρόν.
Σε σχέση λοιπόν με την πρόταση που κατετέθη εκεί έχω να πω τα εξής:

Θα αναλάβω την πρωτοβουλία να αναρτήσω μιά σελίδα στο διαδίκτυο με θέμα τη συλλογή υπογραφών υπέρ ενός κειμένου που θα ζητά από το νέο μητροπολίτη να εγκαθιδρύσει θεσμούς οικονομικής διαφάνειας και κοινωνικής λογοδοσίας στην Ιερά Μητρόπολη Κορίνθου. Το κείμενο αυτό θα διαμορφωθεί όσο το δυνατόν συλλογικότερα και παρακαλείται όποιος επιθυμεί να συμμετάσχει. Τεχνολογία wiki δυστυχώς δεν θα χρησιμοποιηθεί λόγω έλλειψης χρόνου και τεχνογνωσίας. Αν κάποιος εθελοντικά μπορεί να προσφέρει πρέπει να το δηλώσει μέχρι την Κυριακή 3 Σεπτέμβρη. Για να καταχωρηθεί η υπογραφή (ναι) ή η απαρέσκεια (όχι) οποιουδήποτε επισκέπτη στο προτεινόμενο κείμενο, θα πρέπει αυτός να καταχωρήσει τα στοιχεία της ταυτότητάς του και να δηλώσει ότι τουλάχιστον διαμένει ή εργάζεται ή κατάγεται από την Κορινθία. Τυχόν προτάσεις, ενστάσεις, διαφωνίες, υποδείξεις, συμβουλές κτλ θα κατατίθονται όχι επιτόπου στη νέα ιστοσελίδα αλλά εδώ στο blog, στα σχόλια του παρόντος και μόνο άρθρου. Το τελικό αποτέλεσμα (πόσα ‘ναι’ και πόσα ‘οχι’) θα κοινοποιηθεί στον τύπο.

Κατά τρόπο που δεν επιδέχεται διαφωνία, δηλώνω ότι το κείμενο δεν θα ασχοληθεί σε καμία περίπτωση με τα πεπραγμένα του αποθανόντος μητροπολίτη Παντελεήμονα. Δεν με ενδιαφέρει το τι ακριβώς έγινε, όπως δεν με ενδιαφέρει τι έγινε κατά τη θητεία του Δαμασκηνού, του Μιχαήλ κτλ. Η ομολογία της αποτυχίας του Παντελεήμονα στην ιδιόχειρη διαθήκη του μου αρκεί. Αν απαιτείται οποιαδήποτε διερεύνηση αστυνομικού ή δικαστικού τύπου, υπάρχουν γι αυτό οι εντεταλμένοι θεσμοί. Επίσης, τυχόν ζουμερές λεπτομέρειες με αφήνουν ολότελα αδιάφορο. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να επαναπροσδιοριστεί η σχέση της κορινθιακής κοινωνίας με τη μητρόπολη Κορίνθου, στον οικονομικό τομέα. Για να μη φτάσει κανείς ξανά να αμφισβητήσει τις ικανότητες, την αφοσίωση και την αρετή του μητροπολίτη. Για να αυξηθεί το κύρος της μητρόπολης. Για να εμπεδωθεί ένα κλίμα διαφάνειας επ’ωφελεία αμφοτέρων.

Το κείμενο θα πρέπει να έχει συνταχθεί το αργότερο μέχρι τις 20 Σεπτεμβρίου προκειμένου να είναι διαθέσιμο προς υπογραφή για 20 τουλάχιστον ημέρες μέχρι την προσδοκώμενη ημερομηνία εκλογής του νέου μητροπολίτη (10 Οκτώβρη). Από την πρώτη στιγμή της ανάρτησης του τελικού κειμένου θα κληθούν οι φερόμενοι ως υποψήφιοι νέοι μητροπολίτες αλλά και οι εκλεγμένοι δήμαρχοι, ο νομάρχης, οι βουλευτές του νομού όπως και οι υποψήφιοι δήμαρχοι και οι υποψήφιοι νομάρχες, να λάβουν επώνυμα θέση. Στην τελική δε ανακοίνωση προς τον τύπο, θα γίνει ιδιαίτερη μνεία για τη συμμετοχή ή την άρνηση συμμετοχής τους. Η ανακοίνωση δε προς τον τύπο, θα εκδοθεί οπωσδήποτε προ των επερχομένων εκλογών και μένει να κριθεί αν θα γίνει και μία ή δύο ημέρες πριν την εκλογή του νέου μητροπολίτη.

Αυτά προς το παρόν και θα επανέλθω σύντομα με τη διεύθυνση της ιστοσελίδας.

Με μεγάλη μου χαρά φιλοξενώ σήμερα στο blog μου τις απόψεις του αναπληρωτή καθηγητή αντεγκληματικής πολιτικής στο πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, κου Παπαθεοδώρου. Νομίζω πως δίνουν μιά λογική και επαρκή κοινωνιολογική ερμηνεία της κοινωνικής ανασφάλειας των τσιγγάνων, που οδηγεί μερικούς από αυτούς στην παραβατικότητα. Αν κάποιος επιθυμεί το κείμενο αυτό σε μορφή .doc και βαριέται τα copy-paste, τότε μπορεί να το βρεί εδώ (δεξί κλικ –> αποθήκευση ως). Παρακαλώ, τυχόν σχόλια να καταχωρηθούν στο άρθρο “τσιγγάνοι – μέρος 1ο” για λόγους συνέχειας της συζήτησης.
————————————————————————————————

Θεόδωρος Π. Παπαθεοδώρου
Αναπληρωτής Καθηγητής Αντεγκληματικής Πολιτικής

Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής
Πανεπιστήμιου Πελοποννήσου

Τσιγγάνοι και κοινωνική ανασφάλεια

Οι εγκληματολογικές στατιστικές στην Ελλάδα δεν περιλαμβάνουν ειδικές κατηγοριοποιήσεις για την εγκληματικότητα των τσιγγάνων. Και τούτο είναι φυσικό, καθώς, κατά το νόμο, οι τσιγγάνοι δεν αποτελούν ειδική κατηγορία ελλήνων πολιτών. Αν όμως σύμφωνα με το Σύνταγμα όλοι οι πολίτες είναι ίσοι απέναντι στο νόμο, η κοινωνική πραγματικότητα των τσιγγάνων αφήνει να διαφανούν τα ελλείμματα της κοινωνικής πολιτικής στη χώρα μας και θέτει σοβαρούς προβληματισμούς για την εξώθηση- μέσω του κοινωνικού αποκλεισμού – μέρους της πληθυσμιακής αυτής ομάδας στο χώρο της ανομίας και της εγκληματικότητας.
Το αίτιο είναι αυτό που γεννά και παράγει το αποτέλεσμα. Οι συνθήκες μέσα στις οποίες διαβιούν σήμερα οι Ρομά στην Ελλάδα – εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων όπως στο Δήμο Αγίας Βαρβάρας – μπορούν να θεωρηθούν από μόνες τους ανομικές και παραβατικές. Η έλλειψη στοιχειωδών συνθηκών υγιεινής, κατάλληλης στέγης, περιβαλλοντικής ένταξης της κατοικίας στον αστικό ή αγροτικό ιστό των τοπικών κοινωνιών, ομαλής πρόσβασης στα συστήματα παιδείας, υγείας και ασφάλισης και απόλαυσης του συνόλου των δικαιωμάτων που είναι συνυφασμένα με την ιδιότητα του πολίτη στοιχειοθετούν τα κοινωνικά αίτια της ανομίας, τα οποία, σε συνθήκες κοινωνικού αποκλεισμού και υφέρποντος ή έκδηλου ρατσισμού, παράγουν την εγκληματικότητα μέρους της κοινότητας των Ελλήνων τσιγγάνων. Όταν η ίδια η πολιτεία δεν αποδίδει τα αστικοδημοτικά δικαιώματα σε όλους τους πολίτες και δεν εφαρμόζει πολιτικές προσαρμοσμένες στην ιδιαιτερότητα ορισμένων πληθυσμιακών ομάδων, τότε φέρει την ευθύνη για τα αποτελέσματα των προβλημάτων που η ίδια δεν έχει επιλύσει.

Η εν λόγω ευθύνη της ελληνικής Πολιτείας έχει αναγνωρισθεί τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και εθνικό επίπεδο. Υπάρχει πληθώρα καταδικαστικών αποφάσεων από Ευρωπαϊκά όργανα. Τελευταία, τον Ιούλιο του 2006, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα κοινωνικά δικαιώματα αποφάνθηκε ότι η κατάσταση στην Ελλάδα παραβιάζει το άρθρο 16 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη (ΕΚΧ), καθώς υπάρχει έλλειψη στέγης για τους Ρομά και περιορίζεται το δικαίωμα τους για νομική προστασία Οι συχνές εξώσεις και οι κατεδαφίσεις καταυλισμών δεν μπορούν να αποτελέσουν τη λύση στο ζήτημα της παράνομης εγκατάστασης των Ρομά σε διάφορες περιοχές, όπου λόγω των κακών συνθηκών διαβίωσης δημιουργούνται εστίες εγκληματικότητας. Τα ελληνικά δικαστήρια (π.χ. Ειρηνοδικείο Πάτρας) έχουν αποφανθεί (2005) ότι ακόμα και οι εξώσεις με πρωτόκολλα αποβολής δεν είναι σύννομες στο βαθμό που εκκρεμεί η παροχή εναλλακτικής, αξιοπρεπούς στέγης για τους Ρομά.
Η έλλειψη οργανωμένης κοινωνικής πολιτικής στέγης, υγείας, παιδείας και ασφάλισης για τους Ρομά δεν μπορεί παρά να ανακυκλώνει το πρόβλημα της ανομίας και της εγκληματικότητας, συγκρατώντας αυτή την ομάδα του ελληνικού πληθυσμού στο χώρο του κοινωνικού αποκλεισμού.
Επειδή η εγκληματικότητα δεν είναι γραμμένη στο DNA κανενός, θα πρέπει όλοι, κράτος, τοπικές κοινωνίες και πολίτες, να συμβάλουν στη διαμόρφωση και εφαρμογή εκείνων των συμμετοχικών πολιτικών ένταξης για τους τσιγγάνους που να διασφαλίζουν ίσα δικαιώματα και ίσες υποχρεώσεις για όλους.
Η κοινωνία οφείλει να διαχειρισθεί συλλογικά και συμμετοχικά τα προβλήματα που η ίδια παράγει με κύριο στόχο την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού, του ρατσισμού και των διακρίσεων. Η σημερινή κοινωνική ανασφάλεια των τσιγγάνων συνιστά το υπόβαθρο για τη συντήρηση της άνισης μεταχείρισης και της εκμετάλλευσης συμπολιτών μας, των οποίων η -«χρήσιμη» για ορισμένους- ταυτότητα του πολίτη β΄ κατηγορίας άλλοτε εξυπηρετεί τις ανάγκες του «πολιτικού ημερολογίου» (βλέπε εθνικές ή δημοτικές εκλογές) και άλλοτε προσφέρεται ως εύκολη λύση για την επίδειξη κοινωνικής καταστολής και χειραγώγησης.
Σε κάθε περίπτωση όμως, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι από την ασφάλεια των δικαιωμάτων όλων των πολιτών εξαρτάται ουσιαστικά η ασφάλεια της κοινωνίας μας.

Διάβασα σήμερα στην εφημερίδα ένα τμήμα της διαθήκης του αποθανόντος μητροπολίτη Παντελεήμονα: «παρακαλώ αμετακλήτως … να μην ταφώ πουθενά στην Κόρινθο ή την Κορινθίαν αλλά σε κάποιο μοναστήρι εκτός Κορίνθου, να μη γίνει η κηδεία εις Κόρινθον ή Κορινθίαν και να την κάμη δε ένας μόνο ιερέας οπωσδήποτε μη Κορίνθιος και ούτε ποτέ τα οστά μου να μεταφερθούν εις Κόρινθον ή Κορινθίαν. Ούτε οδός της πόλης της Κορίνθου ή της Κορινθίας να ονομαστεί στο όνομά μου.» (τι τον έκανε άραγε να πιστεύει ότι μπορεί να αποδιδόταν το όνομά του σε κάποια οδό;) Συμπληρώνει δε τα ανωτέρω με την απειλή αν τα παραβούμε, να υποστούμε αρχιερατικές κατάρες!! Δεν ξαφνιάστηκα μεν αλλά απογοητεύτηκα από το μίσος με το οποίο πλήρωσε την ψυχή του ένας γηραιός ιερωμένος για το ποίμνιό του. Βεβαίως, παρά τα βδελυρά του αισθήματα για τους Κορίνθιους, δεν είχε το θάρρος να παραιτηθεί όσο ήταν στη ζωή. Ο υπερφίαλος εγωισμός του τον οδήγησε να πει την τελευταία του λέξη όταν δεν θα υπήρχε δυνατότητα ανταπάντησης. Ίσως έτσι να τον συμβούλεψε να κάνει η γνωστή και μη εξαιρεταία «κυρία». Δεν φοβάμαι μήπως τον αδικήσω. Αυτός που υποτίθεται ότι διδάσκει την αγάπη, να αφήνει πίσω του μιά υπογραφή μίσους. Κάθε επιπλέον σχόλιο περιττεύει.
Όλα αυτά βεβαίως θα ήταν χρήσιμα ως μαθήματα για αυτούς που τυφλά και με φανατισμό ακολουθούν όχι το θεό τους αλλά τους διαμεσολαβητές του επί γης. Αναφαίνεται έτσι ένα κοινωνικό πρόβλημα που διχάζει την κοινωνία μας και ελπίζω να μην το πληρώσουμε ακριβά στο μέλλον. Από τη μιά πλευρά οι θιασώτες ενός θρησκευτικού φονταμενταλισμού, του οποίου διαπρύσιος κήρυκας είναι ο αρχιεπίσκοπος, και οι οποίοι είναι κατά τεκμήριο άνθρωποι χαμηλού μορφωτικού επιπέδου (ή υψηλών συμφερόντων) και από την άλλη πλευρά οι οπαδοί του ορθολογισμού, μορφωμένοι κατά τεκμήριο, θρησκευόμενοι οι περισσότεροι, αλλά μη ανεχόμενοι τα τερτίπια των αξιωματούχων της εκκλησίας. Λύση σε αυτό το πρόβλημα δεν μπορεί παρά να δώσει μια γενναία αναθεώρηση των σχέσεων του κράτους με την εκκλησία. Με στόχο όχι όπως υποκρίνονται ιδιοτελώς ορισμένοι τη μείωση του κύρους και της ισχύος της εκκλησίας, αλλά την αύξηση της διαφάνειας του μηχανισμού λειτουργίας της.

(Φαντάστηκα ότι ένα μικρό διάλειμμα από το θέμα των τσιγγάνων δεν θα μας έβλαπτε. Πάντως θα επανέλθουμε σύντομα σε αυτό, αν και επίσης το σημερινό θέμα έχει ήδη αρχίσει να απλώνει παραφυάδες στο μυαλό μου και ίσως να υπάρξει και σ’αυτό συνέχεια.)

Τις τελευταίες δεκαετίες σαν αποτέλεσμα κυρίως του άθλιου τρόπου με τον οποίο δομήθηκε η Αθήνα αλλά και χάρη στην ανάδειξη σε παγκόσμιο επίπεδο της οικολογίας, αναπτύχθηκε και στη χώρα μας ένα κίνημα σχετικό με το πράσινο. Όπως σε κάθε σχεδόν ανάλογη περίπτωση, λίγοι πολιτικοί ασχολούνται σοβαρά, παρακολουθούν τις εξελίξεις και τη συζήτηση σε παγκόσμιο επίπεδο (όπως πχ με την εισαγωγή προσφάτως της έννοιας της οικολογικής υπηκοότητας), ενώ οι περισσότεροι αποστηθίζουν τσιτάτα χωρίς να εμβαθύνουν ούτε στις έννοιες ούτες στις ανάγκες. Καραμέλα λοιπόν στα χείλη κάθε επίδοξου δημοτικού συμβούλου ή δημάρχου, έχει γίνει αφενός η προστασία του πράσινου και αφετέρου η υπόσχεση για αύξησή του. Στις περισσότερες περιπτώσεις βέβαια, δεν συμβαίνει ούτε το ένα ούτε το άλλο. Αλλά αυτό επ’ουδενί δε μειώνει το πάθος αυτών των ανθρώπων να υπόσχονται. Κάποτε έκανα χιούμορ με ένα θλιβερό υποψήφιο, λέγοντας ότι αυτός είναι ικανός να βάψει την άσφαλτο πράσινη και μετά να πεί ότι δημιούργησε νέους χώρους πρασίνου. Εκ των υστέρων βέβαια όλοι επικαλούνται την έλλειψη δημοτικών χώρων για να καλυφθούν με πράσινο. Ξεφτέρια μου!! Αν υπήρχαν αυτοί οι χώροι, θα τους είχαν ήδη φυτέψει άλλοι. Δεν θα περίμεναν να εκλεγεί η αφεντιά σας. Αλλά ας σοβαρευτούμε, γιατί το θέμα το επιβάλλει.
Σκέπτομαι το εκμαγείο μιάς πόλης. Ή ακόμη καλύτερα, την κάτοψή της (με ταπεινωμένη δηλαδή τη διάσταση του ύψους). Η απλή παρατήρηση μιάς τέτοιας κάτοψης αναδεικνύει δύο ειδών χώρους που στη σύγχρονη νεοελληνική πόλη παραμένουν οικολογικά ανεκμετάλλευτοι. Είναι οι ακάλυπτοι χώροι των οικοπέδων και οι ταράτσες των κτιρίων.
Οικοδομώντας επί της λεγόμενης ‘οικοδομικής γραμμής’ αφήνουμε στην πίσω πλευρά των οικοπέδων ακάλυπτους χώρους. Μάντρες συνήθως οριοθετούν τα οικόπεδα. Οι μάντρες αυτές ικανοποιούν δύο ανάγκες: αυτήν της ασφάλειας και αυτήν του εγωισμού της ιδιοκτησίας (μήπως μας κλέψει ο γείτονας κάνα πόντο). Εγώ δεν γνωρίζω να εμποδίστηκε ποτέ κανένας κλέφτης από τη μάντρα στον ακάλυπτο και επίσης, στην ψηφιακή εποχή μας τα όρια των οικοπέδων προσδιορίζονται με απίστευτη ακρίβεια χιλιοστού. Το μόνο που απομένει για να πέσουν αυτές οι μάντρες είναι τα φοβικά μας σύνδρομα. Και τότε θα μπορούσαμε να εκμεταλλευτούμε αυτούς τους χώρους ως κοινόχρηστους κήπους των γύρω κτιρίων. Θα ήταν επίσης, αποκομένοι καθώς θα είναι από την κυκλοφορία των αυτοκινήτων, τέλειοι παιδότοποι. Θα ήταν μιά ευκαιρία να γνωρίσουμε τους ανθρώπους του απέναντι κτιρίου. Θα ήταν η τέλεια αναζωογόνηση της έννοιας της γειτονιάς.
Ας έλθουμε τώρα και στις ταράτσες. Για κάποιον δυσεξήγητο λόγο, τις έχουμε καταδικάσει στο πυρ το εξώτερον! Στοιχειώνονται από αυτό που εγώ ονομάζω ‘το κιονόκρανο του νεοέλληνα’ (βλέπε εικόνα – σε αντιπαραβολή με τα γνωστά κιονόκρανα). Επίσης από κεραίες, δορυφορικά πιάτα, σχοινιά για τη μπουγάδα και ηλιακούς συλλέκτες. Οι περισσότερες στερούνται μονώσεως, γιατί τα λεφτά για πετρέλαιο το χειμώνα και ρεύμα για τα κλιματιστικά το καλοκαίρι, ως γνωστόν μας περισσεύουν. Οι κεραμοσκεπές είτε δεν απαιτούνται από τον οικοδομικό κανονισμό, είτε αποκλείονται γιατί στερούν τους ιδιοκτήτες από την πιθανότητα να ‘ρίξουν ακόμα μία πλάκα’, αν ποτέ επιτραπεί. Βέβαια, οι ταράτσες δεν έχουν τα πλεονεκτήματα των ακάλυπτων χώρων. Μπορούν όμως να αλλάξουν την εικόνα μιάς πόλης. Με αρκετές ζαρντινιέρες οι οποίες θα φιλοξενούν ανθεκτικά φυτά που δεν χρειάζονται ειδική περιποίηση και με ένα φτηνό σύστημα αυτόματου και οικονομικού ποτίσματος, οι ένοικοι του κτιρίου θα μπορούσαν ακόμα και να τις ξεχάσουν. Αυτοί όμως που θα βρίσκονται σε υψηλότερο επίπεδο, θα βλέπουν μιά εικόνα πολύ, μα πολύ περισσότερο θελκτική. Δείτε πώς φαίνεται σήμερα η Κόρινθος από το ύψος του Συνοικισμού και φανταστείτε πώς θα φαινόταν αν οι ταράτσες ήταν πράσινες. Δεν θα φιλοδοξούσαν ασφαλώς ποτέ να φτάσουν τη φήμη των κρεμαστών κήπων της Βαβυλώνας, αλλά εδώ που τα λέμε, ούτε η ιστορική ύπαρξη των τελευταίων είναι βεβαία.
Αυτές οι δύο περιπτώσεις μου φαίνονται ιδανικές για πρωτοβουλία τύπου ΣΔΙΤ (Σύμπραξη Δημόσιου – Ιδιωτικού Τομέα) ή όπως είναι παγκόσμια γνωστό ως PPP (Public – Private Partnership). Ανάλογη πρωτοβουλία γνώρισε η Αθήνα την προ-ολυμπιακή περίοδο με το πρόγραμμα «Πρόσοψη» του δήμου Αθηναίων, το οποίο τράβηξε τη διεθνή προσοχή.
Το πρόγραμμα αυτό είναι πραγματικά αξιόλογο και οφείλει ο δήμος μας να συμμετάσχει.
Φρεσκοβαμένα κτίρια και πολύ πράσινο; Θα πρέπει να είμαι τρελός. Ή μήπως όχι;